MGNREGA: Rural Employment Guarantee

ഗ്രാമീണ ഇന്ത്യയിലെ ദാരിദ്ര്യവും തൊഴിലില്ലായ്മയും പരിഹരിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കിയ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട തൊഴിൽ ഉറപ്പ് പദ്ധതിയാണ് മഹാത്മാഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിൽ ഉറപ്പ് നിയമം (MGNREGA). "തൊഴിലിനുള്ള അവകാശം" എന്ന ആശയത്തെ നിയമപരമായ ഗ്യാരണ്ടിയായി മാറ്റിയ ഈ പദ്ധതി ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ തൊഴിൽ ഉറപ്പ് പരിപാടികളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ സാമൂഹിക ക്ഷേമ പദ്ധതികളിൽ നിന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ചോദ്യങ്ങൾ വരുന്ന വിഷയങ്ങളിലൊന്നാണിത്.

Background and Launch

2005 ഓഗസ്റ്റ് 25-ന് ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്റ് ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിൽ ഉറപ്പ് നിയമം (NREGA) പാസാക്കി. 2006 ഫെബ്രുവരി 2-ന് ഈ നിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ രാജ്യത്തെ 200 ജില്ലകളിലാണ് പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയത്. 2007-08 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 130 ജില്ലകൾ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തി. 2008 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ രാജ്യത്തെ മുഴുവൻ ഗ്രാമീണ ജില്ലകളിലും പദ്ധതി വ്യാപിപ്പിച്ചു. 2009 ഒക്ടോബർ 2-ന് (ഗാന്ധിജയന്തി ദിനം) NREGA എന്ന പേര് മഹാത്മാഗാന്ധി ദേശീയ ഗ്രാമീണ തൊഴിൽ ഉറപ്പ് നിയമം (MGNREGA) എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. ഗ്രാമവികസന മന്ത്രാലയമാണ് (Ministry of Rural Development) ഈ പദ്ധതിയുടെ നോഡൽ മന്ത്രാലയം.

Key Provisions

ഈ നിയമത്തിലെ പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ ഓരോ കുടുംബത്തിനും ഒരു സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ കുറഞ്ഞത് 100 ദിവസത്തെ വേതനത്തോടുകൂടിയ തൊഴിൽ ഉറപ്പ് നൽകുന്നു. തൊഴിൽ ആവശ്യപ്പെടുന്ന പ്രായപൂർത്തിയായ ഏതൊരു അംഗത്തിനും അകുശല (unskilled) കായിക ജോലി ചെയ്യാൻ അവകാശമുണ്ട്.
• തൊഴിൽ ആവശ്യപ്പെട്ട് അപേക്ഷ നൽകി 15 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തൊഴിൽ നൽകിയില്ലെങ്കിൽ തൊഴിൽരഹിത വേതനം (unemployment allowance) നൽകണം. ഈ തുക സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളാണ് വഹിക്കുന്നത്.
• ജോലി സാധാരണയായി ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് 5 കിലോമീറ്റർ ചുറ്റളവിനുള്ളിൽ ലഭ്യമാക്കണം. 5 കിലോമീറ്ററിന് അപ്പുറം ജോലി നൽകുകയാണെങ്കിൽ 10 ശതമാനം അധിക വേതനം നൽകണം.
• ഗുണഭോക്താക്കളിൽ കുറഞ്ഞത് മൂന്നിലൊന്ന് സ്ത്രീകളായിരിക്കണം. സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും തുല്യവേതനം ഉറപ്പാക്കുന്നു.
• കൂലി നിരക്ക് സംസ്ഥാനത്തെ കാർഷിക തൊഴിലാളികൾക്കുള്ള മിനിമം വേതന നിയമം (Minimum Wages Act, 1948) അനുസരിച്ചായിരിക്കും. കേന്ദ്ര സർക്കാർ നിശ്ചയിക്കുന്ന നിരക്ക് പ്രതിദിനം 60 രൂപയിൽ കുറയരുത്.
• 15 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ കൂലി നൽകണം. കാലതാമസം വരുത്തിയാൽ നഷ്ടപരിഹാരം നൽകേണ്ടതുണ്ട്.
• ജലസംരക്ഷണം, മണ്ണ് സംരക്ഷണം, വനവൽക്കരണം, ഭൂവികസനം തുടങ്ങിയ പ്രവൃത്തികളാണ് അനുവദനീയമായത്. കരാറുകാരെയും യന്ത്രങ്ങളെയും ഉപയോഗിക്കാൻ പാടില്ല.
• കൂലിയും മെറ്റീരിയൽ ചെലവും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം 60:40 ആയിരിക്കണം.

Implementation and Funding

പദ്ധതി നടത്തിപ്പിന്റെ ചുമതല പ്രധാനമായും ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾക്കാണ് — മൊത്തം പ്രവൃത്തികളിൽ കുറഞ്ഞത് പകുതിയെങ്കിലും ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ മുഖേന നടപ്പാക്കണം. ജില്ലാ തലത്തിൽ ജില്ലാ കലക്ടർ/ജില്ലാ മജിസ്ട്രേറ്റ് ആണ് ജില്ലാ പ്രോഗ്രാം കോർഡിനേറ്റർ. ധനസഹായ രീതി: അകുശല തൊഴിലാളികളുടെ കൂലിയുടെ 100 ശതമാനവും കേന്ദ്ര സർക്കാർ വഹിക്കുന്നു; മെറ്റീരിയൽ ചെലവിന്റെ 75 ശതമാനം കേന്ദ്രവും ബാക്കി 25 ശതമാനം സംസ്ഥാനങ്ങളും വഹിക്കുന്നു. വരൾച്ചയോ പ്രകൃതിദുരന്തമോ ബാധിച്ച പ്രദേശങ്ങളിൽ അധികമായി 50 ദിവസത്തെ തൊഴിൽ അനുവദിക്കാറുണ്ട്.

Significance and Impact

MGNREGA വെറുമൊരു തൊഴിൽ പദ്ധതിയല്ല; ഗ്രാമീണ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ മൂലകാരണങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന അവകാശാധിഷ്ഠിത (rights-based) ചട്ടക്കൂടാണ്. സ്ത്രീകളുടെ സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം, ഗ്രാമീണ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനം, കുടിയേറ്റം കുറയ്ക്കൽ എന്നിവയിൽ പദ്ധതി നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. സാമൂഹിക ഓഡിറ്റ് (social audit) വ്യവസ്ഥയിലൂടെ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കുന്ന ആദ്യത്തെ പ്രധാന പദ്ധതികളിലൊന്നാണിത്. പരീക്ഷാ കാഴ്ചപ്പാടിൽ, നിയമം പാസായ തീയതി, പ്രാബല്യ തീയതി, പുനർനാമകരണ തീയതി, 100 ദിവസം, 15 ദിവസം, 5 കിലോമീറ്റർ, മൂന്നിലൊന്ന് സ്ത്രീകൾ, 60:40 അനുപാതം എന്നീ സംഖ്യകൾ പ്രത്യേകം ഓർത്തിരിക്കണം.

Key Facts for Exams