ദാമോദർ നദി: ബംഗാളിന്റെ ദുഃഖം
ജാർഖണ്ഡിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പശ്ചിമ ബംഗാളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ദാമോദർ നദി — 'ബംഗാളിന്റെ ദുഃഖം' എന്നറിയപ്പെടുന്ന നദി.
ദാമോദർ നദി കിഴക്കൻ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നദികളിലൊന്നാണ്. ജാർഖണ്ഡിലെ ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് പശ്ചിമ ബംഗാളിലൂടെ ഒഴുകി ഹൂഗ്ലി നദിയിൽ ചേരുന്നു. നദിയുടെ നീളം ഏകദേശം 592 കിലോമീറ്ററാണ്. വെള്ളപ്പൊക്കം മൂലം ദാമോദർ നദി 'ബംഗാളിന്റെ ദുഃഖം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ദാമോദർ താഴ്വര കൽക്കരി, ഇരുമ്പ് തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾക്ക് പ്രശസ്തമാണ്.
ഉത്ഭവവും പാതയും
ദാമോദർ നദി ജാർഖണ്ഡിലെ ലതേഹാർ ജില്ലയിലെ ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ജാർഖണ്ഡിലൂടെ ഒഴുകിയ ശേഷം പശ്ചിമ ബംഗാളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ ബർദ്വാൻ, ഹൗറ ജില്ലകളിലൂടെ ഒഴുകി ഹൂഗ്ലി നദിയിൽ ചേരുന്നു. ദാമോദർ നദിയുടെ പ്രധാന പോഷക നദി ബരാകർ ആണ്.
ബംഗാളിന്റെ ദുഃഖം
ദാമോദർ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ വലിയ നാശം ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. അതിനാലാണ് ദാമോദർ നദി 'ബംഗാളിന്റെ ദുഃഖം' എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. 1943-ൽ ദാമോദർ നദിയിലെ വെള്ളപ്പൊക്കം വലിയ നാശം ഉണ്ടാക്കി. അതിനുശേഷം ദാമോദർ താഴ്വര കോർപ്പറേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ച് വെള്ളപ്പൊക്കം നിയന്ത്രിച്ചു.
ദാമോദർ താഴ്വര കോർപ്പറേഷൻ
1948-ൽ ദാമോദർ താഴ്വര കോർപ്പറേഷൻ (DVC) സ്ഥാപിച്ചു. അമേരിക്കയിലെ ടെന്നസി താഴ്വര അതോറിറ്റിയുടെ മാതൃകയിലാണ് DVC രൂപീകരിച്ചത്. DVC അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ച് വെള്ളപ്പൊക്കം നിയന്ത്രിക്കുകയും വൈദ്യുതി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. മൈഥൺ, പാഞ്ചെറ്റ് തുടങ്ങിയ അണക്കെട്ടുകൾ DVC നിർമ്മിച്ചതാണ്. DVC ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ നദീതാഴ്വര പദ്ധതിയാണ്.
ധാതുക്കളും വ്യവസായവും
ദാമോദർ താഴ്വര കൽക്കരി, ഇരുമ്പ്, മാംഗനീസ് തുടങ്ങിയ ധാതുക്കൾക്ക് പ്രശസ്തമാണ്. ധൻബാദ്, ബൊക്കാറോ തുടങ്ങിയ വ്യവസായ നഗരങ്ങൾ ദാമോദർ താഴ്വരയിലാണ്. ബൊക്കാറോ സ്റ്റീൽ പ്ലാന്റ് ദാമോദർ നദിയുടെ തീരത്താണ്. ദാമോദർ താഴ്വര ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന വ്യവസായ മേഖലയാണ്.
ദാമോദറിന്റെ ഭാവി
ദാമോദർ നദിയുടെ മലിനീകരണം ഇന്ന് പ്രധാന പ്രശ്നമാണ്. ധൻബാദിലെയും ബൊക്കാറോയിലെയും വ്യവസായ മാലിന്യങ്ങൾ നദിയെ മലിനമാക്കുന്നു. നദിയുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി സർക്കാർ പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നു. ദാമോദർ നദിയുടെ ശുചിത്വം വ്യവസായ മേഖലയുടെ ഭാവിക്ക് പ്രധാനമാണ്.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| നീളം | 592 കിലോമീറ്റർ |
| ഉത്ഭവം | ഛോട്ടാ നാഗ്പൂർ പീഠഭൂമി, ജാർഖണ്ഡ് |
| ചേരുന്നത് | ഹൂഗ്ലി നദി |
| വിളിപ്പേര് | ബംഗാളിന്റെ ദുഃഖം |
| പ്രധാന സ്ഥാപനം | ദാമോദർ താഴ്വര കോർപ്പറേഷൻ (1948) |