GSLV Mk III: ഇന്ത്യയുടെ ഭാരമേറിയ വിക്ഷേപണ വാഹനം
LVM3 എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന GSLV Mk III — ചന്ദ്രയാൻ-2, ചന്ദ്രയാൻ-3, ഗഗൻയാൻ എന്നിവ വിക്ഷേപിച്ച ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ റോക്കറ്റ്.
GSLV Mk III ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ശക്തമായ വിക്ഷേപണ വാഹനമാണ്. LVM3 (Launch Vehicle Mark 3) എന്നും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. ISRO വികസിപ്പിച്ച ഈ റോക്കറ്റ് ഭാരമേറിയ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭൂസ്ഥിര ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. GSLV Mk III-ന് 4,000 കിലോഗ്രാം വരെ ഭാരമുള്ള ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭൂസ്ഥിര കൈമാറ്റ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് (GTO) എത്തിക്കാൻ കഴിയും. ചന്ദ്രയാൻ-2, ചന്ദ്രയാൻ-3 എന്നിവ വിക്ഷേപിച്ചത് GSLV Mk III ആണ്.
റോക്കറ്റിന്റെ ഘടന
GSLV Mk III മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളുള്ള റോക്കറ്റാണ്. ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ രണ്ട് ഖര ഇന്ധന ബൂസ്റ്ററുകൾ (S200) ഉണ്ട്. രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ ദ്രാവക ഇന്ധന എഞ്ചിൻ (L110) ഉണ്ട്. മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ ക്രയോജനിക് എഞ്ചിൻ (C25) ഉണ്ട്. റോക്കറ്റിന്റെ ഉയരം 43.5 മീറ്ററാണ്. റോക്കറ്റിന്റെ ഭാരം 640 ടൺ ആണ്.
പ്രധാന വിക്ഷേപണങ്ങൾ
GSLV Mk III-ന്റെ ആദ്യ വിക്ഷേപണം 2014 ഡിസംബർ 18-നായിരുന്നു. 2017 ജൂൺ 5-ന് GSAT-19 ഉപഗ്രഹം വിക്ഷേപിച്ചു. 2019 ജൂലൈ 22-ന് ചന്ദ്രയാൻ-2 വിക്ഷേപിച്ചു. 2023 ജൂലൈ 14-ന് ചന്ദ്രയാൻ-3 വിക്ഷേപിച്ചു. GSLV Mk III ഇന്ത്യയുടെ ബഹിരാകാശ പദ്ധതിയുടെ നട്ടെല്ലാണ്.
ഗഗൻയാൻ പദ്ധതിയും GSLV Mk III-യും
ഇന്ത്യയുടെ മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രാ പദ്ധതിയായ ഗഗൻയാൻ GSLV Mk III ഉപയോഗിച്ചാണ് വിക്ഷേപിക്കുന്നത്. ഗഗൻയാൻ പദ്ധതിയിൽ ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ യാത്രികരെ ഭ്രമണപഥത്തിലേക്ക് അയയ്ക്കും. GSLV Mk III-ന്റെ മനുഷ്യ സുരക്ഷാ പതിപ്പ് ഗഗൻയാന് ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഗഗൻയാൻ ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലാണ്.
ക്രയോജനിക് സാങ്കേതികവിദ്യ
GSLV Mk III-ന്റെ മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ ക്രയോജനിക് എഞ്ചിൻ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ക്രയോജനിക് എഞ്ചിനിൽ ദ്രാവക ഹൈഡ്രജനും ദ്രാവക ഓക്സിജനും ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇന്ത്യ സ്വന്തമായി ക്രയോജനിക് സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചു. ഈ സാങ്കേതികവിദ്യ ഇന്ത്യയെ ബഹിരാകാശ രംഗത്ത് സ്വയംപര്യാപ്തമാക്കി.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| മറ്റ് പേര് | LVM3 |
| ഉയരം | 43.5 മീറ്റർ |
| ഭാരം | 640 ടൺ |
| പേലോഡ് (GTO) | 4,000 കിലോഗ്രാം |
| ആദ്യ വിക്ഷേപണം | 2014 ഡിസംബർ 18 |
| പ്രധാന ദൗത്യങ്ങൾ | ചന്ദ്രയാൻ-2, ചന്ദ്രയാൻ-3, ഗഗൻയാൻ |