കെൻ നദി: ബുന്ദേൽഖണ്ഡിലെ നദി
മധ്യപ്രദേശിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകി യമുനയിൽ ചേരുന്ന കെൻ നദി — പന്ന ദേശീയോദ്യാനത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന നദി.
കെൻ നദി മധ്യ ഇന്ത്യയിലെ പ്രധാന നദികളിലൊന്നാണ്. മധ്യപ്രദേശിലെ കൈമൂർ മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് ഉത്തർപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകി ബാന്ദയിൽ യമുന നദിയിൽ ചേരുന്നു. നദിയുടെ നീളം ഏകദേശം 427 കിലോമീറ്ററാണ്. പന്ന ദേശീയോദ്യാനത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കെൻ നദി വന്യജീവികൾക്ക് പ്രധാനമാണ്. കെൻ നദിയുടെ തീരത്ത് നിരവധി ചരിത്ര സ്മാരകങ്ങളുണ്ട്.
ഉത്ഭവവും പാതയും
കെൻ നദി മധ്യപ്രദേശിലെ കട്നി ജില്ലയിലെ കൈമൂർ മലനിരകളിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. മധ്യപ്രദേശിലൂടെ ഒഴുകിയ ശേഷം ഉത്തർപ്രദേശിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. ഉത്തർപ്രദേശിൽ ബാന്ദ ജില്ലയിൽ യമുനയിൽ ചേരുന്നു. കെൻ നദിയുടെ പാതയിൽ പന്ന ദേശീയോദ്യാനം ഉണ്ട്. നദിയുടെ തീരത്ത് നിരവധി ഗ്രാമങ്ങളുണ്ട്.
പന്ന ദേശീയോദ്യാനവും കെൻ നദിയും
പന്ന ദേശീയോദ്യാനം മധ്യപ്രദേശിലെ പ്രശസ്തമായ കടുവ സംരക്ഷണ കേന്ദ്രമാണ്. കെൻ നദി ഈ ദേശീയോദ്യാനത്തിലൂടെ ഒഴുകുന്നു. നദിയുടെ ജലം ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ വന്യജീവികൾക്ക് പ്രധാനമാണ്. കെൻ നദിയുടെ തീരത്ത് മുതലകളും കാണപ്പെടുന്നു. പന്ന ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ കെൻ നദിയുടെ കാഴ്ച വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
കെൻ-ബേത്വ നദീബന്ധന പദ്ധതി
കെൻ നദിയെയും ബേത്വ നദിയെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പദ്ധതി ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ നദീബന്ധന പദ്ധതിയാണ്. ഈ പദ്ധതി ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് പ്രദേശത്തെ ജലക്ഷാമം പരിഹരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു. കെൻ-ബേത്വ പദ്ധതിയിൽ ദൗധാൻ അണക്കെട്ട് നിർമ്മിക്കുന്നു. ഈ പദ്ധതി മധ്യപ്രദേശിലെയും ഉത്തർപ്രദേശിലെയും കൃഷിക്ക് ജലം നൽകും.
ജലസേചനവും പ്രാധാന്യവും
കെൻ നദി ബുന്ദേൽഖണ്ഡ് പ്രദേശത്തെ കൃഷിക്ക് പ്രധാന ജലസ്രോതസ്സാണ്. നദിയിൽ അണക്കെട്ടുകൾ നിർമ്മിച്ച് ജലസേചനത്തിനും കുടിവെള്ളത്തിനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. കെൻ നദിയുടെ ജലം മധ്യപ്രദേശിലെയും ഉത്തർപ്രദേശിലെയും നിരവധി ഗ്രാമങ്ങൾക്ക് കുടിവെള്ളം നൽകുന്നു.
കെൻ നദിയുടെ വന്യജീവി പ്രാധാന്യം
കെൻ നദി പന്ന ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ വന്യജീവികൾക്ക് പ്രധാനമാണ്. നദിയുടെ ജലം കടുവകൾ, മുതലകൾ തുടങ്ങിയ വന്യജീവികൾക്ക് ജീവനാഡിയാണ്. കെൻ നദിയുടെ തീരത്ത് നിരവധി പക്ഷികളും കാണപ്പെടുന്നു. പന്ന ദേശീയോദ്യാനത്തിലെ കെൻ നദിയുടെ കാഴ്ച വിനോദസഞ്ചാരികളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| നീളം | 427 കിലോമീറ്റർ |
| ഉത്ഭവം | കൈമൂർ മലനിരകൾ, മധ്യപ്രദേശ് |
| ചേരുന്നത് | യമുന നദി (ബാന്ദ) |
| പ്രധാന സ്ഥലം | പന്ന ദേശീയോദ്യാനം |
| പ്രധാന പദ്ധതി | കെൻ-ബേത്വ നദീബന്ധന പദ്ധതി |