National Green Hydrogen Mission

ഫോസിൽ ഇന്ധനങ്ങൾക്ക് പകരം ശുദ്ധമായ ഭാവി ഊർജ്ജ സ്രോതസ്സായി ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഇന്ധനമാണ് ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ. പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം ഉപയോഗിച്ച് ജലത്തെ വൈദ്യുതവിശ്ലേഷണം (electrolysis) ചെയ്ത് ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഹൈഡ്രജനാണ് ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ — കത്തുമ്പോൾ ജലം മാത്രം പുറത്തുവിടുന്നതിനാൽ കാർബൺ ബഹിർഗമനം തീരെയില്ല. ഈ രംഗത്ത് ഇന്ത്യയെ ആഗോള കേന്ദ്രമാക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 2023-ൽ ആരംഭിച്ചതാണ് ദേശീയ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ദൗത്യം (National Green Hydrogen Mission). ഊർജ്ജ സുരക്ഷ, കാലാവസ്ഥാ പ്രതിജ്ഞകൾ, ആത്മനിർഭർ ഭാരത് എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ ഉയർന്ന സാധ്യതയുള്ള വിഷയമാണിത്.

Colours of Hydrogen

ഹൈഡ്രജൻ എങ്ങനെ ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു എന്നതിനനുസരിച്ച് അതിന് നിറങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു — പരീക്ഷകളിൽ പതിവായി ചോദിക്കുന്ന ആശയമാണിത്. ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ: സൗരോർജ്ജം-കാറ്റ് പോലുള്ള പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം ഉപയോഗിച്ചുള്ള വൈദ്യുതവിശ്ലേഷണത്തിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്; കാർബൺ ബഹിർഗമനമില്ല. ഗ്രേ ഹൈഡ്രജൻ: പ്രകൃതിവാതകത്തിൽ നിന്ന് സ്റ്റീം റിഫോർമിംഗിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്; കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് പുറത്തുവിടുന്നു — ഇന്നത്തെ ഏറ്റവും സാധാരണമായ രീതി. ബ്ലൂ ഹൈഡ്രജൻ: ഗ്രേ ഹൈഡ്രജൻ തന്നെ, പക്ഷേ പുറത്തുവരുന്ന കാർബൺ പിടിച്ചെടുത്ത് സംഭരിക്കുന്നു (CCS). ടർക്കോയ്സ് ഹൈഡ്രജൻ: മീഥേൻ പൈറോളിസിസിലൂടെ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത്; ഖര കാർബൺ ഉപോത്പന്നമായി ലഭിക്കുന്നു. ഉരുക്ക്, വളം, ശുദ്ധീകരണശാലകൾ, ഭാരവാഹന ഗതാഗതം തുടങ്ങി വൈദ്യുതീകരിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള (hard-to-abate) മേഖലകളെ കാർബൺമുക്തമാക്കാൻ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജന് നിർണായക പങ്കുണ്ട്.

Mission Approval and Objectives

2023 ജനുവരി 4-ന് കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ അംഗീകരിച്ച ദേശീയ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ദൗത്യത്തിന്റെ നോഡൽ മന്ത്രാലയം പുതിയതും പുനരുപയോഗിക്കാവുന്നതുമായ ഊർജ്ജ മന്ത്രാലയമാണ് (MNRE). 2023-24 മുതൽ 2029-30 വരെയുള്ള സാമ്പത്തിക വർഷങ്ങളിലേക്ക് 19,744 കോടി രൂപയാണ് ദൗത്യത്തിന്റെ വിഹിതം. ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജന്റെയും അതിന്റെ ഉപോത്പന്നങ്ങളുടെയും (ഗ്രീൻ അമോണിയ, ഗ്രീൻ മെഥനോൾ തുടങ്ങിയവ) ഉത്പാദനം, ഉപയോഗം, കയറ്റുമതി എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയെ ആഗോള കേന്ദ്രമാക്കുക എന്നതാണ് ദൗത്യത്തിന്റെ സമഗ്ര ലക്ഷ്യം. 2030-ഓടെ പ്രതിവർഷം 5 ദശലക്ഷം മെട്രിക് ടൺ (MMT) ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദിപ്പിക്കുക എന്നതാണ് പ്രധാന ഉത്പാദന ലക്ഷ്യം.

Components of the Mission

ദൗത്യത്തിന് ഒമ്പത് പ്രധാന ഘടകങ്ങളുണ്ട്. (1) കയറ്റുമതിയിലൂടെയും ആഭ്യന്തര ഉപയോഗത്തിലൂടെയും ആവശ്യകത സൃഷ്ടിക്കൽ; (2) SIGHT പദ്ധതി (Strategic Interventions for Green Hydrogen Transition) — ഇലക്ട്രോലൈസർ നിർമ്മാണത്തിനും ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദനത്തിനുമുള്ള പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ; (3) ഉരുക്ക്, ഗതാഗതം, കപ്പൽ ഗതാഗതം, വികേന്ദ്രീകൃത ഊർജ്ജം, ജൈവപിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ഹൈഡ്രജൻ, സംഭരണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ പൈലറ്റ് പദ്ധതികൾ; (4) ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഹബ്ബുകളുടെ വികസനം; (5) അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനുള്ള പിന്തുണ; (6) നിയന്ത്രണങ്ങളുടെയും മാനദണ്ഡങ്ങളുടെയും ശക്തമായ ചട്ടക്കൂട്; (7) പൊതു-സ്വകാര്യ പങ്കാളിത്തത്തോടെയുള്ള ഗവേഷണ-വികസന പദ്ധതി; (8) നൈപുണ്യ വികസന പദ്ധതി; (9) പൊതു അവബോധവും പ്രചാരണവും. വിശാഖപട്ടണത്തിനടുത്ത പുഡിമഡകയിലാണ് ദൗത്യത്തിന് കീഴിലെ ആദ്യ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഹബ്ബ് വരുന്നത്.

Expected Outcomes by 2030

2030-ഓടെ ദൗത്യം കൈവരിക്കുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഫലങ്ങൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്: പ്രതിവർഷം 5 MMT ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദന ശേഷി; ഫോസിൽ ഇന്ധന ഇറക്കുമതിയിൽ 1 ലക്ഷം കോടി രൂപയുടെ ലാഭം; പ്രതിവർഷം 50 MMT കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് ബഹിർഗമനം ഒഴിവാക്കൽ; 60–100 GW ഇലക്ട്രോലൈസർ ശേഷി; ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദനത്തിനായി 125 GW പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജ ശേഷി; 8 ലക്ഷം കോടി രൂപയിലധികം നിക്ഷേപം; 6 ലക്ഷത്തിലധികം ഹരിത തൊഴിലവസരങ്ങൾ. ഊർജ്ജ ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറച്ച് ഊർജ്ജ സ്വയംപര്യാപ്തതയിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ യാത്രയിൽ ഈ ദൗത്യം നിർണായകമാണ്; 2070-ഓടെയുള്ള നെറ്റ് സീറോ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കും ഇത് വഴിതെളിക്കുന്നു.

Progress So Far

ദൗത്യം വേഗത്തിൽ മുന്നേറുകയാണ്. SIGHT പദ്ധതിക്ക് കീഴിൽ പ്രതിവർഷം 3,000 മെഗാവാട്ട് ഇലക്ട്രോലൈസർ നിർമ്മാണ ശേഷി 15 കമ്പനികൾക്ക് അനുവദിച്ചു; 7,56,100 ടൺ പ്രതിവർഷ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദന ശേഷി 16 കമ്പനികൾക്ക് അനുവദിച്ചു. സുരക്ഷയും വ്യാപനവും ഉറപ്പാക്കാൻ 88 മാനദണ്ഡങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. 11 വളം യൂണിറ്റുകൾക്ക് പ്രതിവർഷം 6,70,000 ടൺ ഗ്രീൻ അമോണിയ വിതരണത്തിനുള്ള കരാറുകൾ ഒപ്പിട്ടു; ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ, ഭാരത് പെട്രോളിയം, ഹിന്ദുസ്ഥാൻ പെട്രോളിയം, നുമാലിഗഡ് ശുദ്ധീകരണശാലകൾക്ക് 30,000 ടൺ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ വിതരണ ശേഷിയും അനുവദിച്ചു. ഉരുക്ക് മേഖലയിൽ പൈലറ്റ് പദ്ധതികൾ, 70 ഹൈഡ്രജൻ ഇന്ധന വാഹനങ്ങളും 16 ഇന്ധന നികത്തൽ കേന്ദ്രങ്ങളും, വി.ഒ. ചിദംബരനാർ തുറമുഖത്തെ ഹരിത മെഥനോൾ ബങ്കറിംഗ് സൗകര്യം, ജോധ്പൂർ, ഒഡിഷ, പുണെ, കേരളം എന്നിവിടങ്ങളിലെ ഹൈഡ്രജൻ വാലി നവീകരണ ക്ലസ്റ്ററുകൾ, ജൈവപിണ്ഡത്തിൽ നിന്നുള്ള ഹൈഡ്രജൻ പൈലറ്റുകൾക്കായി 100 കോടി രൂപ — ഇവയെല്ലാം ദൗത്യത്തിന്റെ മുന്നേറ്റത്തിന് തെളിവാണ്.

Why It Matters for PSC Exams

ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ദൗത്യം ഊർജ്ജം, പരിസ്ഥിതി, സാമ്പത്തികം എന്നീ വിഷയങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ പരീക്ഷകളിൽ ബഹുമുഖ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് സാധ്യതയുണ്ട്. ദൗത്യം അംഗീകരിച്ച തീയതി (2023 ജനുവരി 4), വിഹിതം (19,744 കോടി രൂപ), നോഡൽ മന്ത്രാലയം (MNRE), 2030-ലെ 5 MMT ലക്ഷ്യം, SIGHT പദ്ധതി, പ്രതീക്ഷിത ഫലങ്ങൾ (1 ലക്ഷം കോടി ഇറക്കുമതി ലാഭം, 50 MMT CO2 ഒഴിവാക്കൽ, 8 ലക്ഷം കോടി നിക്ഷേപം, 6 ലക്ഷം തൊഴിൽ), ഹൈഡ്രജന്റെ നിറങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാന പരീക്ഷാ വസ്തുതകൾ.

Key Facts for Exams

• ദേശീയ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ദൗത്യം കേന്ദ്ര മന്ത്രിസഭ അംഗീകരിച്ചത് 2023 ജനുവരി 4-ന്.
• വിഹിതം: 19,744 കോടി രൂപ (2023-24 മുതൽ 2029-30 വരെ); നോഡൽ മന്ത്രാലയം: MNRE.
• ലക്ഷ്യം: ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദനം, ഉപയോഗം, കയറ്റുമതി എന്നിവയിൽ ഇന്ത്യയെ ആഗോള കേന്ദ്രമാക്കുക.
• 2030-ഓടെ പ്രതിവർഷം 5 MMT ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദനം.
• SIGHT പദ്ധതി: ഇലക്ട്രോലൈസർ നിർമ്മാണത്തിനും ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദനത്തിനുമുള്ള പ്രോത്സാഹനങ്ങൾ.
• പ്രതീക്ഷിത ഫലങ്ങൾ (2030): 1 ലക്ഷം കോടി രൂപ ഇറക്കുമതി ലാഭം; പ്രതിവർഷം 50 MMT CO2 ബഹിർഗമനം ഒഴിവാക്കൽ.
• 60–100 GW ഇലക്ട്രോലൈസർ ശേഷി; ഹൈഡ്രജനായി 125 GW പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം; 8 ലക്ഷം കോടി രൂപ നിക്ഷേപം; 6 ലക്ഷം തൊഴിൽ.
• പുരോഗതി: 3,000 MW ഇലക്ട്രോലൈസർ നിർമ്മാണ ശേഷി (15 കമ്പനികൾ), 7,56,100 TPA ഹൈഡ്രജൻ ഉത്പാദനം (16 കമ്പനികൾ), 88 മാനദണ്ഡങ്ങൾ.
• ആദ്യ ഗ്രീൻ ഹൈഡ്രജൻ ഹബ്ബ്: വിശാഖപട്ടണത്തിനടുത്ത പുഡിമഡക; കേരളത്തിലും ഹൈഡ്രജൻ വാലി ക്ലസ്റ്റർ.
• ഹൈഡ്രജന്റെ നിറങ്ങൾ: ഗ്രീൻ (പുനരുപയോഗ വൈദ്യുതവിശ്ലേഷണം), ഗ്രേ (പ്രകൃതിവാതകം), ബ്ലൂ (CCS-ഓടെ), ടർക്കോയ്സ് (മീഥേൻ പൈറോളിസിസ്).
• പ്രധാന ഉപോത്പന്നങ്ങൾ: ഗ്രീൻ അമോണിയ, ഗ്രീൻ മെഥനോൾ — വളം, ഉരുക്ക്, കപ്പൽ മേഖലകളിൽ ഉപയോഗം.
• ദൗത്യം 2070-ലെ നെറ്റ് സീറോ ലക്ഷ്യത്തെയും ആത്മനിർഭർ ഭാരതിനെയും പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.