Padma Awards: Vibhushan, Bhushan and Shri

ഭാരത് രത്നയ്ക്ക് തൊട്ടുതാഴെയുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബഹുമതികളാണ് പത്മ അവാർഡുകൾ. എല്ലാ വർഷവും റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിന് തലേന്ന് (ജനുവരി 25) പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഈ അവാർഡുകൾ കല, സാഹിത്യം, ശാസ്ത്രം, കായികം, വൈദ്യം, സാമൂഹിക സേവനം, പൊതുകാര്യം തുടങ്ങി എല്ലാ മേഖലകളിലെയും മികവ് അംഗീകരിക്കുന്നു. മൂന്ന് തലങ്ങളുണ്ട് — പത്മവിഭൂഷൺ, പത്മഭൂഷൺ, പത്മശ്രീ.

History: From Three Classes to Three Awards

1954 ജനുവരി 2-ന് ഭാരത് രത്നയ്ക്കൊപ്പം തന്നെ കേന്ദ്ര സർക്കാർ 'പത്മവിഭൂഷൺ' എന്ന ബഹുമതി സ്ഥാപിച്ചു — അന്ന് ഇതിന് മൂന്ന് വർഗ്ഗങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു: പഹേലാ വർഗ്ഗ് (ഒന്നാം തരം), ദൂസ്റാ വർഗ്ഗ് (രണ്ടാം തരം), തീസ്റാ വർഗ്ഗ് (മൂന്നാം തരം). 1955 ജനുവരി 8-ലെ രാഷ്ട്രപതിയുടെ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ ഇവ യഥാക്രമം പത്മവിഭൂഷൺ, പത്മഭൂഷൺ, പത്മശ്രീ എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു. 1954-ലെ ആദ്യ ബാച്ചിൽ സത്യേന്ദ്ര നാഥ് ബോസ് (ശാസ്ത്രജ്ഞൻ), നന്ദലാൽ ബോസ് (കലാകാരൻ), സാക്കിർ ഹുസൈൻ, ബാലാസാഹേബ് ഗംഗാധർ ഖേർ, ജിഗ്മെ ദോർജി വാങ്ചുക്, വി. കെ. കൃഷ്ണ മേനോൻ എന്നിവർ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു.

ഇന്ത്യൻ ബഹുമതി ക്രമത്തിൽ (degrees of honour) നാല് തലങ്ങളാണ്: ഭാരത് രത്ന (ഒന്നാം തലം), പത്മവിഭൂഷൺ (രണ്ടാം തലം), പത്മഭൂഷൺ (മൂന്നാം തലം), പത്മശ്രീ (നാലാം തലം). ഭാരത് രത്നയെപ്പോലെ പത്മ അവാർഡുകളും 1977–80, 1993–97 കാലഘട്ടങ്ങളിൽ താൽക്കാലികമായി നിർത്തിവെച്ചിരുന്നു.

The Three Categories and Their Criteria

മൂന്ന് അവാർഡുകൾ തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം സേവനത്തിന്റെ തോത് അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്:

• പത്മവിഭൂഷൺ — 'അസാധാരണവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനത്തിന്' (exceptional and distinguished service). രാജ്യത്തെ രണ്ടാമത്തെ പരമോന്നത ബഹുമതി.
• പത്മഭൂഷൺ — 'ഉന്നതമായ തരത്തിലുള്ള വിശിഷ്ട സേവനത്തിന്' (distinguished service of a high order). മൂന്നാമത്തെ ബഹുമതി.
• പത്മശ്രീ — 'വിശിഷ്ട സേവനത്തിന്' (distinguished service). നാലാമത്തെ ബഹുമതി; അറിയപ്പെടാത്ത നായകന്മാരെ ('unsung heroes') കണ്ടെത്തുന്നതിൽ പ്രശസ്തം.

മെഡലുകൾ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള വെങ്കല പതക്കങ്ങളാണ് — മധ്യത്തിൽ താമരപ്പൂവ് ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന രൂപം, ദേവനാഗരി ലിപിയിൽ 'പത്മ' മുകളിലും വിഭൂഷൺ/ഭൂഷൺ/ശ്രീ താഴെയും ആലേഖനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. പിൻവശത്ത് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയചിഹ്നവും 'സത്യമേവ ജയതേ'യും. പിങ്ക് നിറത്തിലുള്ള റിബണിൽ വെളുത്ത വരകളോടെ കഴുത്തിൽ ധരിക്കുന്നു. അവാർഡിനൊപ്പം രാഷ്ട്രപതി ഒപ്പിട്ട സനദ് (സർട്ടിഫിക്കറ്റ്) ലഭിക്കും — പണസമ്മാനമില്ല എന്നത് ഓർക്കുക.

Nomination and Selection Process

പത്മ അവാർഡുകൾക്കുള്ള നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ സംസ്ഥാന-കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശ സർക്കാരുകൾ, കേന്ദ്ര മന്ത്രാലയങ്ങൾ, മുൻ ഭാരത് രത്ന-പത്മവിഭൂഷൺ ജേതാക്കൾ, മികവിന്റെ സ്ഥാപനങ്ങൾ, മന്ത്രിമാർ, മുഖ്യമന്ത്രിമാർ, ഗവർണർമാർ, പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങൾ എന്നിവരിൽ നിന്ന് സ്വീകരിക്കുന്നു. സാധാരണ പൗരന്മാർക്കും ഓൺലൈൻ പോർട്ടൽ (padmaawards.gov.in) വഴി നാമനിർദ്ദേശം സമർപ്പിക്കാം — സ്വയം നാമനിർദ്ദേശം ഒഴികെ.

നാമനിർദ്ദേശങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നത് പ്രധാനമന്ത്രി രൂപീകരിക്കുന്ന പത്മ അവാർഡ് കമ്മിറ്റിയാണ്; കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയും രാഷ്ട്രപതിയും അംഗീകാരം നൽകുന്നു. പേരുകൾ ജനുവരി 25-ന് (റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിന് തലേന്ന്) പ്രഖ്യാപിക്കും; മെഡലുകൾ സാധാരണയായി മാർച്ച്-ഏപ്രിൽ മാസങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങിൽ രാഷ്ട്രപതി സമ്മാനിക്കും. സർക്കാർ ജീവനക്കാർ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ മേഖലകളിലുള്ളവരും അർഹരാണ്; എന്നാൽ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ജോലി ചെയ്യുന്നവരെ ഒഴിവാക്കിയിരിക്കുന്നു. അങ്ങേയറ്റം അർഹമായ കേസുകളിൽ മരണാനന്തര ബഹുമതിയും നൽകാം.

Padma Awards 2026: The Latest List

2026 ജനുവരി 25-ന് പ്രഖ്യാപിച്ച പത്മ അവാർഡുകളിൽ 19 വനിതകളും വിദേശ പൗരന്മാർ/എൻആർഐ/പിഐഒ/ഒസിഐ വിഭാഗത്തിൽ നിന്ന് 6 പേരും 16 മരണാനന്തര ജേതാക്കളും ഉൾപ്പെട്ടു.

പത്മവിഭൂഷൺ 2026 (5 പേർ):

• ധർമേന്ദ്ര സിങ് ഡിയോൾ (മരണാനന്തരം) — കല (മഹാരാഷ്ട്ര); 2025 നവംബറിൽ 89-ാം വയസ്സിൽ അന്തരിച്ച ബോളിവുഡ് ഇതിഹാസം.
• കെ. ടി. തോമസ് — പൊതുകാര്യം (കേരളം); മുൻ സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജി.
• എൻ. രാജം — കല (ഉത്തർപ്രദേശ്); പ്രശസ്ത വയലിൻ വിദ്വാൻ.
• പി. നാരായണൻ — സാഹിത്യവും വിദ്യാഭ്യാസവും (കേരളം).
• വി. എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ (മരണാനന്തരം) — പൊതുകാര്യം (കേരളം); കേരള മുൻ മുഖ്യമന്ത്രി.

പത്മഭൂഷൺ 2026 (13 പേർ) — ശ്രദ്ധേയർ:

• മമ്മൂട്ടി — കല (കേരളം); മലയാള സിനിമയുടെ അതികായൻ.
• അൽകാ യാഗ്നിക് — കല (മഹാരാഷ്ട്ര); ബോളിവുഡ് പിന്നണി ഗായിക.
• ഉദയ് കോട്ടക് — വ്യാപാരവും വ്യവസായവും (മഹാരാഷ്ട്ര); കോട്ടക് മഹീന്ദ്ര ബാങ്ക് സ്ഥാപകൻ.
• വിജയ് അമൃത്രാജ് — കായികം; ടെന്നീസ് ഇതിഹാസം.
• ശിബു സോറൻ (മരണാനന്തരം) — പൊതുകാര്യം (ജാർഖണ്ഡ്).
• പിയൂഷ് പാണ്ഡെ (മരണാനന്തരം) — കല (മഹാരാഷ്ട്ര); പരസ്യരംഗത്തെ അതികായൻ.
• വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ — പൊതുകാര്യം (കേരളം).
• ഭഗത് സിങ് കോഷിയാരി — പൊതുകാര്യം (ഉത്തരാഖണ്ഡ്).

പത്മശ്രീ 2026 — ശ്രദ്ധേയർ:

• രോഹിത് ശർമ്മ — കായികം (ക്രിക്കറ്റ്); ഹർമൻപ്രീത് കൗർ (ക്രിക്കറ്റ്), സവിത പുനിയ (ഹോക്കി), പ്രവീൺ കുമാർ (പാരാ-കായികം) എന്നിവരും കായിക വിഭാഗത്തിൽ.
• എ. ഇ. മുതുനായകം — ശാസ്ത്രവും എഞ്ചിനീയറിംഗും (കേരളം); ഐഎസ്ആർഒ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ.
• കലാമണ്ഡലം വിമല മേനോൻ — കല (കേരളം).
• കൊല്ലകാൽ ദേവകി അമ്മ — സാമൂഹിക സേവനം (കേരളം).
• ആർ. മാധവൻ, പ്രസെൻജിത് ചാറ്റർജി — കല; സതീഷ് ഷാ (മരണാനന്തരം) — കല.
• ഡോ. ആർമിദ ഫെർണാണ്ടസ് — വൈദ്യം (ഏഷ്യയിലെ ആദ്യ മനുഷ്യ പാൽ ബാങ്കിന്റെ തുടക്കക്കാരി).
• വി. കാമകോട്ടി — ഐഐടി മദ്രാസ് ഡയറക്ടർ; മമിഡാല ജഗദീഷ് കുമാർ — മുൻ യുജിസി ചെയർമാൻ.

Kerala and the Padma Awards

2026-ലെ പട്ടിക കേരളത്തിന് അഭിമാനകരമായിരുന്നു — മൂന്ന് പത്മവിഭൂഷണുകളും (കെ. ടി. തോമസ്, പി. നാരായണൻ, വി. എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ) രണ്ട് പത്മഭൂഷണുകളും (മമ്മൂട്ടി, വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ) മൂന്ന് പത്മശ്രീകളും (എ. ഇ. മുതുനായകം, കലാമണ്ഡലം വിമല മേനോൻ, കൊല്ലകാൽ ദേവകി അമ്മ) സംസ്ഥാനത്തിന് ലഭിച്ചു. ചരിത്രത്തിലുടനീളം കേരളത്തിലെ നിരവധി പ്രതിഭകൾ പത്മ ബഹുമതികൾ നേടിയിട്ടുണ്ട് — കെ. ജെ. യേശുദാസ് (പത്മശ്രീ 1975, പത്മഭൂഷൺ 2002, പത്മവിഭൂഷൺ 2017) മൂന്ന് തലങ്ങളും നേടിയ അപൂർവം വ്യക്തികളിൽ ഒരാളാണ്. എം. എസ്. സ്വാമിനാഥനും മൂന്ന് പത്മ ബഹുമതികളും (ശ്രീ, ഭൂഷൺ, വിഭൂഷൺ) തുടർന്ന് ഭാരത് രത്നയും (2024) നേടി.

Padma vs Bharat Ratna: What Exams Ask

പരീക്ഷകളിൽ പത്മ അവാർഡുകളും ഭാരത് രത്നയും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം പതിവ് ചോദ്യമാണ്. ഭാരത് രത്ന ഒരു വർഷം പരമാവധി മൂന്നുപേർക്ക് (2024-ലെ അപവാദം ഒഴികെ), അതേസമയം പത്മ അവാർഡുകൾക്ക് എണ്ണപരിധിയില്ല — നൂറിലധികം പേർക്ക് ഒരുമിച്ച് ലഭിക്കാം. ഭാരത് രത്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ നേരിട്ടുള്ള ശുപാർശയിലാണ്; പത്മ അവാർഡുകൾക്ക് വിപുലമായ നാമനിർദ്ദേശ-കമ്മിറ്റി പ്രക്രിയയുണ്ട്. രണ്ടിനും പണസമ്മാനമില്ല എന്നത് സമാനതയാണ്. മറ്റൊരു പ്രധാന വ്യത്യാസം: പത്മ അവാർഡുകൾ സർക്കാർ ജീവനക്കാർക്കും ലഭിക്കാം (പൊതുമേഖലാ ജീവനക്കാർ ഒഴികെ), എന്നാൽ ഡോക്ടർമാർക്കും ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കും പ്രത്യേക പരിഗണനയുണ്ട്.

ആദ്യ പത്മ ബാച്ചിന്റെ (1954) ചില പേരുകൾ ഓർത്തിരിക്കുക: ശാസ്ത്രജ്ഞൻ സത്യേന്ദ്ര നാഥ് ബോസ്, കലാകാരൻ നന്ദലാൽ ബോസ് (ഭാരത് രത്ന മെഡൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്തയാൾ), സാക്കിർ ഹുസൈൻ (പിന്നീട് രാഷ്ട്രപതി), വി. കെ. കൃഷ്ണ മേനോൻ. പത്മ അവാർഡ് നേടിയശേഷം ഭാരത് രത്ന നേടിയവരും നിരവധിയാണ് — എ. പി. ജെ. അബ്ദുൾ കലാം (പത്മഭൂഷൺ 1981, പത്മവിഭൂഷൺ 1990, ഭാരത് രത്ന 1997), സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ (പത്മശ്രീ 1999, പത്മവിഭൂഷൺ 2008, ഭാരത് രത്ന 2014) എന്നിവർ ഉദാഹരണങ്ങൾ.

Key Facts for Exams

• പത്മ അവാർഡുകൾ സ്ഥാപിതമായത് 1954 ജനുവരി 2-ന്; അന്ന് 'പത്മവിഭൂഷൺ' എന്ന പേരിൽ മൂന്ന് വർഗ്ഗങ്ങൾ (പഹേലാ/ദൂസ്റാ/തീസ്റാ വർഗ്ഗ്).
• 1955 ജനുവരി 8-ലെ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ പത്മവിഭൂഷൺ, പത്മഭൂഷൺ, പത്മശ്രീ എന്ന പേരുകൾ.
• ബഹുമതി ക്രമം: ഭാരത് രത്ന (1) → പത്മവിഭൂഷൺ (2) → പത്മഭൂഷൺ (3) → പത്മശ്രീ (4).
• മാനദണ്ഡം: വിഭൂഷൺ — അസാധാരണവും വിശിഷ്ടവുമായ സേവനം; ഭൂഷൺ — ഉന്നതതരത്തിലുള്ള വിശിഷ്ട സേവനം; ശ്രീ — വിശിഷ്ട സേവനം.
• എല്ലാ വർഷവും ജനുവരി 25-ന് (റിപ്പബ്ലിക് ദിനത്തിന് തലേന്ന്) പ്രഖ്യാപനം; രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ രാഷ്ട്രപതി സമ്മാനിക്കും.
• പണസമ്മാനമില്ല — മെഡലും സനദും മാത്രം; മെഡൽ വെങ്കലം, താമരപ്പൂവ് രൂപം, പിങ്ക് റിബൺ.
• നാമനിർദ്ദേശം: സംസ്ഥാന സർക്കാരുകൾ, മന്ത്രാലയങ്ങൾ, പൗരന്മാർ (ഓൺലൈൻ) എന്നിവരിൽ നിന്ന്; പത്മ അവാർഡ് കമ്മിറ്റി പരിശോധിക്കും.
• പത്മ 2026: 19 വനിതകൾ, 6 വിദേശ/എൻആർഐ/ഒസിഐ, 16 മരണാനന്തരം.
• പത്മവിഭൂഷൺ 2026: ധർമേന്ദ്ര (മരണാനന്തരം), കെ. ടി. തോമസ്, എൻ. രാജം, പി. നാരായണൻ, വി. എസ്. അച്യുതാനന്ദൻ (മരണാനന്തരം).
• പത്മഭൂഷൺ 2026: മമ്മൂട്ടി, അൽകാ യാഗ്നിക്, ഉദയ് കോട്ടക്, വിജയ് അമൃത്രാജ്, വെള്ളാപ്പള്ളി നടേശൻ തുടങ്ങിയവർ.
• പത്മശ്രീ 2026: രോഹിത് ശർമ്മ, എ. ഇ. മുതുനായകം, കലാമണ്ഡലം വിമല മേനോൻ, ആർ. മാധവൻ തുടങ്ങിയവർ.