Paris Agreement 2015

കാലാവസ്ഥാ നയതന്ത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നാഴികക്കല്ലായ കരാറാണ് 2015-ലെ പാരീസ് ഉടമ്പടി. വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം ബാധ്യതയുണ്ടായിരുന്ന ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, പാരീസ് ഉടമ്പടി എല്ലാ രാജ്യങ്ങളെയും കാലാവസ്ഥാ നടപടിയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നു. പിഎസ്‌സി പരീക്ഷകളിൽ ഈ ഉടമ്പടിയുടെ വർഷങ്ങൾ, ലക്ഷ്യങ്ങൾ, ഇന്ത്യയുടെ NDC എന്നിവയിൽ നിന്ന് സ്ഥിരമായി ചോദ്യങ്ങൾ വരുന്നു.

Background: The Road to Paris

പാരീസിലേക്കുള്ള വഴി നീണ്ടതായിരുന്നു. 2009-ലെ കോപ്പൻഹേഗൻ ഉച്ചകോടി (COP15) നിയമപരമായി ബാധകമായ ഒരു കരാർ ഉണ്ടാക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു — എന്നാൽ 2 ഡിഗ്രി താപന പരിധിയും വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് വർഷം 100 ബില്യൺ ഡോളർ ധനസഹായ വാഗ്ദാനവും അവിടെ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. 2011-ലെ ഡർബൻ പ്ലാറ്റ്ഫോം (COP17) 2015-ഓടെ എല്ലാ കക്ഷികൾക്കും ബാധകമായ ഒരു കരാർ ഉണ്ടാക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു. 2014-ലെ ലിമ വിളംബരപ്രകാരം (COP20) രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ "ഉദ്ദേശിച്ച ദേശീയ നിർണയ സംഭാവനകൾ" (INDCs) സമർപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി — ഇവയാണ് പിന്നീട് NDC-കളായത്.

Adoption and Entry into Force

2015 ഡിസംബർ 12-ന് പാരീസിൽ നടന്ന COP21-ൽ 196 കക്ഷികൾ സമവായത്തോടെ പാരീസ് ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചു. ഉടമ്പടി പ്രാബല്യത്തിൽ വരാൻ കുറഞ്ഞത് 55 രാഷ്ട്രങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുകയും അവയുടെ മൊത്തം ഉദ്വമനം ആഗോള ഉദ്വമനത്തിന്റെ 55 ശതമാനമെങ്കിലും ആകുകയും വേണമായിരുന്നു — ഈ "55/55" നിബന്ധന പൂർത്തിയായതോടെ 2016 നവംബർ 4-ന് ഉടമ്പടി പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. ഇന്ത്യയുടെ അംഗീകാരം (2016 ഒക്ടോബർ 2) ഈ നിബന്ധന പൂർത്തിയാക്കുന്നതിൽ നിർണായകമായിരുന്നു.

The Temperature Goals

ഉടമ്പടിയുടെ ഹൃദയഭാഗം ആർട്ടിക്കിൾ 2-ലെ താപനില ലക്ഷ്യമാണ്: വ്യാവസായിക വിപ്ലവത്തിനു മുൻപുള്ള നിലയെ അപേക്ഷിച്ച് ആഗോള ശരാശരി താപന വർധന 2 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസിൽ "താഴെ നിർത്തുക" (well below), 1.5 ഡിഗ്രിയിലേക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുക. കൂടാതെ, ആഗോള ഉദ്വമനം എത്രയും വേഗം ഉച്ചസ്ഥായിയിലെത്തി പിന്നീട് കുറയ്ക്കണമെന്നും ഈ നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ ഉദ്വമനവും ആഗിരണവും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ (കാർബൺ ന്യൂട്രാലിറ്റി) കൈവരിക്കണമെന്നും ഉടമ്പടി ആവശ്യപ്പെടുന്നു. കാലാവസ്ഥാ ആഘാതങ്ങളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാനുള്ള ശേഷി വർധിപ്പിക്കലും (adaptation) ധനപ്രവാഹങ്ങളെ കുറഞ്ഞ ഉദ്വമന വികസനവുമായി യോജിപ്പിക്കലും മറ്റ് ലക്ഷ്യങ്ങളാണ്.

NDCs and the Ratchet Mechanism

പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ പ്രവർത്തനരീതി "താഴെനിന്ന് മുകളിലേക്കുള്ളതാണ്" (bottom-up): ഓരോ രാജ്യവും സ്വയം നിശ്ചയിക്കുന്ന കാലാവസ്ഥാ ലക്ഷ്യങ്ങളാണ് ദേശീയ നിർണയ സംഭാവനകൾ (Nationally Determined Contributions — NDCs). എല്ലാ അഞ്ച് വർഷത്തിലും രാജ്യങ്ങൾ പുതിയ NDC സമർപ്പിക്കണം, ഓരോ തവണയും മുൻപത്തേതിനേക്കാൾ അഭിലാഷപൂർണമായിരിക്കണം — ഇതാണ് "റാച്ചറ്റ് മെക്കാനിസം". കൂട്ടായ പുരോഗതി വിലയിരുത്താൻ അഞ്ച് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ആഗോള സ്റ്റോക്ക്ടേക്ക് (Global Stocktake) നടത്തുന്നു; ആദ്യത്തേത് 2023-ൽ COP28-ൽ (ദുബായ്) പൂർത്തിയായി. സുതാര്യതാ ചട്ടക്കൂട് (transparency framework) പ്രകാരം രാജ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഉദ്വമനവും പുരോഗതിയും പതിവായി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യണം. ആർട്ടിക്കിൾ 6 കാർബൺ വിപണികളെയും അന്തർദേശീയ ഉദ്വമന വ്യാപാരത്തെയും കുറിച്ചുള്ളതാണ് — 2024-ലെ COP29-ൽ ഇത് പൂർണമായി പ്രവർത്തനക്ഷമമാക്കാൻ തീരുമാനമായി.

Climate Finance

വികസ്വര രാജ്യങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ വികസിത രാജ്യങ്ങൾ 2020-ഓടെ വർഷം 100 ബില്യൺ ഡോളർ സമാഹരിക്കുമെന്ന വാഗ്ദാനം (കോപ്പൻഹേഗൻ, 2009) ഒടുവിൽ 2022-ൽ ആദ്യമായി നിറവേറ്റപ്പെട്ടു. പാരീസ് ഉടമ്പടിയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 9 ധനസഹായ ബാധ്യത വികസിത രാജ്യങ്ങളിൽ നിക്ഷിപ്തമാക്കുന്നു. 2025-നു ശേഷമുള്ള പുതിയ ലക്ഷ്യമായി 2024-ൽ ബാക്കുവിൽ നടന്ന COP29-ൽ പുതിയ കൂട്ടായ അളവ് ലക്ഷ്യം (New Collective Quantified Goal — NCQG) അംഗീകരിച്ചു: 2035-ഓടെ വർഷം കുറഞ്ഞത് 300 ബില്യൺ ഡോളർ (വികസിത രാജ്യങ്ങൾ മുൻനിരയിൽ), എല്ലാ സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുമായി 1.3 ട്രില്യൺ ഡോളർ എന്ന അഭിലാഷ ലക്ഷ്യവും. ഇന്ത്യയുടെ ധനമന്ത്രാലയ ഉപദേഷ്ടാവ് ഈ ലക്ഷ്യത്തെ "വളരെ കുറവ്, വളരെ അകലെ" (too little, too distant) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ചു.

The United States and the Paris Agreement

അമേരിക്കയുടെ നിലപാട് പലതവണ മാറി. 2017-ൽ ട്രംപ് ഭരണകൂടം പിന്മാറ്റം പ്രഖ്യാപിച്ചു; 2020 നവംബർ 4-ന് പിന്മാറ്റം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. 2021 ജനുവരി 20-ന് ബൈഡൻ അധികാരമേറ്റ ദിവസം തന്നെ തിരികെ ചേരാനുള്ള ഉത്തരവിൽ ഒപ്പുവെച്ചു; 2021 ഫെബ്രുവരി 19-ന് അമേരിക്ക തിരികെ ചേർന്നു. 2025 ജനുവരി 20-ന് രണ്ടാം ട്രംപ് ഭരണകൂടം വീണ്ടും പിന്മാറ്റ ഉത്തരവിൽ ഒപ്പുവെച്ചു — ഉടമ്പടിയുടെ ആർട്ടിക്കിൾ 28 പ്രകാരമുള്ള ഒരു വർഷത്തെ നോട്ടീസ് കാലാവധിക്കു ശേഷം 2026 ജനുവരി 27-ന് രണ്ടാം പിന്മാറ്റം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. 2026 ഫെബ്രുവരിയിൽ അമേരിക്ക UNFCCC-യിൽ നിന്നുള്ള പിന്മാറ്റവും അറിയിച്ചു — അങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന ആദ്യ രാജ്യം.

India and the Paris Agreement

ഇന്ത്യ 2016 ഏപ്രിൽ 22-ന് (ഭൗമദിനം) ന്യൂയോർക്കിൽ നടന്ന ചടങ്ങിൽ ഉടമ്പടിയിൽ ഒപ്പുവെച്ചു — അന്നത്തെ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി പ്രകാശ് ജാവദേക്കറാണ് ഇന്ത്യയെ പ്രതിനിധീകരിച്ചത്. 2016 ഒക്ടോബർ 2-ന് (ഗാന്ധി ജയന്തി) ഇന്ത്യ ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചു — അംഗീകരിച്ച 62-ാം രാജ്യം. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ NDC-യിൽ (2015) മൂന്ന് അളവ് ലക്ഷ്യങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു: 2030-ഓടെ GDP-യുടെ ഉദ്വമന തീവ്രത 2005 നിലയേക്കാൾ 33–35 ശതമാനം കുറയ്ക്കുക; 2030-ഓടെ മൊത്തം വൈദ്യുത സ്ഥാപിത ശേഷിയുടെ 40 ശതമാനം ഫോസിൽ ഇതര സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്ന്; 2030-ഓടെ അധിക വന-വൃക്ഷ ആവരണത്തിലൂടെ 2.5 മുതൽ 3 ബില്യൺ ടൺ വരെ CO2 കാർബൺ സിങ്ക് സൃഷ്ടിക്കുക. 2021-ൽ ഗ്ലാസ്ഗോയിൽ (COP26) പ്രധാനമന്ത്രി പ്രഖ്യാപിച്ച പഞ്ചാമൃത് പ്രതിജ്ഞകൾ — 2030-ഓടെ 500 GW ഫോസിൽ ഇതര ശേഷി, ഊർജ്ജ ആവശ്യത്തിന്റെ 50 ശതമാനം പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജത്തിൽ നിന്ന്, ഒരു ബില്യൺ ടൺ കാർബൺ ഉദ്വമന കുറവ്, 45 ശതമാനം തീവ്രത കുറവ്, 2070-ഓടെ നെറ്റ് സീറോ — ഇതിൽ രണ്ടെണ്ണം 2022 ഓഗസ്റ്റിൽ പരിഷ്കരിച്ച NDC-യിൽ ഔദ്യോഗികമാക്കി: 45 ശതമാനം ഉദ്വമന തീവ്രത കുറവ്, 50 ശതമാനം ഫോസിൽ ഇതര വൈദ്യുത ശേഷി. "പരിസ്ഥിതിക്കായുള്ള ജീവിതശൈലി" (LiFE) പ്രസ്ഥാനവും ഇന്ത്യയുടെ സംഭാവനയാണ്.

Paris Agreement vs Kyoto Protocol

രണ്ട് കരാറുകളും താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ വ്യത്യാസങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്. ക്യോട്ടോ പ്രോട്ടോക്കോൾ (1997) "മുകളിൽ നിന്ന് താഴേക്കുള്ള" (top-down) മാതൃകയായിരുന്നു — വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാത്രം നിയമപരമായി ബാധകമായ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചു. പാരീസ് ഉടമ്പടി (2015) "താഴെനിന്ന് മുകളിലേക്കുള്ള" (bottom-up) മാതൃകയാണ് — എല്ലാ രാജ്യങ്ങളും സ്വയം NDC-കൾ നിശ്ചയിക്കുന്നു, പക്ഷേ റിപ്പോർട്ടിംഗും അഞ്ചുവർഷ അവലോകനവും നിർബന്ധമാണ്. ക്യോട്ടോയിൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങൾക്ക് ബാധ്യതയില്ലായിരുന്നു; പാരീസിൽ എല്ലാവർക്കും സംഭാവനയുണ്ട്, പക്ഷേ CBDR തത്വം നിലനിർത്തി വികസിത രാജ്യങ്ങൾക്ക് ധനസഹായ ബാധ്യത തുടരുന്നു. ഈ താരതമ്യം പരീക്ഷകളിൽ പതിവായി ചോദിക്കാറുണ്ട്.

Key Facts for Exams

• പാരീസ് ഉടമ്പടി അംഗീകരിച്ചത് 2015 ഡിസംബർ 12-ന്, COP21, പാരീസ് — 196 കക്ഷികൾ സമവായത്തോടെ.
• പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത് 2016 നവംബർ 4-ന് — 55 രാഷ്ട്രങ്ങൾ + 55% ആഗോള ഉദ്വമനം എന്ന നിബന്ധന പൂർത്തിയായപ്പോൾ.
• താപനില ലക്ഷ്യം: 2°C-യിൽ താഴെ നിർത്തുക; 1.5°C-ലേക്ക് പരിമിതപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുക (ആർട്ടിക്കിൾ 2).
• NDC = ദേശീയ നിർണയ സംഭാവനകൾ — രാജ്യങ്ങൾ സ്വയം നിശ്ചയിക്കുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങൾ; അഞ്ച് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ പുതുക്കണം (റാച്ചറ്റ് മെക്കാനിസം).
• ആദ്യ ആഗോള സ്റ്റോക്ക്ടേക്ക്: COP28, ദുബായ്, 2023.
• ആർട്ടിക്കിൾ 6: കാർബൺ വിപണി/ഉദ്വമന വ്യാപാരം — COP29 (ബാക്കു, 2024)-ൽ പൂർണ പ്രവർത്തന തീരുമാനം.
• ഇന്ത്യ ഒപ്പുവെച്ചത് 2016 ഏപ്രിൽ 22-ന് (ഭൗമദിനം); അംഗീകരിച്ചത് 2016 ഒക്ടോബർ 2-ന് (ഗാന്ധി ജയന്തി) — 62-ാം രാജ്യം.
• ആദ്യ NDC ലക്ഷ്യങ്ങൾ: 33–35% ഉദ്വമന തീവ്രത കുറവ്; 40% ഫോസിൽ ഇതര വൈദ്യുത ശേഷി; 2.5–3 ബില്യൺ ടൺ കാർബൺ സിങ്ക് (എല്ലാം 2030-ഓടെ, 2005 അടിസ്ഥാനം).
• പരിഷ്കരിച്ച NDC (2022 ഓഗസ്റ്റ്): 45% തീവ്രത കുറവ്; 50% ഫോസിൽ ഇതര വൈദ്യുത ശേഷി.
• പഞ്ചാമൃത് (COP26, ഗ്ലാസ്ഗോ, 2021): 500 GW ഫോസിൽ ഇതര ശേഷി; 50% ഊർജ്ജം പുനരുപയോഗത്തിൽ നിന്ന്; 1 ബില്യൺ ടൺ കുറവ്; 45% തീവ്രത കുറവ്; 2070-ഓടെ നെറ്റ് സീറോ.
• അമേരിക്ക: 2020-ൽ പിന്മാറി, 2021-ൽ തിരികെ ചേർന്നു, 2026 ജനുവരി 27 മുതൽ രണ്ടാം പിന്മാറ്റം പ്രാബല്യത്തിൽ (ആർട്ടിക്കിൾ 28 — ഒരു വർഷ നോട്ടീസ്).
• 100 ബില്യൺ ഡോളർ/വർഷ വാഗ്ദാനം 2022-ൽ ആദ്യമായി നിറവേറ്റപ്പെട്ടു; NCQG (COP29): 2035-ഓടെ വർഷം 300 ബില്യൺ ഡോളർ.