PM-POSHAN: Mid-Day Meal Scheme

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്കൂൾ ഭക്ഷണ പരിപാടിയാണ് പ്രധാനമന്ത്രി പോഷൺ ശക്തി നിർമ്മാൺ (PM-POSHAN) പദ്ധതി — മുൻപ് മിഡ്-ഡേ മീൽ പദ്ധതി എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്. ക്ലാസ്മുറിയിലെ വിശപ്പ് അകറ്റി കുട്ടികളുടെ ചേർക്കൽ, ഹാജർ, പോഷണം എന്നിവ മെച്ചപ്പെടുത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യം. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ വിദ്യാഭ്യാസ-പോഷക പദ്ധതികളിൽ നിന്നുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ PM-POSHAN പ്രധാനമാണ്.

Background and Evolution

ദേശീയ പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസ പോഷകാഹാര പിന്തുണാ പരിപാടി (NP-NSPE) 1995 ഓഗസ്റ്റ് 15-ന് കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതിയായി ആരംഭിച്ചു. 2001-ൽ സുപ്രീം കോടതി നിർദ്ദേശപ്രകാരം വേവിച്ച ഭക്ഷണം നൽകുന്ന രീതിയിലേക്ക് മാറി; 2008-09-ൽ 1–8 ക്ലാസുകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിച്ചു. 2021 സെപ്റ്റംബറിൽ പദ്ധതി PM-POSHAN എന്ന് പുനർനാമകരണം ചെയ്യുകയും ബാൽവാടികകളിലെ (3–5 വയസ്സ്) കുട്ടികളെ കൂടി ഉൾപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു. വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രാലയമാണ് നോഡൽ മന്ത്രാലയം. NFSA 2013 പ്രകാരം ഇത് കുട്ടികളുടെ നിയമപരമായ അവകാശമാണ്.

Coverage and Scale

• ലക്ഷ്യ വിഭാഗം: 1–8 ക്ലാസുകളിലെ (6–14 വയസ്സ്) കുട്ടികൾ + ബാൽവാടികകൾ; സർക്കാർ, സർക്കാർ എയ്ഡഡ് സ്കൂളുകൾ, SSA-യ്ക്ക് കീഴിലെ മദ്രസകൾ/മക്തബുകൾ.
• വ്യാപ്തി: ഏകദേശം 11.8 കോടി കുട്ടികൾ, 11.2 ലക്ഷം സ്കൂളുകൾ.
• പോഷക മാനദണ്ഡം: പ്രൈമറി — 450 കലോറി, 12 ഗ്രാം പ്രോട്ടീൻ; അപ്പർ പ്രൈമറി — 700 കലോറി, 20 ഗ്രാം പ്രോട്ടീൻ.
• ധനസഹായം: കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന പങ്കാളിത്തം 60:40 (വടക്കുകിഴക്ക്/ഹിമാലയൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾ 90:10; നിയമസഭയില്ലാത്ത കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾക്ക് 100% കേന്ദ്രം). ഭക്ഷ്യധാന്യങ്ങൾ FCI വഴി 100% കേന്ദ്ര ചെലവിൽ.
• ചെലവ് (2021–26): ഏകദേശം 1.31 ലക്ഷം കോടി രൂപ.

Quality and Monitoring

AGMARK ഗുണനിലവാരമുള്ള സാധനങ്ങൾ സംഭരിക്കൽ, സ്കൂൾ മാനേജ്മെന്റ് കമ്മിറ്റിയിലെ മുതിർന്ന അംഗങ്ങൾ ഭക്ഷണം രുചിച്ച് നോക്കൽ, സംസ്ഥാന സ്റ്റിയറിങ്-കം-മോണിറ്ററിങ് കമ്മിറ്റിയുടെ മേൽനോട്ടം എന്നിവ ഗുണനിലവാരം ഉറപ്പാക്കുന്നു. ഭക്ഷണം നൽകാത്ത ദിവസങ്ങളിൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ ഭക്ഷ്യസുരക്ഷാ അലവൻസ് നൽകണം. POSHAN അഭിയാനിൽ (2018, വനിതാ ശിശുവികസന മന്ത്രാലയം) നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ് PM-POSHAN — ഒന്ന് സ്കൂൾ ഭക്ഷണം, മറ്റൊന്ന് ആറ് വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾക്കും ഗർഭിണികൾക്കുമുള്ള പോഷക ദൗത്യം.

Significance

വിശപ്പ്-പോഷകാഹാരക്കുറവ് പരിഹരിക്കൽ, സ്കൂൾ ചേർക്കൽ-ഹാജർ വർധിപ്പിക്കൽ, ജാതികൾ തമ്മിലുള്ള സാമൂഹികവൽക്കരണം, സ്ത്രീകൾക്ക് താഴെത്തട്ടിൽ തൊഴിൽ എന്നിവയാണ് ഫലങ്ങൾ. പരീക്ഷയ്ക്ക്: ആരംഭ തീയതി (1995 ഓഗസ്റ്റ് 15), പുനർനാമകരണം (2021 സെപ്റ്റംബർ), 1–8 ക്ലാസുകൾ, 11.8 കോടി കുട്ടികൾ, പോഷക മാനദണ്ഡങ്ങൾ, 60:40 ധനസഹായം എന്നിവ ഓർത്തിരിക്കുക.

Key Facts for Exams