സുശ്രുതൻ: ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ്
ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുരാതന ഇന്ത്യൻ വൈദ്യനാണ് സുശ്രുതൻ. സുശ്രുതസംഹിതയിൽ വിവരിച്ച മൂക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ ശസ്ത്രക്രിയയും തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയും പരിചയപ്പെടാം.
ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുരാതന ഇന്ത്യൻ വൈദ്യനാണ് സുശ്രുതൻ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സുശ്രുതസംഹിത ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ശസ്ത്രക്രിയാ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മൂക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ ശസ്ത്രക്രിയയും തിമിര ശസ്ത്രക്രിയയും ഉൾപ്പെടെ നൂറുകണക്കിന് ശസ്ത്രക്രിയാ രീതികൾ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കാലവും സുശ്രുതസംഹിതയും
സുശ്രുതന്റെ കൃത്യമായ കാലം തർക്കവിഷയമാണ്. പൊതുവെ അദ്ദേഹം ബി.സി.ഇ. ആറാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജീവിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വാരണാസി പ്രദേശത്ത് ഗംഗാതീരത്ത് അദ്ദേഹം വൈദ്യപരിശീലനം നടത്തിയിരുന്നുവെന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്. സംസ്കൃതത്തിൽ രചിച്ച സുശ്രുതസംഹിത ആയുർവേദത്തിന്റെ ബൃഹത് ത്രയി എന്ന മൂന്ന് മഹാഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. മറ്റ് രണ്ടെണ്ണം ചരകസംഹിതയും അഷ്ടാംഗഹൃദയവുമാണ്. നിലവിലുള്ള രൂപത്തിൽ ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ 184 അധ്യായങ്ങളുണ്ട്. 1,120 രോഗങ്ങളും 700 ഔഷധസസ്യങ്ങളും 300-ലധികം ശസ്ത്രക്രിയാ രീതികളും 120 ശസ്ത്രക്രിയാ ഉപകരണങ്ങളും ഇതിൽ വിവരിക്കുന്നു.
ശസ്ത്രക്രിയാ സംഭാവനകൾ
സുശ്രുതന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ സംഭാവന മൂക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ ശസ്ത്രക്രിയയാണ്. അക്കാലത്ത് ശിക്ഷയായി മൂക്ക് മുറിക്കുന്ന രീതി നിലവിലുണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ഈ ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ടായിരുന്നു. നെറ്റിയിലെ തൊലി ഉപയോഗിച്ച് മൂക്ക് പുനർനിർമ്മിക്കുന്ന രീതി അദ്ദേഹം വിവരിച്ചു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർ ഈ രീതി കണ്ട് അത്ഭുതപ്പെട്ടു. ഇത് ഹിന്ദു രീതി എന്ന പേരിൽ യൂറോപ്പിൽ പ്രചരിച്ചു. തിമിരബാധിതമായ ലെൻസിനെ സൂചി ഉപയോഗിച്ച് താഴ്ത്തുന്ന കൗച്ചിങ് രീതിയും അദ്ദേഹം വിവരിച്ചു. മുറിവുകൾ, ഒടിവുകൾ, മൂത്രാശയക്കല്ല് നീക്കം ചെയ്യൽ, സിസേറിയൻ പ്രസവം എന്നിവയെക്കുറിച്ചും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരണമുണ്ട്. ശരീരഘടന പഠിക്കാൻ മൃതദേഹങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യവും സുശ്രുതൻ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞു. ശസ്ത്രക്രിയ പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർത്ഥികൾ പഴങ്ങളിലും മറ്റ് വസ്തുക്കളിലും പരിശീലനം നടത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചു.
ശസ്ത്രക്രിയയുടെ എട്ട് വിഭാഗങ്ങൾ
ശസ്ത്രക്രിയയെ സുശ്രുതൻ എട്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചു. മുറിക്കൽ, ചുരണ്ടൽ, തുളയ്ക്കൽ, പരിശോധിക്കൽ, പുറത്തെടുക്കൽ, ഒഴുക്കിക്കളയൽ, തുന്നൽ എന്നിവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് മുമ്പും ശേഷവുമുള്ള പരിചരണം, വേദന കുറയ്ക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗങ്ങൾ, വൈദ്യന്റെ ധാർമിക ചുമതലകൾ എന്നിവയും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു. പ്ലാസ്റ്റിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ് എന്നും സുശ്രുതൻ അറിയപ്പെടുന്നു.
വൈദ്യപരിശീലന രീതി
ശസ്ത്രക്രിയ പഠിക്കുന്നതിനുള്ള സുശ്രുതന്റെ രീതി ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്. മൃതദേഹങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് ശരീരഘടന പഠിക്കണമെന്ന് അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചു. രോഗികളിൽ ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പ് വിദ്യാർത്ഥികൾ പഴങ്ങളിലും പച്ചക്കറികളിലും മൺപാത്രങ്ങളിലും പരിശീലനം നടത്തണമെന്നും ഗ്രന്ഥം പറയുന്നു. മുറിക്കൽ, തുന്നൽ തുടങ്ങിയ കഴിവുകൾ ഇത്തരം പരിശീലനത്തിലൂടെ നേടാമായിരുന്നു. പരമ്പരാഗത വിശ്വാസമനുസരിച്ച് സുശ്രുതൻ ധന്വന്തരിയുടെ ശിഷ്യനായിരുന്നു. ധന്വന്തരി ആയുർവേദത്തിന്റെ ദേവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വൈദ്യൻ രോഗിയോട് കരുണ കാണിക്കണമെന്നും ചികിത്സയുടെ ധാർമിക വശങ്ങൾ പാലിക്കണമെന്നും സുശ്രുതസംഹിത ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
മറ്റ് ചികിത്സാ വിവരങ്ങൾ
ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് പുറമെ നിരവധി വൈദ്യശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങൾ സുശ്രുതസംഹിതയിൽ വിവരിക്കുന്നു. ഒടിവുകളെ പന്ത്രണ്ട് തരമായും സ്ഥാനഭ്രംശങ്ങളെ ആറ് തരമായും ഗ്രന്ഥം തിരിക്കുന്നു. തീപ്പൊള്ളലിനെ നാല് ഡിഗ്രികളായി തരംതിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. 76 കണ്ണുരോഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവയുടെ ചികിത്സയെക്കുറിച്ചും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരണമുണ്ട്. മുറിവുണക്കുന്നതിനും വേദന കുറയ്ക്കുന്നതിനുമുള്ള ഔഷധങ്ങളെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് മുമ്പ് വേദന കുറയ്ക്കാൻ വീഞ്ഞ് ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായും ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നു. ഭക്ഷണക്രമം, ശുചിത്വം, രോഗിയുടെ പരിചരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദേശങ്ങളും ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലുണ്ട്.
സുശ്രുതസംഹിതയുടെ ഘടന
സുശ്രുതസംഹിത ആറ് വിഭാഗങ്ങളായാണ് ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. സൂത്രസ്ഥാനം, നിദാനസ്ഥാനം, ശാരീരസ്ഥാനം, ചികിത്സാസ്ഥാനം, കല്പസ്ഥാനം, ഉത്തരതന്ത്രം എന്നിവയാണവ. പൊതു തത്ത്വങ്ങൾ, രോഗനിർണയം, ശരീരഘടന, ചികിത്സ, ഔഷധങ്ങൾ, പിൽക്കാല കൂട്ടിച്ചേർക്കലുകൾ എന്നിവയാണ് ഈ വിഭാഗങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങൾ. ശസ്ത്രക്രിയാ ഉപകരണങ്ങളെ രണ്ട് തരമായി ഗ്രന്ഥം തിരിക്കുന്നു. മൂർച്ചയില്ലാത്ത ഉപകരണങ്ങളായ യന്ത്രങ്ങൾ 101 എണ്ണവും മൂർച്ചയുള്ള ഉപകരണങ്ങളായ ശസ്ത്രങ്ങൾ 20 എണ്ണവും ഗ്രന്ഥത്തിൽ വിവരിക്കുന്നു. ഓരോ ഉപകരണത്തിന്റെയും ആകൃതിയും ഉപയോഗവും വിശദമായി പറയുന്നു. ശസ്ത്രക്രിയാ മുറിയുടെ ക്രമീകരണം, ഉപകരണങ്ങൾ അണുവിമുക്തമാക്കൽ, ശസ്ത്രക്രിയയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള പരിചരണം എന്നിവയെക്കുറിച്ചും ഗ്രന്ഥത്തിൽ നിർദേശങ്ങളുണ്ട്.
ആയുർവേദത്തിലെ സ്ഥാനവും ആധുനിക സ്വാധീനവും
സുശ്രുതസംഹിത ആയുർവേദത്തിന്റെ ബൃഹത് ത്രയി എന്ന മൂന്ന് മഹാഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ചരകസംഹിതയും അഷ്ടാംഗഹൃദയവുമാണ് മറ്റ് രണ്ടെണ്ണം. എട്ടാം നൂറ്റാണ്ടോടെ സുശ്രുതന്റെ കൃതികൾ അറബ് ലോകത്ത് എത്തി. അവിടെ നിന്ന് യൂറോപ്പിലേക്കും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശസ്ത്രക്രിയാ രീതികൾ പ്രചരിച്ചു. പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ശസ്ത്രക്രിയാ വിദഗ്ധർ ഇന്ത്യയിൽ കണ്ട മൂക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണ രീതി യൂറോപ്പിൽ 'ഹിന്ദു രീതി' എന്ന പേരിൽ പ്രചരിച്ചു. ആധുനിക പ്ലാസ്റ്റിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ വികസനത്തിൽ ഈ രീതി പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചു. ഇന്ന് സുശ്രുതനെ ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ് എന്ന് ലോകമെമ്പാടും അംഗീകരിക്കുന്നു. ആയുർവേദ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സുശ്രുതസംഹിത ഇന്നും പ്രധാന പാഠഗ്രന്ഥമാണ്.
ശസ്ത്രക്രിയയെ സംസ്കൃതത്തിൽ ശല്യതന്ത്രം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ശല്യം എന്നാൽ അമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ ശരീരത്തിൽ കയറിയ അന്യവസ്തു എന്നാണ് അർഥം. യുദ്ധത്തിൽ അമ്പേറ്റവരെ ചികിത്സിക്കുന്നതിൽ നിന്നാണ് ശസ്ത്രക്രിയ വികസിച്ചതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അമ്പും മറ്റ് അന്യവസ്തുക്കളും നീക്കം ചെയ്യുന്ന രീതികളാണ് ആദ്യകാല ശസ്ത്രക്രിയയുടെ കേന്ദ്രം. പിന്നീട് ഇത് മൂക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം, തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ, മൂത്രാശയക്കല്ല് നീക്കം ചെയ്യൽ തുടങ്ങിയ വിവിധ ശസ്ത്രക്രിയകളായി വികസിച്ചു. ശല്യതന്ത്രം ആയുർവേദത്തിന്റെ എട്ട് ശാഖകളിൽ ഒന്നാണ്.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വിശദാംശം |
|---|---|
| കാലം | ഏകദേശം ബി.സി.ഇ. ആറാം നൂറ്റാണ്ട്, വാരണാസി പ്രദേശം |
| പ്രധാന കൃതി | സുശ്രുതസംഹിത (184 അധ്യായങ്ങൾ) |
| വിശേഷണം | ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ്, പ്ലാസ്റ്റിക് ശസ്ത്രക്രിയയുടെ പിതാവ് |
| പ്രധാന ശസ്ത്രക്രിയകൾ | മൂക്കിന്റെ പുനർനിർമ്മാണം, തിമിര ശസ്ത്രക്രിയ |
| ഗ്രന്ഥത്തിലെ ഉള്ളടക്കം | 1,120 രോഗങ്ങൾ, 700 ഔഷധസസ്യങ്ങൾ, 300-ലധികം ശസ്ത്രക്രിയകൾ |