Ujjwala Yojana: LPG Connections

ഗ്രാമീണ വീടുകളിലെ അടുപ്പിലെ പുകയിൽ നിന്ന് സ്ത്രീകളെ മോചിപ്പിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ആരംഭിച്ച വിപ്ലവകരമായ പദ്ധതിയാണ് പ്രധാനമന്ത്രി ഉജ്ജ്വല യോജന (PMUY). ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് സൗജന്യ LPG കണക്ഷൻ നൽകുന്ന ഈ പദ്ധതി ഇന്ത്യയിലെ പാചക ഇന്ധന രംഗത്ത് വൻ മാറ്റം കൊണ്ടുവന്നു. കേരള പി.എസ്.സി. പരീക്ഷകളിൽ ഊർജ്ജ-ക്ഷേമ പദ്ധതികളിൽ നിന്നുള്ള ചോദ്യങ്ങളിൽ ഉജ്ജ്വല യോജന പ്രധാനമാണ്.

Background and Launch

2016 മേയ് 1-ന് ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബല്ലിയയിൽ പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി PMUY ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. 8,000 കോടി രൂപയുടെ പദ്ധതിയായി ആരംഭിച്ച ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം 5 കോടി BPL കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ LPG കണക്ഷൻ നൽകുക എന്നതായിരുന്നു. വിറക്, ചാണകം, കരി തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത ഇന്ധനങ്ങളെ ആശ്രയിക്കുന്നത് കുറച്ച് സ്ത്രീകളുടെയും കുട്ടികളുടെയും ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുകയാണ് പ്രധാന ലക്ഷ്യം. പെട്രോളിയം പ്രകൃതിവാതക മന്ത്രാലയമാണ് നടത്തിപ്പ് മന്ത്രാലയം. "Give-it-Up" പ്രചാരണത്തിലൂടെ 1.13 കോടി ഉപഭോക്താക്കൾ സ്വമേധയാ സബ്സിഡി ഉപേക്ഷിച്ചതിൽ നിന്ന് ലാഭിച്ച തുകയാണ് പദ്ധതിക്കായി ഉപയോഗിച്ചത്.

Key Features

• സൗജന്യ കണക്ഷൻ: പ്രായപൂർത്തിയായ സ്ത്രീയുടെ പേരിൽ ഡെപ്പോസിറ്റ് ഇല്ലാത്ത LPG കണക്ഷൻ. 14.2 കിലോ സിലിണ്ടറിന് 1,850 രൂപയുടെയും 5 കിലോ സിലിണ്ടറിന് 950 രൂപയുടെയും സെക്യൂരിറ്റി ഡെപ്പോസിറ്റ്, റെഗുലേറ്റർ, ഹോസ്, ഇൻസ്റ്റലേഷൻ ചാർജുകൾ എന്നിവ സൗജന്യം.
• സൗജന്യ സ്റ്റൗവും ആദ്യ റീഫില്ലും: ഹോട്ട്‌പ്ലേറ്റ് സ്റ്റൗവും ആദ്യത്തെ 14.2 കിലോ സിലിണ്ടർ റീഫില്ലും സൗജന്യം. ഓരോ കണക്ഷനും സർക്കാർ 1,600 രൂപ ധനസഹായം നൽകുന്നു.
• യോഗ്യത: SECC 2011 പ്രകാരം തിരിച്ചറിഞ്ഞ BPL കുടുംബങ്ങൾ; വീട്ടിൽ നിലവിൽ LPG കണക്ഷൻ ഉണ്ടാകരുത്; 18 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള സ്ത്രീകൾ.
• സബ്സിഡി: വർഷത്തിൽ 12 റീഫില്ലുകൾക്ക് സിലിണ്ടറിന് 300 രൂപ ടാർഗറ്റഡ് സബ്സിഡി DBT വഴി ബാങ്ക് അക്കൗണ്ടിലേക്ക്.
• ഉജ്ജ്വല 2.0: ആദ്യഘട്ടത്തിൽ ഉൾപ്പെടാത്ത കുറഞ്ഞ വരുമാനക്കാരായ കുടുംബങ്ങൾക്ക് 1 കോടി അധിക കണക്ഷനുകൾ. കുടിയേറ്റക്കാർക്ക് റേഷൻ കാർഡോ വിലാസ തെളിവോ ആവശ്യമില്ല — സ്വയം സാക്ഷ്യപത്രം മതി.

Achievements

ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 8 കോടി ദരിദ്ര കുടുംബങ്ങൾക്ക് സൗജന്യ ഗ്യാസ് കണക്ഷൻ നൽകി. 2025 മാർച്ച് 1 വരെ 10.33 കോടി കുടുംബങ്ങൾ പ്രയോജനം നേടി; 238 കോടിയിലധികം റീഫില്ലുകൾ വിതരണം ചെയ്തു. 2016 ഏപ്രിൽ 1-ന് 61.9 ശതമാനമായിരുന്ന ഇന്ത്യയിലെ LPG പരിരക്ഷ 2021 ജനുവരി 1-ന് 99.5 ശതമാനമായി ഉയർന്നു. ഇൻഡോർ വായു മലിനീകരണം കുറയ്ക്കൽ, ശ്വാസകോശ രോഗങ്ങൾ തടയൽ, വിറക് ശേഖരണത്തിനുള്ള സ്ത്രീകളുടെ സമയം ലാഭിക്കൽ, വനസംരക്ഷണം എന്നിവയാണ് പദ്ധതിയുടെ ഫലങ്ങൾ.

Significance

ആരോഗ്യം, സൗകര്യം, സ്ത്രീ ശാക്തീകരണം എന്നീ മൂന്ന് തൂണുകളിലാണ് ഉജ്ജ്വല യോജന ഊന്നൽ നൽകുന്നത്. പരീക്ഷയ്ക്ക്: ഉദ്ഘാടന തീയതിയും സ്ഥലവും (2016 മേയ് 1, ബല്ലിയ), 1,600 രൂപ സഹായം, 300 രൂപ സബ്സിഡി, ഉജ്ജ്വല 2.0-ലെ 1 കോടി കണക്ഷനുകൾ, LPG പരിരക്ഷ 61.9%-ൽ നിന്ന് 99.5%-ലേക്ക് എന്നിവ ഓർത്തിരിക്കുക.

Key Facts for Exams