UNCCD and Desertification

What Is Desertification?

മരുഭൂമിവൽക്കരണം എന്നത് കേവലം മരുഭൂമികൾ വികസിക്കുന്ന പ്രക്രിയ മാത്രമല്ല. വരണ്ട, അർദ്ധവരണ്ട, ഉപആർദ്രമായ പ്രദേശങ്ങളിലെ ഭൂമിയുടെ ശോഷണത്തെയാണ് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനങ്ങളും മനുഷ്യന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ചേർന്നാണ് മരുഭൂമിവൽക്കരണത്തിന് കാരണമാകുന്നത്. അമിതമായ കൃഷി, അമിത മേച്ചിൽപ്പുറം ഉപയോഗം, വനനശീകരണം, മോശമായ ജലസേചന രീതികൾ എന്നിവ ഭൂമിയുടെ ഉൽപ്പാദനക്ഷമത കുറയ്ക്കുന്നു. കാറ്റും വെള്ളപ്പൊക്കവും പോലുള്ള പ്രകൃതിദുരന്തങ്ങളും നല്ല ഭൂമിയെ ഉപയോഗശൂന്യമാക്കുന്നു. ലോകത്ത് ഏകദേശം 250 ദശലക്ഷം ആളുകളെ നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്ന പ്രശ്നമാണ് മരുഭൂമിവൽക്കരണം. ഭൂമിയുടെ മൂന്നിലൊന്ന് ഭാഗം ഇതിന്റെ ഭീഷണിയിലാണ്. കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമിയിൽ നാലിലൊന്ന് ഭാഗം ഉപയോഗശൂന്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ലോകത്തെ 3.2 ബില്യൺ ആളുകളെ അപകടത്തിലാക്കുന്നു. ദാരിദ്ര്യത്തിനും ഭക്ഷ്യസുരക്ഷയില്ലായ്മയ്ക്കും പ്രധാന കാരണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഭൂമി ശോഷണം.

The UNCCD Convention

മരുഭൂമിവൽക്കരണത്തിനും ഭൂമി ശോഷണത്തിനും വരൾച്ചയ്ക്കും എതിരെ പോരാടുന്നതിനുള്ള ഐക്യരാഷ്ട്രസഭാ കൺവെൻഷനാണ് UNCCD. 1992-ലെ റിയോ ഭൂമി ഉച്ചകോടിയിലാണ് ഈ കൺവെൻഷൻ എന്ന ആശയം ഉടലെടുത്തത്. റിയോ ഉച്ചകോടിയുടെ അജണ്ട 21-ന്റെ നേരിട്ടുള്ള ശുപാർശയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഏക കൺവെൻഷനാണിത്. 1994 ജൂൺ 17-ന് പാരീസിൽ കൺവെൻഷൻ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. 1996 ഡിസംബർ 26-നാണ് ഇത് നിലവിൽ വന്നത്. അമ്പതാമത് അംഗീകാരം ലഭിച്ച് 90 ദിവസത്തിന് ശേഷമാണ് നിലവിൽ വരവ്. 196 രാജ്യങ്ങളും യൂറോപ്യൻ യൂണിയനും ഉൾപ്പെടെ 197 കക്ഷികളാണ് കൺവെൻഷനിലുള്ളത്. പരിസ്ഥിതിയെയും വികസനത്തെയും സുസ്ഥിരമായ ഭൂമി പരിപാലനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക നിയമപരമായി ബാധകമായ അന്താരാഷ്ട്ര കരാറാണ് UNCCD. ജർമ്മനിയിലെ ബോൺ നഗരത്തിലാണ് കൺവെൻഷന്റെ സെക്രട്ടേറിയറ്റ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. റിയോ ഉച്ചകോടിയിലെ മറ്റ് രണ്ട് കൺവെൻഷനുകളായ UNFCCC (കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം), CBD (ജൈവവൈവിധ്യം) എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം "റിയോ കൺവെൻഷനുകൾ" എന്നറിയപ്പെടുന്ന മൂന്നെണ്ണത്തിലൊന്നാണിത്. കൺവെൻഷന്റെ പരമോന്നത ഭരണസമിതിയാണ് കക്ഷികളുടെ സമ്മേളനം (COP). ആദ്യത്തെ COP 1997 ഒക്ടോബറിൽ റോമിൽ നടന്നു.

Land Degradation Neutrality (LDN)

UNCCD-യുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആശയങ്ങളിലൊന്നാണ് ലാൻഡ് ഡിഗ്രഡേഷൻ ന്യൂട്രാലിറ്റി (LDN). ഭൂമിയുടെ അളവും ഗുണവും നിശ്ചിത കാലയളവിലും സ്ഥലപരിധിയിലും സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുകയോ വർധിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് LDN എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അതായത് ഭൂമി ശോഷിക്കുന്നതിന്റെ തോത് പുനഃസ്ഥാപനത്തിന്റെ തോതിന് തുല്യമോ അതിനേക്കാൾ കുറവോ ആയിരിക്കണം. 2018-2030 കാലത്തേക്കുള്ള UNCCD-യുടെ തന്ത്രപരമായ ചട്ടക്കൂട് LDN കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള ആഗോള പ്രതിജ്ഞാബദ്ധതയാണ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നത്. 1.3 ബില്യണിലധികം ആളുകളുടെ ഉപജീവനം മെച്ചപ്പെടുത്തുക, ദുർബല ജനവിഭാഗങ്ങളിൽ വരൾച്ചയുടെ ആഘാതം കുറയ്ക്കുക എന്നിവയാണ് ലക്ഷ്യങ്ങൾ. സുസ്ഥിര വികസന ലക്ഷ്യങ്ങളിലെ ലക്ഷ്യം 15.3, 2030-ഓടെ LDN കൈവരിക്കാനാണ് ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത്. ഭൂമി ശോഷണം ബാധിച്ച 170 രാജ്യങ്ങളിൽ 122 എണ്ണവും LDN കൈവരിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞാബദ്ധമാണ്. ജൂൺ 17-നാണ് ലോക മരുഭൂമിവൽക്കരണ വിരുദ്ധ ദിനം ആചരിക്കുന്നത്. 2006-നെ അന്താരാഷ്ട്ര മരുഭൂമികളുടെയും മരുഭൂമിവൽക്കരണത്തിന്റെയും വർഷമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു.

India and the UNCCD

UNCCD-യിൽ ഇന്ത്യ 1994 ഒക്ടോബർ 14-ന് ഒപ്പുവച്ചു. 1996 ഡിസംബർ 17-ന് ഇന്ത്യ കൺവെൻഷൻ അംഗീകരിച്ചു. പരിസ്ഥിതി, വനം, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാന മന്ത്രാലയമാണ് (MoEFCC) ഇന്ത്യയിൽ UNCCD നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള നോഡൽ മന്ത്രാലയം. 2001-ലാണ് ഇന്ത്യ മരുഭൂമിവൽക്കരണം ചെറുക്കുന്നതിനുള്ള ദേശീയ പ്രവർത്തന പരിപാടി (National Action Programme to Combat Desertification — NAPCD) തയ്യാറാക്കിയത്. 2019-ലും 2023-ലും ഈ പരിപാടി പരിഷ്കരിച്ചു. സർക്കാർ പദ്ധതികൾ തമ്മിലുള്ള ഏകോപനം, ശോഷിച്ച ഭൂമിയുടെ പുനഃസ്ഥാപനം, സുസ്ഥിര ഭൂവിനിയോഗ രീതികൾ, സമൂഹ പങ്കാളിത്തം, ഭൂമി ശോഷണ നിരീക്ഷണം എന്നിവയിലാണ് പരിപാടി ഊന്നൽ നൽകുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ഏകദേശം 29 ശതമാനം ഭൂമി — ഏകദേശം 96.4 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ — ശോഷിച്ചതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അമിത ചൂഷണം, അമിത മേച്ചിൽ, വനനശീകരണം, മോശമായ ജലസേചന രീതികൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാന കാരണങ്ങൾ.

COP14 in Greater Noida (2019)

2019 സെപ്റ്റംബർ 2 മുതൽ 13 വരെ ഗ്രേറ്റർ നോയിഡയിലെ ഇന്ത്യ എക്സ്പോ സെന്ററിലാണ് UNCCD-യുടെ 14-ാമത് കക്ഷി സമ്മേളനം (COP14) നടന്നത്. 196 രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രതിനിധികൾ പങ്കെടുത്തു. ചൈനയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യ COP പ്രസിഡൻസി ഏറ്റെടുത്തു. 2019 മുതൽ 2021 വരെ രണ്ട് വർഷത്തേക്ക് ഇന്ത്യ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനം വഹിച്ചു. അന്നത്തെ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രി പ്രകാശ് ജാവദേക്കർ ആയിരുന്നു COP14 പ്രസിഡന്റ്. സമ്മേളനത്തിൽ ഡൽഹി പ്രഖ്യാപനം (Delhi Declaration) അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. സുസ്ഥിര ഭൂമി പരിപാലനം, ഭൂമി പുനഃസ്ഥാപനം, വരൾച്ചാ പ്രതിരോധം, സ്വകാര്യമേഖലാ പങ്കാളിത്തം, പീസ് ഫോറസ്റ്റ് സംരംഭം എന്നിവയിൽ പ്രഖ്യാപനം ഊന്നൽ നൽകി. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി സമ്മേളനത്തിന്റെ മന്ത്രിതല സെഗ്മെന്റ് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. അദ്ദേഹം ആഗോള ജല പ്രവർത്തന അജണ്ടയ്ക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്തു. ഡെഹ്റാദൂണിൽ ഒരു സെന്റർ ഫോർ എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് ഇന്ത്യ പ്രഖ്യാപിച്ചു. COP14-ന് ശേഷം ഇന്ത്യയുടെ പുനഃസ്ഥാപന ലക്ഷ്യം ഉയർത്തി.

India's Restoration Targets

2015-ലെ പാരീസ് കാലാവസ്ഥാ സമ്മേളനത്തിൽ ഇന്ത്യ ബോൺ ചലഞ്ചിൽ ചേർന്നു. 2020-ഓടെ 13 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ ശോഷിച്ച ഭൂമിയും 2030-ഓടെ കൂടുതൽ 8 ദശലക്ഷം ഹെക്ടറും പുനഃസ്ഥാപിക്കുമെന്നായിരുന്നു ഇന്ത്യയുടെ പ്രതിജ്ഞ. ഇത് ഏഷ്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിജ്ഞകളിലൊന്നായിരുന്നു. COP14-ൽ ഇന്ത്യ ഈ ലക്ഷ്യം 2030-ഓടെ 26 ദശലക്ഷം ഹെക്ടറായി ഉയർത്തി. LDN കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ഔദ്യോഗിക ലക്ഷ്യവർഷം 2030 ആണ്. ദേശീയ വനവൽക്കരണ പരിപാടി, ഗ്രീൻ ഇന്ത്യ മിഷൻ, മണ്ണാരോഗ്യ കാർഡ് പദ്ധതി, പ്രധാനമന്ത്രി കൃഷി സിഞ്ചായി യോജന തുടങ്ങിയ പദ്ധതികളാണ് LDN ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി ഇന്ത്യ നടപ്പിലാക്കുന്നത്. കൃഷി, വനം, ജലം എന്നീ മേഖലകളിലെ ദേശീയ നയങ്ങളുമായി LDN ലക്ഷ്യങ്ങൾ സംയോജിപ്പിക്കാനാണ് ശ്രമം. 2026 ജൂൺ വരെയുള്ള കണക്ക് പ്രകാരം ഇന്ത്യ 21.76 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ ഭൂമി പുനഃസ്ഥാപനത്തിന് കീഴിൽ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത് 26 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ ലക്ഷ്യത്തിലേക്കുള്ള വലിയ മുന്നേറ്റമാണ്. പുനഃസ്ഥാപന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ ഏകദേശം 1.22 ബില്യൺ വ്യക്തി-ദിവസ തൊഴിലും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.

Desertification in Indian Regions

ഇന്ത്യയിൽ മരുഭൂമിവൽക്കരണത്തിന്റെ ഭീഷണി ഏറ്റവും കൂടുതൽ നേരിടുന്നത് രാജസ്ഥാനാണ്. താർ മരുഭൂമി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത് രാജസ്ഥാനിലാണ്. രാജസ്ഥാനെ കൂടാതെ ഗുജറാത്ത്, മഹാരാഷ്ട്ര, ലഡാക്ക്, ആന്ധ്രാപ്രദേശ് എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലും ഭൂമി ശോഷണം ഗുരുതരമാണ്. തീരപ്രദേശങ്ങളിലെ ഉപ്പുവെള്ളം കയറൽ, മലനിരകളിലെ മണ്ണൊലിപ്പ് എന്നിവയും ശോഷണത്തിന് കാരണമാകുന്നു. വരൾച്ച ബാധിത ജില്ലകളിൽ കർഷകർക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി മണ്ണിന്റെ ഫലഭൂയിഷ്ടത നഷ്ടപ്പെടലാണ്. ജലസേചനത്തിനായി അമിതമായി ഭൂഗർഭജലം ഉപയോഗിക്കുന്നതും മണ്ണിന്റെ ഗുണം കുറയ്ക്കുന്നു. മരുഭൂമിവൽക്കരണം ചെറുക്കാൻ വനവൽക്കരണം, ഷെൽട്ടർ ബെൽറ്റുകൾ, ചെക്ക് ഡാമുകൾ, ജലസംഭരണം എന്നീ മാർഗ്ഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതിയായ MGNREGA-യുടെ കീഴിലും ഭൂമി പുനഃസ്ഥാപന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിവരുന്നു. ഇവ ഗ്രാമീണ ജനതയ്ക്ക് തൊഴിലും വരുമാനവും നൽകുന്നു.

Global Cooperation and the Way Forward

മരുഭൂമിവൽക്കരണം ആഗോള പ്രശ്നമായതിനാൽ അന്താരാഷ്ട്ര സഹകരണം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. കൊറിയയുടെ ചാങ്വോൺ സംരംഭവും തുർക്കിയെയുടെ അങ്കാറ സംരംഭവും പോലുള്ള മുൻ COP-കളിൽ ആരംഭിച്ച സംരംഭങ്ങളെ ഇന്ത്യയുടെ ശ്രമങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ചുള്ള വരൾച്ചാ പ്രതിരോധം, സമൂഹാധിഷ്ഠിതമായ പുൽമേടുകളുടെ പുനഃസ്ഥാപനം എന്നീ മേഖലകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ അനുഭവം മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് മാതൃകയാണ്. കാർബൺ സിങ്കുകൾ സൃഷ്ടിക്കൽ, സുസ്ഥിര ഭൂമി പരിപാലനം, സമൂഹ പങ്കാളിത്തം എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ സമീപനം. PSC പരീക്ഷാർത്ഥികൾ UNCCD-യുടെ ചരിത്രം, LDN എന്ന ആശയം, COP14-ലെ ഇന്ത്യയുടെ പങ്ക്, 26 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ ലക്ഷ്യം എന്നിവ പ്രത്യേകം ഓർത്തിരിക്കണം.

Key Facts for Exams

• UNCCD അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടത് 1994 ജൂൺ 17-ന് പാരീസിൽ; നിലവിൽ വന്നത് 1996 ഡിസംബർ 26-ന്.
• 197 കക്ഷികൾ (196 രാജ്യങ്ങൾ + യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ); സെക്രട്ടേറിയറ്റ് ജർമ്മനിയിലെ ബോണിൽ.
• പരിസ്ഥിതിയെയും വികസനത്തെയും സുസ്ഥിര ഭൂമി പരിപാലനവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ഏക നിയമപരമായി ബാധകമായ അന്താരാഷ്ട്ര കരാർ.
• റിയോ ഉച്ചകോടിയിലെ മൂന്ന് കൺവെൻഷനുകളിൽ ഒന്ന് — UNFCCC, CBD എന്നിവയാണ് മറ്റ് രണ്ടെണ്ണം.
• ഇന്ത്യ ഒപ്പുവച്ചത് 1994 ഒക്ടോബർ 14-ന്; അംഗീകരിച്ചത് 1996 ഡിസംബർ 17-ന്; നോഡൽ മന്ത്രാലയം MoEFCC.
• COP14: 2019 സെപ്റ്റംബർ 2–13, ഗ്രേറ്റർ നോയിഡ; ഡൽഹി പ്രഖ്യാപനം അംഗീകരിച്ചു; ഇന്ത്യ 2019–2021 കാലത്ത് COP പ്രസിഡന്റ്.
• ഡെഹ്റാദൂണിൽ സെന്റർ ഫോർ എക്സലൻസ് സ്ഥാപിക്കുമെന്ന് COP14-ൽ ഇന്ത്യ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
• ബോൺ ചലഞ്ച് പ്രതിജ്ഞ (2015): ആദ്യം 21 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ; COP14-ൽ 2030-ഓടെ 26 ദശലക്ഷം ഹെക്ടറായി ഉയർത്തി.
• LDN എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ അളവും ഗുണവും സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുകയോ വർധിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ; SDG 15.3-ൽ 2030 ലക്ഷ്യം.
• ഇന്ത്യയുടെ NAPCD 2001-ൽ തയ്യാറാക്കി; 2019-ലും 2023-ലും പരിഷ്കരിച്ചു.
• ഇന്ത്യയിലെ ഏകദേശം 29% ഭൂമി (96.4 ദശലക്ഷം ഹെക്ടർ) ശോഷിച്ചതായി കണക്കാക്കുന്നു.
• ലോക മരുഭൂമിവൽക്കരണ വിരുദ്ധ ദിനം ജൂൺ 17-ന്; 2006 അന്താരാഷ്ട്ര മരുഭൂമികളുടെ വർഷം.