വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം: ആഫ്രിക്കയുടെ പുകയുന്ന വെള്ളച്ചാട്ടം
സാംബിയയുടെയും സിംബാബ്വെയുടെയും അതിർത്തിയിലെ വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം — 'മോസി-ഓവ-തുന്യ' (പുകയുന്ന ഇടിമുഴക്കം) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടം.
വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം ആഫ്രിക്കയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വെള്ളച്ചാട്ടമാണ്. സാംബിയയുടെയും സിംബാബ്വെയുടെയും അതിർത്തിയിലാണ് വിക്ടോറിയ. സാംബെസി നദിയിലാണ് ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം. വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ഉയരം ഏകദേശം 108 മീറ്ററാണ്. വീതി ഏകദേശം 1,708 മീറ്ററാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളിലൊന്നാണ് വിക്ടോറിയ — ഉയരവും വീതിയും ചേർന്ന് ഏറ്റവും വലിയ ജലപാതം.
മോസി-ഓവ-തുന്യ: പുകയുന്ന ഇടിമുഴക്കം
വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ പ്രാദേശിക നാമം 'മോസി-ഓവ-തുന്യ' എന്നാണ് — 'പുകയുന്ന ഇടിമുഴക്കം' എന്നർത്ഥം. വെള്ളച്ചാട്ടത്തിൽ നിന്ന് ഉയരുന്ന ജലബാഷ്പം പുക പോലെ കാണപ്പെടുന്നു. വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ശബ്ദം ഇടിമുഴക്കം പോലെയാണ്. ഈ പേര് വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ശക്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു. 1855-ൽ ഡേവിഡ് ലിവിങ്സ്റ്റൺ ഈ വെള്ളച്ചാട്ടം കണ്ടെത്തി വിക്ടോറിയ രാജ്ഞിയുടെ പേര് നൽകി.
സാംബെസി നദിയും വെള്ളച്ചാട്ടവും
സാംബെസി നദി ആഫ്രിക്കയിലെ നാലാമത്തെ വലിയ നദിയാണ്. സാംബെസി നദി സാംബിയയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ചേരുന്നു. വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം സാംബെസി നദിയുടെ മധ്യഭാഗത്താണ്. വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് മുകളിൽ നദി വിശാലമായി ഒഴുകുന്നു. വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് താഴെ നദി ഇടുങ്ങിയ മലയിടുക്കിലൂടെ ഒഴുകുന്നു.
യുനെസ്കോ പൈതൃകവും വിനോദസഞ്ചാരവും
1989-ൽ വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക സ്ഥലമായി. വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം ആഫ്രിക്കയിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് മുകളിൽ 'ഡെവിൾസ് പൂൾ' എന്ന പ്രകൃതിദത്ത കുളമുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികൾ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ അരികിൽ നീന്തുന്നു. വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ കാഴ്ച ലോകപ്രശസ്തമാണ്.
ജലവൈദ്യുതിയും പരിസ്ഥിതിയും
സാംബെസി നദിയിൽ കരിബ അണക്കെട്ട് നിർമ്മിച്ചിട്ടുണ്ട്. കരിബ അണക്കെട്ട് സാംബിയയ്ക്കും സിംബാബ്വെയ്ക്കും വൈദ്യുതി നൽകുന്നു. വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന്റെ ജലപ്രവാഹം കാലാനുസൃതമായി മാറുന്നു. വരണ്ട കാലത്ത് ജലപ്രവാഹം കുറയുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനം വെള്ളച്ചാട്ടത്തെ ബാധിക്കുന്നു.
വിക്ടോറിയയുടെ ജൈവവൈവിധ്യം
വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടത്തിന് ചുറ്റും മഴക്കാടുകൾ ഉണ്ട്. വെള്ളച്ചാട്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള ജലബാഷ്പം ഈ വനങ്ങൾക്ക് ഈർപ്പം നൽകുന്നു. വിക്ടോറിയ പ്രദേശത്ത് ആനകൾ, എരുമകൾ, ജിറാഫുകൾ തുടങ്ങിയ ജീവികൾ ഉണ്ട്. വിക്ടോറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം സാംബിയയുടെയും സിംബാബ്വെയുടെയും വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിന് പ്രധാനമാണ്.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| സ്ഥാനം | സാംബിയ-സിംബാബ്വെ അതിർത്തി |
| നദി | സാംബെസി |
| ഉയരം | 108 മീറ്റർ |
| വീതി | 1,708 മീറ്റർ |
| പ്രാദേശിക നാമം | മോസി-ഓവ-തുന്യ (പുകയുന്ന ഇടിമുഴക്കം) |
| യുനെസ്കോ പൈതൃകം | 1989 |