ഓപ്പറേഷൻ ഗംഗ — യുക്രെയ്നിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യക്കാരെ രക്ഷിച്ച ദൗത്യം
2022-ൽ റഷ്യ-യുക്രെയ്ൻ യുദ്ധം തുടങ്ങിയപ്പോൾ യുക്രെയ്നിൽ കുടുങ്ങിയ ഇന്ത്യക്കാരെ തിരികെയെത്തിക്കാൻ ഇന്ത്യ നടത്തിയ രക്ഷാദൗത്യമാണ് ഓപ്പറേഷൻ ഗംഗ.
പശ്ചാത്തലം
2022 ഫെബ്രുവരി 24-ന് റഷ്യ യുക്രെയ്നിൽ അധിനിവേശം ആരംഭിച്ചതോടെ യുക്രെയ്നിന്റെ വ്യോമാതിർത്തി സിവിൽ വിമാനങ്ങൾക്ക് അടച്ചു. അക്കാലത്ത് യുക്രെയ്നിൽ ഏകദേശം 20,000 ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരുണ്ടായിരുന്നു, അവരിൽ ഭൂരിഭാഗവും അവിടെ പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളായിരുന്നു. യുദ്ധമേഖലയിൽ കുടുങ്ങിയ ഇവരെ സുരക്ഷിതമായി നാട്ടിലെത്തിക്കാനാണ് ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് 'ഓപ്പറേഷൻ ഗംഗ' എന്ന രക്ഷാദൗത്യം ആരംഭിച്ചത്.
രക്ഷാദൗത്യത്തിന്റെ നടത്തിപ്പ്
വ്യോമാതിർത്തി അടഞ്ഞതിനാൽ ഇന്ത്യൻ പൗരന്മാരോട് അയൽരാജ്യങ്ങളായ പോളണ്ട്, റൊമാനിയ, ഹംഗറി, സ്ലൊവാക്യ, മോൾഡോവ എന്നിവിടങ്ങളിലെ അതിർത്തികളിലെത്താൻ നിർദ്ദേശം നൽകി. അവിടെ നിന്ന് പ്രത്യേക വിമാനങ്ങളിൽ അവരെ ഇന്ത്യയിലെത്തിച്ചു. ഫെബ്രുവരി 27-ന് ബുക്കാറെസ്റ്റിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ രക്ഷാവിമാനം 249 ഇന്ത്യക്കാരുമായി ഡെൽഹിയിലെത്തി. ഹർദീപ് സിംഗ് പുരി, ജ്യോതിരാദിത്യ സിന്ധ്യ, കിരൺ റിജിജു, വി.കെ. സിംഗ് എന്നീ നാല് കേന്ദ്രമന്ത്രിമാരെ ഏകോപനത്തിനായി അയൽരാജ്യങ്ങളിലേക്ക് അയച്ചു. ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേന സി-17 ഗ്ലോബ്മാസ്റ്റർ ഭാരവാഹക വിമാനങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തിന് പിന്തുണ നൽകി. ഏകദേശം 90 വിമാനങ്ങളിലായി ഏകദേശം 22,500 ഇന്ത്യക്കാരെ സുരക്ഷിതമായി തിരികെയെത്തിച്ചു. രക്ഷാപ്രവർത്തനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പങ്കിടാൻ 'OpGanga Helpline' എന്ന പ്രത്യേക ഹെൽപ്ലൈൻ സംവിധാനവും ആരംഭിച്ചു.
പരീക്ഷാ ദൃഷ്ടിയിലെ വസ്തുതകൾ
ഓപ്പറേഷൻ ഗംഗ നടത്തിയത് വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു. ഇതിനോടൊപ്പം ഓർമ്മിക്കേണ്ട മറ്റ് പ്രധാന രക്ഷാദൗത്യങ്ങൾ: 2020-ലെ കോവിഡ് കാലത്ത് വിദേശത്തുകുടുങ്ങിയ ഇന്ത്യക്കാരെ തിരികെയെത്തിച്ച ഓപ്പറേഷൻ വന്ദേ ഭാരത്, 2021-ൽ താലിബാൻ അധികാരത്തിലെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് അഫ്ഗാനിസ്ഥാനിലെ കാബൂളിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യക്കാരെ രക്ഷിച്ച ഓപ്പറേഷൻ ദേവി ശക്തി. 2011-ൽ ലിബിയയിൽ നിന്ന് ഇന്ത്യക്കാരെ രക്ഷിച്ചത് ഓപ്പറേഷൻ സേഫ് ഹോംകമിംഗ്, 2015-ൽ യെമനിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചത് ഓപ്പറേഷൻ രാഹത്ത് എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെട്ടു.