Ashfaqulla Khan
Ashfaqulla Khan 22 October 1900-ന് Shahjahanpur-ൽ ജനിച്ചു — അന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ North-Western Provinces-ന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ആ പ്രദേശം. Shafiqullah Khan-ന…

Early Life
Ashfaqulla Khan 22 October 1900-ന് Shahjahanpur-ൽ ജനിച്ചു — അന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ North-Western Provinces-ന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ആ പ്രദേശം. Shafiqullah Khan-ന്റെ ആറ് മക്കളിൽ ഇളയവനായിരുന്ന അദ്ദേഹം, ധീരതയുടെ പാരമ്പര്യത്തിൽ മുങ്ങിനിന്ന ഒരു പത്താൻ മുസ്ലിം കുടുംബത്തിലാണ് വളർന്നത്. Shahjahanpur-ൽ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ അദ്ദേഹം വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കെ തന്നെ ദേശീയവാദ ആശയങ്ങളിലേക്ക് ആകർഷിക്കപ്പെട്ടു.
1921-ൽ അദ്ദേഹം Mahatma Gandhi-യുടെ Non-Cooperation Movement-ൽ ആകൃഷ്ടനായി; ഈ കാലത്താണ് വിപ്ലവകവി Ram Prasad Bismil-നെ അദ്ദേഹം പരിചയപ്പെട്ടത്. ഇരുവരും അഭേദ്യമായ സുഹൃത്തുക്കളായി, അവരുടെ ഹിന്ദു-മുസ്ലിം കൂട്ടുകെട്ട് തന്നെ ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ‘വിഭജിച്ച് ഭരിക്കുക’ (divide and rule) നയത്തിനെതിരായ മൗനമായൊരു പ്രതിഷേധമായി. 1922-ലെ Chauri Chaura സംഭവത്തെ തുടർന്ന് Gandhi പ്രസ്ഥാനം പിൻവലിച്ചപ്പോൾ, മറ്റനേകം അക്ഷമരായ യുവ ദേശീയവാദികളെപ്പോലെ Ashfaqulla-യും വിപ്ലവപാതയിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു.
Role in the Freedom Struggle
1924-ൽ Bismil, Sachindra Nath Sanyal, Chandrashekhar Azad എന്നിവർക്കൊപ്പം Hindustan Republican Association (HRA)-ന്റെ സഹസ്ഥാപകരിലൊരാളായി Ashfaqulla മാറി. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ സായുധ വിപ്ലവമായിരുന്നു HRA-യുടെ ലക്ഷ്യം; ആയുധങ്ങൾക്കും സംഘടനാ പ്രവർത്തനത്തിനും പണം ആവശ്യമായിരുന്നു.
ഫലമായി ഉണ്ടായത് 9 August 1925-ലെ പ്രസിദ്ധമായ Kakori train robbery ആണ്: വിപ്ലവകാരികൾ Kakori-യിൽ വെച്ച് — Lucknow-ന് സമീപം — 8-Down Saharanpur–Lucknow പാസഞ്ചർ ട്രെയിൻ തടഞ്ഞ് അതിൽ കൊണ്ടുപോയിരുന്ന സർക്കാർ ഖജനാവിലെ പണം കൊള്ളയടിച്ചു. ആ ധീരമായ നീക്കത്തിന്റെ ആസൂത്രകരിൽ ഒരാളായിരുന്നു Ashfaqulla. കൊള്ളയ്ക്കുശേഷം അദ്ദേഹം ഏകദേശം ഒരു വർഷത്തോളം അറസ്റ്റ് ഒഴിഞ്ഞ് Banaras-ലും Delhi-യിലും രഹസ്യമായി പ്രവർത്തിച്ചു; ഒടുവിൽ വിശ്വസ്തനായൊരു സുഹൃത്ത് അദ്ദേഹത്തെ പോലീസിന് ഒറ്റിക്കൊടുത്തു.
Kakori conspiracy case-ൽ വിചാരണ നേരിട്ട് Faizabad ജയിലിൽ കഴിയുമ്പോഴും അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയമായ സമചിത്തത പുലർത്തി. വധശിക്ഷ വിധിക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തെ 19 December 1927-ന് — അന്ന് വെറും 27 വയസ്സ് മാത്രം — തൂക്കിലേറ്റി. അതേ ദിവസം Bismil-നെ Gorakhpur-ലും Roshan Singh-നെ Allahabad-ലും തൂക്കിലേറ്റി; രണ്ട് ദിവസം മുൻപ് Rajendra Lahiri-യെ Gonda-യിൽ തൂക്കിലേറ്റിയിരുന്നു. ജയിലിൽ കഴിയവേ ‘Hasrat’ എന്ന തൂലികാനാമത്തിൽ Ashfaqulla ഉർദു കവിതകൾ രചിച്ചു; ആ വരികൾ യുവ വിപ്ലവകാരികൾക്ക് തുടർന്നും പ്രചോദനമായി.
Legacy
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായംകുറഞ്ഞ രക്തസാക്ഷികളിലൊരാളായും ദേശീയ പോരാട്ടത്തിൽ ഹിന്ദു-മുസ്ലിം ഐക്യത്തിന്റെ ശാശ്വത പ്രതീകമായും Ashfaqulla Khan ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. Shahjahanpur-ലും Faizabad-ലും അദ്ദേഹത്തിന് സ്മാരകങ്ങളുണ്ട്; Rang De Basanti എന്ന ചിത്രത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. Bismil-ന്റേതിനൊപ്പമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബലിദാനം, ഇന്ത്യയുടെ വിപ്ലവ പോരാളികൾക്കിടയിൽ Kakori രക്തസാക്ഷികൾക്ക് ഉറച്ച സ്ഥാനം നേടിക്കൊടുത്തു.





