Disinvestment & Privatisation
സർക്കാർ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ഓഹരികൾ വിൽക്കുന്നതിനെയാണ് ഓഹരി വിറ്റഴിക്കൽ അഥവാ നിക്ഷേപ പിൻവലിക്കൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. സർക്കാരിന്റെ വരുമാനം വർധിപ്പിക്കുകയും പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയുമാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
മഹാരത്ന, നവരത്ന, മിനിരത്ന പദവികൾ പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന സ്വയംഭരണത്തിന്റെ തോത് കാണിക്കുന്നു. എയർ ഇന്ത്യയുടെ വിൽപ്പനയും എൽഐസിയുടെ ഓഹരി വിൽപ്പനയും പരീക്ഷകളിലെ പ്രധാന വിഷയങ്ങളാണ്.
1991-ലെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് ഇന്ത്യയിൽ ഓഹരി വിറ്റഴിക്കൽ വ്യാപകമായത്. പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളിലെ സർക്കാർ ഓഹരിയുടെ ഒരു ഭാഗം പൊതുജനങ്ങൾക്കോ മറ്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കോ വിൽക്കുന്നതാണ് ഇത്. പൂർണ്ണമായ വിൽപ്പനയെ സ്വകാര്യവൽക്കരണം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇതിൽ സ്ഥാപനത്തിന്റെ നിയന്ത്രണം സ്വകാര്യ മേഖലയ്ക്ക് കൈമാറുന്നു.
നിക്ഷേപ പിൻവലിക്കലിന്റെ ചുമതലയുള്ള വകുപ്പാണ് ഡിപാം. നിക്ഷേപ, പൊതു ആസ്തി മാനേജ്മെന്റ് വകുപ്പ് എന്നാണ് പൂർണ്ണരൂപം. 1999-ൽ നിക്ഷേപ പിൻവലിക്കൽ വകുപ്പായാണ് ഇത് തുടങ്ങിയത്. 2016-ലാണ് ഇതിന് ഇപ്പോഴത്തെ പേര് ലഭിച്ചത്. ധനമന്ത്രാലയത്തിന് കീഴിലാണ് ഈ വകുപ്പ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
മികച്ച പ്രകടനം കാഴ്ചവയ്ക്കുന്ന കേന്ദ്ര പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് സർക്കാർ നൽകുന്ന പദവികളാണ് മഹാരത്ന, നവരത്ന, മിനിരത്ന എന്നിവ. കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക സ്വാതന്ത്ര്യവും തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കാനുള്ള അധികാരവുമാണ് ഈ പദവികൾ നൽകുന്നത്. നവരത്ന, മിനിരത്ന പദവികൾ 1997-ൽ തുടങ്ങി. മഹാരത്ന പദവി 2010-ൽ തുടങ്ങി.
2025-ലെ കണക്കനുസരിച്ച് ഇന്ത്യയിൽ 14 മഹാരത്ന കമ്പനികളുണ്ട്. ഒഎൻജിസി, എൻടിപിസി, ഇന്ത്യൻ ഓയിൽ, കോൾ ഇന്ത്യ, സെയിൽ, ഭെൽ തുടങ്ങിയവ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. നവരത്ന, മിനിരത്ന കമ്പനികളുടെ എണ്ണം കാലാകാലങ്ങളിൽ മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. പുതിയ കമ്പനികൾക്ക് പദവി ലഭിക്കുകയും ചിലത് ഉയർന്ന വിഭാഗത്തിലേക്ക് മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.
മഹാരത്ന പദവിക്ക് കമ്പനിക്ക് നവരത്ന പദവി ഉണ്ടായിരിക്കണം. മൂന്ന് വർഷത്തെ ശരാശരി വിറ്റുവരവ് 25,000 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലും അറ്റ ആസ്തി 15,000 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലും അറ്റ ലാഭം 5,000 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളിലുമായിരിക്കണം. ഓഹരി വിപണിയിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ട കമ്പനികൾക്കേ ഈ പദവി ലഭിക്കൂ.
1953-ൽ ദേശസാൽക്കരിച്ച എയർ ഇന്ത്യ പതിറ്റാണ്ടുകളായി നഷ്ടത്തിലായിരുന്നു. 2022 ജനുവരിയിൽ എയർ ഇന്ത്യയെ ടാറ്റ ഗ്രൂപ്പിന് കൈമാറി. ടാറ്റ ഗ്രൂപ്പാണ് എയർ ഇന്ത്യ ആദ്യം തുടങ്ങിയത്. അതിനാൽ ഇത് സ്ഥാപക കുടുംബത്തിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ സ്വകാര്യവൽക്കരണങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്.
2022 മെയ് മാസത്തിൽ എൽഐസിയുടെ ഓഹരികൾ ആദ്യമായി പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വിൽക്കാൻ തുടങ്ങി. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഓഹരി വിൽപ്പനകളിൽ ഒന്നായിരുന്നു ഇത്. സർക്കാർ തന്റെ ഓഹരിയുടെ ഒരു ചെറിയ ഭാഗം മാത്രമാണ് വിറ്റത്. എൽഐസിയുടെ നിയന്ത്രണം സർക്കാരിന്റെ കൈയ്യിൽ തന്നെയാണ്.
ഈ കുറിപ്പ് പഠനസഹായത്തിനുള്ള ചുരുക്കമാണ് — പരീക്ഷയുടെ ഔദ്യോഗിക സിലബസും വിജ്ഞാപനവും keralapsc.gov.in-ൽ ഉറപ്പുവരുത്തുക.
ദിവസവും പഠിക്കാം
മലയാളത്തിൽ ദിവസേനയുള്ള കറന്റ് അഫയേഴ്സ് ക്വിസുകൾ ടെലിഗ്രാമിൽ നേടാം.
Join @Daily_CurrentAffairs_Malayalam