97-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി (2011): സഹകരണ സംഘങ്ങൾ
2011-ലെ 97-ാം ഭേദഗതി — സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാ പദവി നൽകിയ ഭേദഗതി (ആർട്ടിക്കിൾ 43B, ഭാഗം IXB).
97-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി 2011-ൽ പാസാക്കി. ഈ ഭേദഗതി സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാ പദവി നൽകി. ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(c)-ൽ 'സഹകരണ സംഘങ്ങൾ' എന്ന വാക്ക് ചേർത്തു — സഹകരണ സംഘങ്ങൾ രൂപീകരിക്കാൻ മൗലികാവകാശം. ആർട്ടിക്കിൾ 43B ചേർത്തു — സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ സ്വയംഭരണവും ജനാധിപത്യ നിയന്ത്രണവും പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാൻ സംസ്ഥാനം ശ്രമിക്കണം. ഭാഗം IXB (ആർട്ടിക്കിൾ 243ZH മുതൽ 243ZT വരെ) ചേർത്തു.
ഭാഗം IXB-യുടെ ഉള്ളടക്കം
ഭാഗം IXB സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ഭരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, ഓഡിറ്റ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വ്യവസ്ഥകൾ നൽകുന്നു. സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ഡയറക്ടർ ബോർഡിന്റെ കാലാവധി അഞ്ച് വർഷമാണ്. സംഘങ്ങളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കാലാവധി കഴിയുന്നതിന് മുമ്പ് നടത്തണം. സംഘങ്ങളുടെ അക്കൗണ്ടുകൾ ഓഡിറ്റ് ചെയ്യണം. സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം സുതാര്യമാക്കാൻ ഈ വ്യവസ്ഥകൾ സഹായിക്കുന്നു.
രാജേന്ദ്ര ഷാ കേസും ഭേദഗതിയും
2013-ലെ രാജേന്ദ്ര ഷാ കേസിൽ ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതി 97-ാം ഭേദഗതിയുടെ ഭാഗം IXB റദ്ദാക്കി — കാരണം സഹകരണ സംഘങ്ങൾ സംസ്ഥാന വിഷയമാണ്, പാർലമെന്റിന് അതിൽ ഭേദഗതി ചെയ്യാൻ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അംഗീകാരം ആവശ്യമാണ്. 2021-ൽ സുപ്രീം കോടതി ഈ വിധി ശരിവെച്ചു — മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് മാത്രമേ ഭാഗം IXB ബാധകമാകൂ. സംസ്ഥാന സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് ഭാഗം IXB ബാധകമല്ല.
സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം
സഹകരണ സംഘങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ ഗ്രാമീണ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ പ്രധാനമാണ്. പാൽ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ (അമുൽ), കാർഷിക വായ്പാ സംഘങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. സഹകരണ സംഘങ്ങൾ കർഷകർക്കും ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്കും സഹായം നൽകുന്നു. 97-ാം ഭേദഗതി സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ജനാധിപത്യ ഭരണം ഉറപ്പാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
സഹകരണ മന്ത്രാലയം
2021-ൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ സഹകരണ മന്ത്രാലയം രൂപീകരിച്ചു. സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താനാണ് ഈ മന്ത്രാലയം. സഹകരണ മന്ത്രാലയം മൾട്ടി-സ്റ്റേറ്റ് സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കുന്നു. 'സഹകരണത്തിൽ നിന്ന് സമൃദ്ധി' എന്നതാണ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ മുദ്രാവാക്യം.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| വർഷം | 2011 |
| ചേർത്തത് | ആർട്ടിക്കിൾ 43B; ഭാഗം IXB (243ZH–243ZT) |
| മൗലികാവകാശം | ആർട്ടിക്കിൾ 19(1)(c)-ൽ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ |
| ബന്ധപ്പെട്ട കേസ് | രാജേന്ദ്ര ഷാ (2013/2021) — ഭാഗം IXB സംസ്ഥാന സംഘങ്ങൾക്ക് ബാധകമല്ല |