74-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി (1992): നഗര തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം
1992-ലെ 74-ാം ഭേദഗതി — നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാ പദവി നൽകിയ ഭേദഗതി (ഭാഗം IXA, ആർട്ടിക്കിൾ 243P–243ZG).
74-ാം ഭരണഘടനാ ഭേദഗതി 1992-ൽ പാസാക്കി. ഈ ഭേദഗതി നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് (Urban Local Bodies) ഭരണഘടനാ പദവി നൽകി. ഭാഗം IXA (ആർട്ടിക്കിൾ 243P മുതൽ 243ZG വരെ) ചേർത്തു. പന്ത്രണ്ടാം പട്ടികയിൽ 18 വിഷയങ്ങൾ ചേർത്തു. 73-ാം ഭേദഗതി (പഞ്ചായത്തുകൾ) പോലെ 74-ാം ഭേദഗതി നഗര ഭരണത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തി. 1993 ജൂൺ 1-ന് 74-ാം ഭേദഗതി പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു.
മൂന്ന് തരം നഗര സ്ഥാപനങ്ങൾ
74-ാം ഭേദഗതി മൂന്ന് തരം നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചു: നഗർ പഞ്ചായത്ത് (പരിവർത്തന പ്രദേശങ്ങൾക്ക്), മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ (ചെറിയ നഗരങ്ങൾക്ക്), മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ (വലിയ നഗരങ്ങൾക്ക്). ഓരോ സംസ്ഥാനവും തങ്ങളുടെ നഗരങ്ങളുടെ വലുപ്പം അനുസരിച്ച് ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ രൂപീകരിക്കുന്നു. നഗര സ്ഥാപനങ്ങളിലെ അംഗങ്ങളെ നേരിട്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
സംവരണവും കാലാവധിയും
74-ാം ഭേദഗതി നഗര സ്ഥാപനങ്ങളിൽ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങൾക്ക് ജനസംഖ്യാനുപാതികമായി സംവരണം നൽകുന്നു. സ്ത്രീകൾക്ക് മൂന്നിലൊന്ന് സംവരണം നൽകുന്നു. നഗര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കാലാവധി അഞ്ച് വർഷമാണ്. കാലാവധി കഴിയുന്നതിന് മുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തണം. സ്ഥാപനം പിരിച്ചുവിട്ടാൽ ആറ് മാസത്തിനുള്ളിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തണം.
പന്ത്രണ്ടാം പട്ടികയിലെ 18 വിഷയങ്ങൾ
പന്ത്രണ്ടാം പട്ടികയിൽ നഗര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ അധികാര പരിധിയിലെ 18 വിഷയങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുന്നു — നഗര ആസൂത്രണം, ഭൂവിനിയോഗം, ജലവിതരണം, പൊതുജനാരോഗ്യം, ശുചിത്വം, അഗ്നിശമന സേവനം, നഗര വനവൽക്കരണം, ചേരി നവീകരണം, ദാരിദ്ര്യ ലഘൂകരണം തുടങ്ങിയവ. ഈ വിഷയങ്ങളിൽ നഗര സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അധികാരം നൽകുന്നു.
സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനും ധനകാര്യ കമ്മീഷനും
74-ാം ഭേദഗതി നഗര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താൻ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനെ ചുമതലപ്പെടുത്തി. നഗര സ്ഥാപനങ്ങളുടെ ധനകാര്യത്തിന് സംസ്ഥാന ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ രൂപീകരിക്കുന്നു. ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ അഞ്ച് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ രൂപീകരിക്കുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| വർഷം | 1992 (പ്രാബല്യം: 1993 ജൂൺ 1) |
| ചേർത്തത് | ഭാഗം IXA (ആർട്ടിക്കിൾ 243P–243ZG), 12-ാം പട്ടിക |
| സ്ഥാപനങ്ങൾ | നഗർ പഞ്ചായത്ത്, മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ, കോർപ്പറേഷൻ |
| സംവരണം | SC/ST ജനസംഖ്യാനുപാതികം; സ്ത്രീകൾക്ക് 1/3 |
| കാലാവധി | 5 വർഷം |