അംജദ് അലി ഖാൻ: സരോദിന്റെ രാജാവ്
സരോദ് വാദ്യത്തെ ലോകപ്രശസ്തമാക്കിയ അംജദ് അലി ഖാൻ — സേനിയ ഘരാനയുടെ ആറാം തലമുറ പ്രതിനിധി.
സരോദ് എന്ന വാദ്യത്തിന്റെ ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ വാദകനാണ് ഉസ്താദ് അംജദ് അലി ഖാൻ. 1945 ഒക്ടോബർ 9-ന് മധ്യപ്രദേശിലെ ഗ്വാളിയോറിൽ ജനിച്ചു. സേനിയ ഘരാനയുടെ ആറാം തലമുറ പ്രതിനിധിയായ അദ്ദേഹം പിതാവ് ഹാഫിസ് അലി ഖാന്റെ കീഴിൽ സംഗീതം അഭ്യസിച്ചു. ആറാം വയസ്സിൽ ആദ്യ കച്ചേരി നടത്തിയ അദ്ദേഹം പിന്നീട് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വേദികളിൽ സരോദ് അവതരിപ്പിച്ചു.
സരോദിലെ ശൈലി
സരോദ് വായനയിൽ അംജദ് അലി ഖാന്റെ ശൈലി സ്വരശുദ്ധിക്കും വേഗതയ്ക്കും പ്രശസ്തമാണ്. ഗായകിയുടെ ഭാവം സരോദിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം അദ്വിതീയനാണ്. സരോദ് വാദനത്തിൽ പുതിയ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ പരീക്ഷിച്ച അദ്ദേഹം, വാദ്യത്തിന്റെ ഘടനയിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വായനയിൽ രാഗത്തിന്റെ ഓരോ സ്വരവും വ്യക്തമായി കേൾക്കാം. സരോദിന്റെ ആഴമുള്ള ശബ്ദം ശ്രോതാക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
കുടുംബ പാരമ്പര്യം
അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കളായ അമാൻ അലി ഖാനും അയാൻ അലി ഖാനും ഇന്ന് സരോദ് പാരമ്പര്യം തുടരുന്നു. മൂവരും ചേർന്ന് നടത്തുന്ന കച്ചേരികൾ ലോകമെമ്പാടും പ്രശസ്തമാണ്. സരോദ് വാദനത്തിന്റെ പാരമ്പര്യം ഏഴാം തലമുറയിലേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു. അംജദ് അലി ഖാൻ തന്റെ ജീവിതം സരോദിന്റെ പ്രചാരത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യരും ലോകമെമ്പാടും സരോദ് പഠിപ്പിക്കുന്നു.
ലോകവേദികളിലെ സരോദ്
ലണ്ടൻ, ന്യൂയോർക്ക്, പാരിസ് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലെ പ്രശസ്ത വേദികളിൽ അദ്ദേഹം കച്ചേരികൾ നടത്തി. പാശ്ചാത്യ സംഗീതജ്ഞരുമായി ചേർന്ന് ഫ്യൂഷൻ പരീക്ഷണങ്ങളും നടത്തി. സരോദിനെ ലോകസംഗീതത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഭാവന അനശ്വരമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ റെക്കോഡിങ്ങുകൾ ഇന്നും സംഗീത പ്രേമികൾ കേൾക്കുന്നു.
പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും
1975-ൽ പത്മശ്രീ, 1991-ൽ പത്മഭൂഷൺ, 2001-ൽ പത്മവിഭൂഷൺ എന്നിവ ലഭിച്ചു. 1989-ൽ സംഗീത നാടക അക്കാദമി പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. നിരവധി രാജ്യങ്ങളിൽ ഓണററി ഡോക്ടറേറ്റുകൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പ്രശസ്ത രാഗങ്ങളും കച്ചേരികളും
അംജദ് അലി ഖാന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ആലാപനങ്ങളിൽ രാഗ് ദർബാരി, രാഗ് ഭൈരവി, രാഗ് മാൾകൗൻസ് എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സരോദ് വാദനത്തിൽ സ്വരശുദ്ധിയും വേഗതയും ഒരുമിച്ചു നിന്നു. ലണ്ടനിലെ റോയൽ ആൽബർട്ട് ഹാളിലും ന്യൂയോർക്കിലെ കാർണഗി ഹാളിലും അദ്ദേഹം കച്ചേരികൾ നടത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ റെക്കോഡിങ്ങുകൾ ഇന്ന് സംഗീത വിദ്യാർഥികൾക്ക് പഠനസാമഗ്രിയാണ്. സരോദിന്റെ ആഴമുള്ള ശബ്ദം ശ്രോതാക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| ജനനം | 1945 ഒക്ടോബർ 9, ഗ്വാളിയോർ |
| വാദ്യം | സരോദ് |
| ഘരാന | സേനിയ ഘരാന (ആറാം തലമുറ) |
| ഗുരു | ഹാഫിസ് അലി ഖാൻ (പിതാവ്) |
| മക്കൾ | അമാൻ അലി ഖാൻ, അയാൻ അലി ഖാൻ |
| പത്മവിഭൂഷൺ | 2001 |