ഭാംഗ്ര: പഞ്ചാബിന്റെ നൃത്തം
വൈശാഖി കൊയ്ത്തുത്സവത്തിന്റെ ആഹ്ലാദമാണ് ഭാംഗ്ര. ധോലിന്റെ താളത്തിൽ ചാടിയും ചുറ്റിയും നൃത്തം ചെയ്യുന്ന പഞ്ചാബിന്റെ ഈ നാടോടിനൃത്തം ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്നു.
പഞ്ചാബിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ നാടോടിനൃത്തമാണ് ഭാംഗ്ര. ഊർജ്ജസ്വലമായ ചുവടുകളും ഉയർന്ന ചാട്ടങ്ങളും ധോലിന്റെ മുഴക്കവും ചേർന്ന ഭാംഗ്ര കൊയ്ത്തുകാലത്തിന്റെ സന്തോഷത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. പഞ്ചാബിലെ കർഷകർ വിളവെടുപ്പ് ആഘോഷിക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഈ നൃത്തം ഇന്ന് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വേദികളിലും സിനിമകളിലും കാണാം. പഞ്ചാബി സംസ്കാരത്തിന്റെ ഏറ്റവും തിരിച്ചറിയാവുന്ന അടയാളങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഭാംഗ്ര.
ഉത്ഭവവും വൈശാഖിയും
ഭാംഗ്രയുടെ ഉത്ഭവം പഞ്ചാബിലെ കാർഷിക ജീവിതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടാണ്. ഗോതമ്പ് വിളവെടുപ്പ് കാലമായ വൈശാഖി ഉത്സവത്തിലാണ് പരമ്പരാഗതമായി ഭാംഗ്ര അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. ഏപ്രിൽ 13 അല്ലെങ്കിൽ 14 തീയതികളിൽ വരുന്ന വൈശാഖി പഞ്ചാബി പുതുവർഷവും സിഖ് മതത്തിലെ പ്രധാന ദിനവുമാണ്. വിളവെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞതിന്റെ ആഹ്ലാദം കർഷകർ നൃത്തത്തിലൂടെ പ്രകടിപ്പിച്ചു. വിതയ്ക്കലും കൊയ്ത്തും വീശലും പോലുള്ള കാർഷിക ജോലികളുടെ ചലനങ്ങൾ ഭാംഗ്രയിലെ ചുവടുകളിൽ കാണാം. ആദ്യം പുരുഷന്മാർ മാത്രമാണ് ഭാംഗ്ര അവതരിപ്പിച്ചിരുന്നത്. സ്ത്രീകളുടെ നൃത്തമാണ് ഗിദ്ദ. ഇന്ന് സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും ഒരുമിച്ച് ഭാംഗ്ര അവതരിപ്പിക്കുന്നു.
സംഗീതവും വേഷവും ചുവടുകളും
ധോൽ എന്ന ഇരുതല മുഴക്കമുള്ള വലിയ ചെണ്ടയാണ് ഭാംഗ്രയുടെ പ്രധാന വാദ്യം. ധോലിന്റെ താളത്തിനൊപ്പം തുംബി, ചിംറ്റ എന്നീ വാദ്യങ്ങളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ബോലിയാൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചെറിയ പാട്ടുകൾ നൃത്തത്തിനൊപ്പം പാടുന്നു. ഈ പാട്ടുകളിൽ കൃഷിയെക്കുറിച്ചും പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും പറയുന്നു. വർണാഭമായ തലപ്പാവും കുർത്തയും വെളുത്ത പൈജാമയും ചേർന്നതാണ് പുരുഷന്മാരുടെ വേഷം. കൈത്തണ്ടയിൽ കെട്ടുന്ന തിളങ്ങുന്ന തുണികളും നൃത്തത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. കൈകൾ ഉയർത്തി ചാടുന്നതും തോളുകൾ ചലിപ്പിക്കുന്നതും ഭാംഗ്രയുടെ തിരിച്ചറിയാവുന്ന ചുവടുകളാണ്.
ലോകപ്രശസ്തിയും പ്രാധാന്യവും
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ പഞ്ചാബി പ്രവാസികളിലൂടെ ഭാംഗ്ര ലോകമെമ്പാടും പ്രചരിച്ചു. ബ്രിട്ടനിലും കാനഡയിലും അമേരിക്കയിലും ഭാംഗ്ര സംഗീതവും നൃത്തവും വലിയ ജനപ്രീതി നേടി. ആധുനിക ഭാംഗ്ര സംഗീതം പാശ്ചാത്യ സംഗീതവുമായി ചേർന്ന് പുതിയ ശൈലികൾ സൃഷ്ടിച്ചു. വിവാഹങ്ങളിലും ഉത്സവങ്ങളിലും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളിലും ഭാംഗ്ര ഒഴിച്ചുകൂടാനാകാത്ത ഇനമാണ്. പഞ്ചാബിന്റെ കാർഷിക സംസ്കാരവും സന്തോഷവും ഈ നൃത്തത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. പരീക്ഷകളിൽ ഭാംഗ്രയും വൈശാഖിയും ഗിദ്ദയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം പതിവായി ചോദിക്കാറുണ്ട്.
ഭാംഗ്രയുടെ രൂപങ്ങളും ആധുനിക ഭാംഗ്രയും
ഭാംഗ്രയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങളുണ്ട്. പരമ്പരാഗത ഭാംഗ്രയാണ് കർഷകർ വൈശാഖി കാലത്ത് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. മാൽവായ് ഗിദ്ദ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പുരുഷന്മാരുടെ ഗിദ്ദ മാൽവ മേഖലയിലെ പ്രശസ്തമായ നൃത്തമാണ്. ഭാംഗ്രയുടെ വാദ്യങ്ങളിൽ തുംബി എന്ന ഒറ്റക്കമ്പി വാദ്യത്തിന് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. അൽഗോസ എന്ന ഇരട്ടക്കുഴലും സാരംഗിയും ഭാംഗ്ര സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു. ബോലിയാൻ പാട്ടുകളിൽ കർഷകർ തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ചും പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചും പാടുന്നു. ഭാംഗ്രയുടെ ചുവടുകൾക്ക് പ്രത്യേക പേരുകളുണ്ട്. കൈകൾ ഉയർത്തിയുള്ള ചാട്ടവും തോളുകളുടെ ചലനവും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയിൽ പഞ്ചാബി പ്രവാസികളിലൂടെ ഭാംഗ്ര ബ്രിട്ടനിലേക്കും കാനഡയിലേക്കും അമേരിക്കയിലേക്കും വ്യാപിച്ചു. അവിടെ ഭാംഗ്ര സംഗീതം പാശ്ചാത്യ സംഗീതവുമായി ചേർന്ന് പുതിയ ശൈലികൾ സൃഷ്ടിച്ചു. സർവകലാശാലകളിലെ ഭാംഗ്ര മത്സരങ്ങൾ വിദ്യാർഥികൾക്കിടയിൽ വലിയ ജനപ്രീതി നേടി. ബോളിവുഡ് സിനിമകളിലെ ഭാംഗ്ര ഗാനങ്ങൾ ഈ നൃത്തത്തെ രാജ്യമെമ്പാടും പരിചയപ്പെടുത്തി.
ഭാംഗ്ര ഇന്ന്
ഇന്ന് ഭാംഗ്ര പഞ്ചാബിന്റെ സാംസ്കാരിക അടയാളമായി ലോകമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്നു. വിവാഹങ്ങളിലും ഉത്സവങ്ങളിലും സാംസ്കാരിക പരിപാടികളിലും ഭാംഗ്ര ഒഴിച്ചുകൂടാനാകാത്ത ഇനമാണ്. പഞ്ചാബി വിവാഹങ്ങളിൽ ഭാംഗ്രയും ഗിദ്ദയും പ്രധാന ആകർഷണമാണ്. ജിം പരിശീലനത്തിലും വ്യായാമത്തിലും ഭാംഗ്രയുടെ ചുവടുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഭാംഗ്ര വർക്ക്ഔട്ടുകൾ ജനപ്രിയമാണ്. പഞ്ചാബ് സർക്കാർ ഭാംഗ്രയെ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പ്രതീകമായി പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. അമൃത്സറിലും ലുധിയാനയിലും ഭാംഗ്ര മേളകൾ നടക്കുന്നു. പുതിയ തലമുറയിലെ കലാകാർ പരമ്പരാഗത ഭാംഗ്രയെ ആധുനിക സംഗീതവുമായി ചേർത്ത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. എങ്കിലും ധോലിന്റെ താളവും വൈശാഖിയുടെ ആഹ്ലാദവും ഭാംഗ്രയുടെ ഹൃദയമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
ഗിദ്ദയും ഭാംഗ്രയും
പഞ്ചാബിലെ സ്ത്രീകളുടെ നൃത്തമാണ് ഗിദ്ദ. സ്ത്രീകൾ വൃത്താകൃതിയിൽ നിന്ന് കൈകൊട്ടിയും പാട്ട് പാടിയും ഗിദ്ദ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ബോലിയാൻ എന്ന ചെറിയ പാട്ടുകൾ ഗിദ്ദയിലും പാടുന്നു. ഫുൽക്കാരി എംബ്രോയ്ഡറി ചെയ്ത വസ്ത്രങ്ങളാണ് സ്ത്രീകൾ ഗിദ്ദയ്ക്ക് ധരിക്കുന്നത്. വിവാഹങ്ങളിലും ഉത്സവങ്ങളിലും സ്ത്രീകൾ ഒരുമിച്ച് ഗിദ്ദ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഭാംഗ്ര പുരുഷന്മാരുടെ നൃത്തമായിരുന്നപ്പോൾ ഗിദ്ദ സ്ത്രീകളുടെ നൃത്തമായിരുന്നു. ഇന്ന് രണ്ട് നൃത്തങ്ങളും സ്ത്രീകളും പുരുഷന്മാരും ഒരുമിച്ച് അവതരിപ്പിക്കുന്നു. പഞ്ചാബി വിവാഹങ്ങളിൽ സംഗീത് ചടങ്ങുകളിൽ ഗിദ്ദയും ഭാംഗ്രയും പ്രധാന ഇനങ്ങളാണ്. പഞ്ചാബിന്റെ സാംസ്കാരിക ജീവിതത്തിൽ ഈ രണ്ട് നൃത്തങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ഭാംഗ്രയും പഞ്ചാബി സിനിമയും
പഞ്ചാബി സിനിമകളിലും ബോളിവുഡ് സിനിമകളിലും ഭാംഗ്ര ഗാനങ്ങൾക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. സിനിമാ ഗാനരംഗങ്ങളിൽ ഭാംഗ്രയുടെ ചുവടുകൾ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. സർവകലാശാല യുവജനോത്സവങ്ങളിൽ ഭാംഗ്ര മത്സരങ്ങൾ പ്രധാന ഇനമാണ്. വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലെ പഞ്ചാബി സമൂഹം ഭാംഗ്രയിലൂടെ തങ്ങളുടെ സംസ്കാരം നിലനിർത്തുന്നു. ഭാംഗ്ര പഞ്ചാബിന്റെ സാംസ്കാരിക അടയാളമായി ലോകമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്നു.
ഭാംഗ്ര പഠിക്കുന്നവർ ആദ്യം ധോലിന്റെ താളത്തിനൊപ്പം അടിസ്ഥാന ചുവടുകൾ അഭ്യസിക്കുന്നു. ചാട്ടങ്ങളും തോളുകളുടെ ചലനങ്ങളും ക്രമേണ പരിശീലിക്കുന്നു. പഞ്ചാബിലെ സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും ഭാംഗ്ര സാംസ്കാരിക പരിപാടികളുടെ പ്രധാന ഇനമാണ്. ഊർജ്ജസ്വലമായ ഈ നൃത്തം കാണികളിൽ എപ്പോഴും ആവേശം നിറയ്ക്കുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| സംസ്ഥാനം | പഞ്ചാബ് |
| ഉത്സവം | വൈശാഖി (ഏപ്രിൽ 13 അല്ലെങ്കിൽ 14) |
| അവസരം | ഗോതമ്പ് വിളവെടുപ്പ് |
| പ്രധാന വാദ്യം | ധോൽ |
| മറ്റ് വാദ്യങ്ങൾ | തുംബി, ചിംറ്റ |
| സ്ത്രീകളുടെ നൃത്തം | ഗിദ്ദ |
| പാട്ടുകൾ | ബോലിയാൻ |
| സ്വഭാവം | നാടോടിനൃത്തം |