ദീപാവലി: വിളക്കുകളുടെ ഉത്സവം
ഇരുട്ടിനെ വെളിച്ചം തോൽപ്പിക്കുന്നതിന്റെ ആഘോഷമായ ദീപാവലിയുടെ കഥകളും ആചാരങ്ങളും അഞ്ചുദിവസത്തെ ഉത്സവക്രമവും പരിചയപ്പെടാം.
ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും വ്യാപകമായി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ഉത്സവമാണ് ദീപാവലി. വിളക്കുകളുടെ ഉത്സവം എന്നാണ് ഇതിന്റെ അർഥം. തിന്മയെ നന്മ തോൽപ്പിക്കുന്നതിന്റെയും അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുട്ടിനെ ജ്ഞാനത്തിന്റെ വെളിച്ചം അകറ്റുന്നതിന്റെയും പ്രതീകമായാണ് ദീപാവലി കരുതപ്പെടുന്നത്. ഹിന്ദു കലണ്ടറിലെ കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസി ദിനത്തിലാണ് ദീപാവലി വരുന്നത്. സാധാരണയായി ഒക്ടോബർ അല്ലെങ്കിൽ നവംബർ മാസങ്ങളിലാണ് ഈ ദിനം വരിക.
ദീപാവലിയുടെ കഥകൾ
ദീപാവലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത കഥകൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ രാമൻ പതിനാലുവർഷത്തെ വനവാസത്തിനുശേഷം അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ ദിവസമായാണ് ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുന്നത്. അയോധ്യയിലെ ജനങ്ങൾ രാമനെ സ്വീകരിക്കാൻ ദീപങ്ങൾ തെളിയിച്ചുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. തെക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നരകാസുരനെ ശ്രീകൃഷ്ണൻ വധിച്ച ദിവസമായാണ് ദീപാവലി കൊണ്ടാടുന്നത്. ധനത്തിന്റെ ദേവതയായ ലക്ഷ്മിയെ ആരാധിക്കുന്ന ദിവസം കൂടിയാണിത്. ജൈനമതത്തിൽ മഹാവീരൻ നിർവാണം പ്രാപിച്ച ദിവസമായും സിഖ് മതത്തിൽ ബന്ദി ഛോർ ദിവസ് ആയും ദീപാവലി ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.
അഞ്ചുദിവസത്തെ ആഘോഷം
ദീപാവലി ഒറ്റദിവസത്തെ ഉത്സവമല്ല; അഞ്ചുദിവസം നീളുന്ന ആഘോഷപരമ്പരയാണിത്. ആദ്യദിവസം ധനത്രയോദശി അഥവാ ധൻതേരസ് ആണ്. ഈ ദിവസം സ്വർണവും വെള്ളിയും പുതിയ പാത്രങ്ങളും വാങ്ങുന്നത് ശുഭമായി കരുതുന്നു. രണ്ടാംദിവസം നരക ചതുർദശി അഥവാ ചോട്ടി ദീപാവലി ആണ്. മൂന്നാംദിവസമാണ് പ്രധാന ദീപാവലി. ഈ ദിവസം വീടുകളിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുകയും ലക്ഷ്മീപൂജ നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. നാലാംദിവസം ഗോവർധന പൂജയും അഞ്ചാംദിവസം ഭായ് ദൂജും ആണ്. ഭായ് ദൂജ് സഹോദരീസഹോദരന്മാരുടെ ബന്ധം ആഘോഷിക്കുന്ന ദിവസമാണ്.
ആചാരങ്ങളും പ്രാധാന്യവും
ദീപാവലി ദിവസം വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കി അലങ്കരിക്കുന്നു. മൺവിളക്കുകളും വൈദ്യുത ദീപങ്ങളും കൊണ്ട് വീടും മുറ്റവും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. രംഗോലി വരയ്ക്കുകയും മധുരപലഹാരങ്ങൾ വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. പടക്കങ്ങൾ പൊട്ടിക്കുന്നത് ദീപാവലിയുടെ ഭാഗമാണെങ്കിലും അന്തരീക്ഷമലിനീകരണവും ശബ്ദമലിനീകരണവും കണക്കിലെടുത്ത് പലയിടത്തും ഇതിന് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ദീപാവലി കേവലം ഒരു മതപരമായ ഉത്സവമല്ല; കുടുംബങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്നതിന്റെയും പുതിയ തുടക്കങ്ങൾ കുറിക്കുന്നതിന്റെയും സാമൂഹിക ആഘോഷം കൂടിയാണിത്.
പ്രാദേശിക വൈവിധ്യങ്ങൾ
ദീപാവലി ഇന്ത്യയിലുടനീളം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിലും ഓരോ പ്രദേശത്തും ആഘോഷരീതികൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. തമിഴ്നാട്ടിൽ ദീപാവലി അതിരാവിലെ എണ്ണ തേച്ചുകുളിച്ചാണ് ആരംഭിക്കുന്നത്. പുതുവസ്ത്രം ധരിച്ച് ബന്ധുക്കളെ സന്ദർശിച്ച് മധുരം പങ്കിടുന്നതാണ് അവിടുത്തെ പതിവ്. കേരളത്തിൽ ദീപാവലി മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളെ അപേക്ഷിച്ച് ചെറിയ തോതിലാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്. എന്നാൽ നഗരങ്ങളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നതും പടക്കം പൊട്ടിക്കുന്നതും ഇവിടെയും പതിവുണ്ട്. ഗുജറാത്തിൽ ദീപാവലി പുതുവർഷത്തിന്റെ തുടക്കമായാണ് കരുതുന്നത്. വ്യാപാരികൾ ഈ ദിവസം പുതിയ കണക്കുപുസ്തകങ്ങൾ തുറക്കുന്നു. അയോധ്യയിൽ എല്ലാ വർഷവും നടക്കുന്ന ദീപോത്സവത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് മൺവിളക്കുകൾ സരയൂ നദിക്കരയിൽ തെളിയിക്കുന്നു. ഈ പരിപാടി ലോകശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദീപാവലിക്ക് സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യവും ഏറെയാണ്. ഉത്സവകാലത്ത് വസ്ത്രങ്ങൾ, സ്വർണം, ഇലക്ട്രോണിക് ഉപകരണങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ വിൽപ്പന വലിയ തോതിൽ വർധിക്കുന്നു. കച്ചവടക്കാർക്ക് വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിൽപ്പനക്കാലമാണ് ദീപാവലി. മൺവിളക്കുകൾ നിർമിക്കുന്ന കുശവന്മാർക്കും പടക്ക നിർമാതാക്കൾക്കും ഈ കാലം ഉപജീവനത്തിന്റെ പ്രധാന സമയമാണ്. സമീപകാലത്ത് പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ ആഘോഷങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവബോധം വർധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പലരും മൺവിളക്കുകളും പ്രകൃതിദത്ത അലങ്കാരങ്ങളും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ദീപാവലി കുടുംബബന്ധങ്ങൾ പുതുക്കുന്നതിനും പഴയ പിണക്കങ്ങൾ മറക്കുന്നതിനും പുതിയ തുടക്കങ്ങൾ കുറിക്കുന്നതിനുമുള്ള അവസരമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
ദീപാവലിയും പരിസ്ഥിതിയും
ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളിൽ പടക്കങ്ങൾ വലിയ പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അവ പരിസ്ഥിതിക്കും ആരോഗ്യത്തിനും ദോഷം ചെയ്യുന്നുവെന്ന് ഇപ്പോൾ എല്ലാവരും തിരിച്ചറിയുന്നു. പടക്കങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പുക വായുമലിനീകരണം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ശബ്ദം മുതിർന്നവർക്കും കുട്ടികൾക്കും മൃഗങ്ങൾക്കും ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുന്നു. അതിനാൽ പല സംസ്ഥാനങ്ങളും പടക്കങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദ പടക്കങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഗ്രീൻ ക്രാക്കറുകൾ ഇപ്പോൾ ലഭ്യമാണ്. ഇവയിൽ ദോഷകരമായ രാസവസ്തുക്കൾ കുറവാണ്. മൺവിളക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് പരിസ്ഥിതിക്ക് നല്ലതാണ്. മൺവിളക്കുകൾ നിർമിക്കുന്ന കുശവന്മാർക്ക് ഇത് ഉപജീവനമാർഗവുമാണ്. വൈദ്യുത ദീപങ്ങളെക്കാൾ മൺവിളക്കുകളും എണ്ണവിളക്കുകളും പരമ്പരാഗതവും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദവുമാണ്. ദീപാവലി ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ പരിസ്ഥിതിയെക്കുറിച്ചും മറ്റുള്ളവരുടെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കുന്നത് ഉത്സവത്തിന്റെ സന്ദേശത്തിന് ചേർന്നതാണ്. വെളിച്ചത്തിന്റെ ഉത്സവം മറ്റുള്ളവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കാതെ ആഘോഷിക്കാൻ കഴിയും.
ദീപാവലി ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉദാഹരണമാണ്. ഒരേ ഉത്സവം വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ വിവിധ കഥകളോടും ആചാരങ്ങളോടും കൂടി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കുന്നത് ഇരുട്ടിനെ അകറ്റുന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്. കുടുംബങ്ങൾ ഒത്തുചേരുന്നതും സമ്മാനങ്ങൾ പങ്കിടുന്നതും ദീപാവലിയുടെ ആത്മാവാണ്. പുതിയ തുടക്കങ്ങൾ കുറിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരമായി ഈ ഉത്സവം കരുതപ്പെടുന്നു. ദീപാവലി ഇന്ത്യയ്ക്ക് പുറത്തും വ്യാപകമായി ആഘോഷിക്കുന്നു. നേപ്പാൾ, ശ്രീലങ്ക, മലേഷ്യ, സിംഗപ്പൂർ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലും ദീപാവലി വലിയ ഉത്സവമാണ്.
ദീപാവലിയും വ്യാപാരവും
ദീപാവലിക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ ചന്തകളും കടകളും ഉത്സവാന്തരീക്ഷത്തിലാകുന്നു. പുതുവസ്ത്രങ്ങൾ, മധുരപലഹാരങ്ങൾ, അലങ്കാരവസ്തുക്കൾ, സമ്മാനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ വിൽപ്പന ഈ കാലത്ത് വലിയ തോതിൽ വർധിക്കുന്നു. കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും സുഹൃത്തുക്കൾക്കും സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുന്ന പതിവ് ദീപാവലിയുടെ ഭാഗമാണ്. മൺവിളക്കുകൾ, രംഗോലി പൊടികൾ, പൂക്കൾ എന്നിവ വിൽക്കുന്ന ചെറുകച്ചവടക്കാർക്ക് ദീപാവലിക്കാലം വർഷത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വരുമാനകാലമാണ്. സ്വർണവും വെള്ളിയും വാങ്ങുന്നതിന് ധൻതേരസ് ദിവസം പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ദീപാവലി ഇന്ത്യൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വലിയ ഉണർവ് നൽകുന്ന ഉത്സവകാലമാണ്. ഓൺലൈൻ വ്യാപാരവും ഈ കാലത്ത് വലിയ വിൽപ്പന നടത്തുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| ഉത്സവം | ദീപാവലി |
| സമയം | കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസി (ഒക്ടോബർ-നവംബർ) |
| ദൈർഘ്യം | അഞ്ച് ദിവസം |
| പ്രധാന ദിവസങ്ങൾ | ധൻതേരസ്, നരക ചതുർദശി, ലക്ഷ്മീപൂജ, ഗോവർധന പൂജ, ഭായ് ദൂജ് |
| പ്രധാന ദേവത | ലക്ഷ്മി |
| പ്രതീകം | തിന്മയ്ക്കുമേൽ നന്മയുടെ വിജയം, ഇരുട്ടിനുമേൽ വെളിച്ചത്തിന്റെ വിജയം |
| മറ്റു പേരുകൾ | ദീപോത്സവം, വിളക്കുകളുടെ ഉത്സവം |