Election Commission and How Elections Work in India
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ — ഘടന, അധികാരങ്ങൾ, ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടപടികൾ, പ്രധാന പരിഷ്കാരങ്ങൾ.
ഇന്ത്യയിലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്ന സ്വതന്ത്ര ഭരണഘടനാ സ്ഥാപനമാണ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ (Election Commission). ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജനാധിപത്യ പ്രക്രിയ സുഗമമായി നടത്തുന്നതിന്റെ പിന്നിലെ സംവിധാനം മനസ്സിലാക്കാം.
The Election Commission (Article 324)
1950 ജനുവരി 25-ന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നിലവിൽ വന്നു — ഈ ദിവസം ദേശീയ വോട്ടർ ദിനമായി ആചരിക്കുന്നു. ആദ്യ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ സുകുമാർ സെൻ ആയിരുന്നു. 1993 മുതൽ കമ്മീഷൻ ബഹുവ്യക്തി സംവിധാനത്തിലാണ് — ഒരു മുഖ്യ കമ്മീഷണറും രണ്ട് കമ്മീഷണർമാരും. മുഖ്യ കമ്മീഷണറെ നീക്കം ചെയ്യാൻ സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിയെ നീക്കുന്ന അതേ കർശന നടപടി വേണം. ടി.എൻ. ശേഷൻ മുഖ്യ കമ്മീഷണറായിരുന്ന കാലത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ ശക്തമായി നടപ്പാക്കി.
How Lok Sabha Elections Work
ലോക്സഭയിലെ 543 മണ്ഡലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഫസ്റ്റ്-പാസ്റ്റ്-ദി-പോസ്റ്റ് രീതിയിൽ അംഗങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു — ഏറ്റവും കൂടുതൽ വോട്ട് നേടുന്നയാൾ ജയിക്കും, ഭൂരിപക്ഷം നിർബന്ധമില്ല. ലോക്സഭയുടെ കാലാവധി 5 വർഷം. 1951–52-ലാണ് ആദ്യ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നത്. വോട്ടിംഗിന് ഇലക്ട്രോണിക് വോട്ടിംഗ് യന്ത്രങ്ങളും (EVM) വോട്ടർ പരിശോധനയ്ക്ക് VVPAT സ്ലിപ്പുകളും ഉപയോഗിക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപനം മുതൽ മാതൃകാ പെരുമാറ്റച്ചട്ടം (Model Code of Conduct) പ്രാബല്യത്തിൽ വരും. NOTA (None of the Above) ഓപ്ഷൻ 2013 മുതലാണ്.
Electoral Reforms Over the Years
ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംവിധാനം കാലാകാലങ്ങളിൽ നിരവധി പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് വിധേയമായിട്ടുണ്ട്. ഇലക്ട്രോണിക് വോട്ടിംഗ് യന്ത്രങ്ങൾ (EVM) ആദ്യമായി പരീക്ഷിച്ചത് 1982-ൽ കേരളത്തിലെ പറവൂർ ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പിലാണ്; 2004 മുതൽ എല്ലാ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലും EVM മാത്രമായി. വോട്ടർക്ക് താൻ ചെയ്ത വോട്ട് പരിശോധിക്കാൻ VVPAT സ്ലിപ്പുകൾ ഇപ്പോൾ നിർബന്ധമാണ്. 1989-ലെ 61-ാം ഭേദഗതി വോട്ടിംഗ് പ്രായം 21-ൽ നിന്ന് 18 ആക്കി കുറച്ചു — യുവ വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം വലിയ തോതിൽ കൂടി. ടി.എൻ. ശേഷൻ മുഖ്യ കമ്മീഷണറായിരുന്ന 1990-കളിൽ വോട്ടർ തിരിച്ചറിയൽ കാർഡ് (EPIC), ചെലവ് നിരീക്ഷണം, മാതൃകാ പെരുമാറ്റച്ചട്ടത്തിന്റെ കർശന നടപ്പാക്കൽ എന്നിവ ശക്തിപ്പെട്ടു. SVEEP പരിപാടിയിലൂടെ വോട്ടർ ബോധവൽക്കരണവും നടക്കുന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ചെലവിന് സ്ഥാനാർത്ഥികൾക്ക് പരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട് — ലോക്സഭാ മണ്ഡലത്തിൽ നിശ്ചിത തുകയിൽ കൂടരുത്.
- NOTA ബട്ടൺ 2013 മുതൽ — "മുകളിൽ പറഞ്ഞവരാരുമില്ല" എന്ന ഓപ്ഷൻ
- പ്രവാസി ഇന്ത്യക്കാർക്ക് പോസ്റ്റൽ ബാലറ്റിലൂടെ വോട്ട് ചെയ്യാം (നിശ്ചിത വിഭാഗങ്ങൾ)
- തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കുന്നത് ഹൈക്കോടതികളാണ് (തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജികളിലൂടെ)
Model Code of Conduct: What It Restricts
തിരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രഖ്യാപനം മുതൽ ഫലപ്രഖ്യാപനം വരെ മാതൃകാ പെരുമാറ്റച്ചട്ടം പ്രാബല്യത്തിലുണ്ടാകും. ഇത് നിയമമല്ല, ധാർമ്മിക കരാറാണ് — പക്ഷേ ലംഘിച്ചാൽ കമ്മീഷന് നടപടിയെടുക്കാം. പ്രധാന നിയന്ത്രണങ്ങൾ: സർക്കാരിന് പുതിയ പദ്ധതികൾ പ്രഖ്യാപിക്കാനോ ശിലാസ്ഥാപനം നടത്താനോ പാടില്ല; സർക്കാർ വാഹനങ്ങൾ, യന്ത്രങ്ങൾ പ്രചാരണത്തിന് ഉപയോഗിക്കരുത്; മന്ത്രിമാർ ഔദ്യോഗിക പരിപാടികളെ പ്രചാരണവുമായി കൂട്ടിക്കലർത്തരുത്; വർഗീയ/വിദ്വേഷ പ്രസംഗങ്ങൾ പാടില്ല; വോട്ടർമാർക്ക് പണം/മദ്യം നൽകുന്നത് കുറ്റമാണ്. പോളിംഗിന് 48 മണിക്കൂർ മുൻപ് പരസ്യ പ്രചാരണം അവസാനിക്കണം (നിശ്ശബ്ദ കാലം). ചട്ടലംഘനം ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടാൽ cVIGIL ആപ്പിലൂടെ പൗരന്മാർക്ക് പരാതി നൽകാം — 100 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ നടപടി എന്നതാണ് ലക്ഷ്യം.
- പെരുമാറ്റച്ചട്ടം ആദ്യം രൂപീകരിച്ചത് 1960-കളിൽ കേരളത്തിലാണ്
- ചട്ടം ലംഘിച്ചാൽ സ്ഥാനാർത്ഥിത്വം റദ്ദാക്കാനും കമ്മീഷന് അധികാരമുണ്ട്
- എക്സിറ്റ് പോളുകൾ അവസാന ഘട്ട വോട്ടെടുപ്പ് കഴിയും വരെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കരുത്
State Election Commissions
ലോക്സഭാ-നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ കേന്ദ്ര തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ നടത്തുമ്പോൾ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ (പഞ്ചായത്ത്, മുനിസിപ്പാലിറ്റി) നടത്തുന്നത് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനാണ് — 73, 74-ാം ഭേദഗതികളിലൂടെ രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടവ. വോട്ടർ പട്ടിക തയ്യാറാക്കൽ, വാർഡ് വിഭജനം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തിപ്പ് എന്നിവ ഇവരുടെ ചുമതലയാണ്. കേന്ദ്ര കമ്മീഷനെപ്പോലെ സംസ്ഥാന കമ്മീഷനുകളും സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനങ്ങളാണ് — സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ദൈനംദിന നിയന്ത്രണത്തിലല്ല. കേരളത്തിലെ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനാണ് നടത്തുന്നത് — സാധാരണയായി നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിന് മുൻപ്.
Key Exam Points
- വോട്ടവകാശം: 18 വയസ്സ് (1988-ലെ 61-ാം ഭേദഗതി 21-ൽ നിന്ന് 18 ആക്കി)
- തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ രാഷ്ട്രപതി, ഉപരാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പുകളും നടത്തും
- സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനുകൾ തദ്ദേശ തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നു (73, 74-ാം ഭേദഗതികൾ)
- ആദ്യ മുഖ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷണർ സുകുമാർ സെൻ — 1951–52-ലെ ആദ്യ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ