ബാൻസുരി: കൃഷ്ണന്റെ പുല്ലാങ്കുഴൽ
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ കൈകളിലെ പുല്ലാങ്കുഴൽ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ വാദ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. ബാൻസുരിയുടെ ചരിത്രവും പ്രശസ്ത വാദകരും അറിയാം.
ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൽ പുല്ലാങ്കുഴൽ എന്നാൽ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഓർമയാണ്. ബൃന്ദാവനത്തിൽ കൃഷ്ണൻ പുല്ലാങ്കുഴൽ വായിച്ച കഥകൾ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി ഇന്ത്യക്കാരുടെ മനസ്സിൽ ജീവിക്കുന്നു. മുളങ്കുഴലിൽ തുളച്ചുണ്ടാക്കുന്ന ഈ ലളിതമായ വാദ്യം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ വാദ്യങ്ങളിലൊന്നാണ്. വേദങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും പുല്ലാങ്കുഴലിനെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. വേണു, മുരളി എന്നീ പേരുകളിലും ഇത് അറിയപ്പെടുന്നു. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ ബാൻസുരി എന്നും ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ പുല്ലാങ്കുഴൽ എന്നും വിളിക്കുന്ന ഈ വാദ്യം രണ്ട് സംഗീത സമ്പ്രദായങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു.
ബാൻസുരി നിർമിക്കുന്നത് മുളങ്കുഴലിൽ നിന്നാണ്. കുഴലിന്റെ ഒരു അറ്റം അടച്ച്, ശരീരത്തിൽ ആറ് പ്രധാന തുളകളും ഒരു അധിക തുളയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. ശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തിയും വിരലുകളുടെ ചലനവും കൊണ്ടാണ് സ്വരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ബാൻസുരിയുടെ ശബ്ദം മൃദുവും മധുരവുമാണ്. ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിൽ ബാൻസുരി പ്രധാനമായും മധ്യമ, മന്ദ്ര സ്വരങ്ങളിലാണ് വായിക്കുന്നത്. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പുല്ലാങ്കുഴൽ അല്പം ചെറുതും ഉയർന്ന സ്വരമുള്ളതുമാണ്.
ബാൻസുരിയുടെ ചരിത്രം
പുല്ലാങ്കുഴൽ ആദ്യകാല മനുഷ്യസംസ്കാരത്തിൽ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്ന വാദ്യമാണ്. ഇടയന്മാരും ഗ്രാമീണരും മുളങ്കുഴൽ കൊണ്ട് പാട്ടുകൾ വായിച്ചിരുന്നു. കൃഷ്ണകഥകളിലൂടെ ഈ വാദ്യത്തിന് ദൈവികമായ ഒരു പരിവേഷം ലഭിച്ചു. മധ്യകാലത്ത് രാജസദസ്സുകളിൽ പുല്ലാങ്കുഴൽ ഒരു ശാസ്ത്രീയ വാദ്യമായി വളർന്നു. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലും ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിൽ പുല്ലാങ്കുഴലിന് വലിയ സ്ഥാനം ലഭിച്ചു. പന്നലാൽ ഘോഷ് ഹിന്ദുസ്ഥാനി പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ പിതാവായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രശസ്ത ബാൻസുരി വാദകർ
പണ്ഡിറ്റ് ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയ ആധുനികകാലത്തെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ ബാൻസുരി വാദകനാണ്. 1938-ൽ ജനിച്ച അദ്ദേഹം ബാൻസുരിയെ ലോകപ്രശസ്തമാക്കി. അദ്ദേഹത്തിന് 2000-ൽ പത്മവിഭൂഷൺ ലഭിച്ചു. രാകേഷ് ചൗരസിയ, രഘുനാഥ് സേഥ് തുടങ്ങിയവരും പ്രശസ്തരാണ്. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ടി.ആർ. മഹാലിംഗം, എൻ. രമണി എന്നിവർ പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ മഹാരഥന്മാരാണ്. ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയയും ശിവകുമാർ ശർമയും ചേർന്ന് ശിവ്-ഹരി എന്ന പേരിൽ സിനിമാസംഗീതവും നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
കൃഷ്ണനും പുല്ലാങ്കുഴലും
ഇന്ത്യൻ കലയിൽ കൃഷ്ണനെ പുല്ലാങ്കുഴലില്ലാതെ ചിത്രീകരിക്കുന്നത് അപൂർവമാണ്. മധുര, ബൃന്ദാവൻ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും രാജസ്ഥാനിലെ മിനിയേച്ചർ ചിത്രങ്ങളിലും കേരളത്തിലെ ചുവർചിത്രങ്ങളിലും കൃഷ്ണൻ പുല്ലാങ്കുഴൽ വായിക്കുന്നതായി കാണാം. ഭക്തിഗീതങ്ങളിലും കീർത്തനങ്ങളിലും പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ ശബ്ദം കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ്. പരീക്ഷകളിൽ ബാൻസുരിയുടെ മറ്റ് പേരുകൾ, പ്രശസ്ത വാദകർ, കൃഷ്ണനുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പതിവാണ്.
ബാൻസുരിയുടെ തരങ്ങളും നാടോടി സംഗീതവും
ബാൻസുരിയിൽ പല തരങ്ങളുണ്ട്. ചെറിയ ബാൻസുരി ഉയർന്ന സ്വരത്തിലും വലിയ ബാൻസുരി താഴ്ന്ന സ്വരത്തിലും ശബ്ദിക്കുന്നു. ബാസ് ബാൻസുരി വളരെ വലുതും ആഴമുള്ള ശബ്ദമുള്ളതുമാണ്. ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയ വലിയ ബാൻസുരികൾ ഉപയോഗിച്ച് താഴ്ന്ന സ്വരങ്ങളിൽ വായിക്കുന്നതിന് പ്രശസ്തനാണ്. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന പുല്ലാങ്കുഴൽ വേണു എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അത് ഹിന്ദുസ്ഥാനി ബാൻസുരിയേക്കാൾ ചെറുതാണ്. ഓരോ തരം ബാൻസുരിയും വ്യത്യസ്തമായ ശബ്ദവും ഭാവവും നൽകുന്നു.
നാടോടി സംഗീതത്തിലും ബാൻസുരിക്ക് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഇടയന്മാരും കർഷകരും പുല്ലാങ്കുഴൽ വായിച്ചിരുന്നു. ഭക്തിഗീതങ്ങളിലും ബാൻസുരിയുടെ ശബ്ദം നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. സിനിമാസംഗീതത്തിൽ ബാൻസുരി പ്രണയരംഗങ്ങളുടെ ശബ്ദമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയ മുംബൈയിൽ വൃന്ദാവൻ ഗുരുകുൽ എന്ന സംഗീത വിദ്യാലയം സ്ഥാപിച്ച് പുതിയ തലമുറയെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ബാൻസുരി പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾ ആദ്യം ശ്വാസനിയന്ത്രണം പഠിക്കുന്നു; ശ്വാസമാണ് ബാൻസുരിയുടെ ജീവൻ.
പുല്ലാങ്കുഴലും കർണാടക സംഗീതവും
കർണാടക സംഗീതത്തിലും പുല്ലാങ്കുഴലിന് വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. ടി.ആർ. മഹാലിംഗം കർണാടക പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ ഇതിഹാസമാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശൈലിയിൽ ഗമകങ്ങൾ വളരെ പ്രധാനമാണ്. എൻ. രമണിയും കർണാടക പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ പ്രശസ്തനായ വാദകനാണ്. കർണാടക പുല്ലാങ്കുഴൽ ഹിന്ദുസ്ഥാനി ബാൻസുരിയേക്കാൾ ചെറുതും ഉയർന്ന സ്വരമുള്ളതുമാണ്. കർണാടക കച്ചേരികളിൽ പുല്ലാങ്കുഴൽ പ്രധാന വാദ്യമായി വായിക്കുന്നു. വീണയ്ക്ക് സമാനമായി പുല്ലാങ്കുഴലിലും രാഗത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതകൾ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.
പുല്ലാങ്കുഴൽ വായിക്കുന്നതിന് ശ്വാസനിയന്ത്രണം വളരെ പ്രധാനമാണ്. നീണ്ട ശ്വാസം കൊണ്ട് തുടർച്ചയായി വായിക്കാൻ കഴിയണം. വിരലുകളുടെ ചലനവും ശ്വാസത്തിന്റെ ശക്തിയും ചേർന്നാണ് സ്വരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. പുല്ലാങ്കുഴൽ പഠിക്കുന്ന കുട്ടികൾ ആദ്യം ശ്വാസാഭ്യാസം പഠിക്കുന്നു. സിനിമാസംഗീതത്തിലും പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ ശബ്ദം ധാരാളമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. കൃഷ്ണന്റെ പുല്ലാങ്കുഴൽ ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഭാഗമാണ്; അത് ഭക്തിയുടെയും പ്രണയത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്.
ബാൻസുരിയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ മറ്റ് പേരുകളും പ്രശസ്ത വാദകരും പ്രത്യേകം ഓർക്കുക. വേണു, മുരളി, പുല്ലാങ്കുഴൽ എന്നിവയാണ് മറ്റ് പേരുകൾ. മുളങ്കുഴലിലാണ് ബാൻസുരി നിർമിക്കുന്നത്. പന്നലാൽ ഘോഷ് ഹിന്ദുസ്ഥാനി പുല്ലാങ്കുഴലിന്റെ പിതാവാണ്. ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയ 1938-ൽ ജനിച്ചു; 2000-ൽ അദ്ദേഹത്തിന് പത്മവിഭൂഷൺ ലഭിച്ചു. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ടി.ആർ. മഹാലിംഗവും എൻ. രമണിയും പ്രശസ്തരാണ്. ശ്രീകൃഷ്ണനുമായുള്ള ബന്ധമാണ് ബാൻസുരിയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സാംസ്കാരിക അടയാളം. ബൃന്ദാവനത്തിലെ കൃഷ്ണകഥകൾ ബാൻസുരിയില്ലാതെ പൂർണമാകില്ല.
ബാൻസുരിയുടെ ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ കൃഷ്ണന്റെ ബൃന്ദാവനമാണ് മനസ്സിൽ വരുന്നത്; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഭക്തിഗീതങ്ങളിലും സിനിമാഗാനങ്ങളിലും പ്രണയത്തിന്റെയും ഭക്തിയുടെയും പ്രതീകമായി പുല്ലാങ്കുഴൽ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
പുല്ലാങ്കുഴൽ വായിക്കുന്നതിന് ശ്വാസനിയന്ത്രണം വളരെ പ്രധാനമാണ്; നീണ്ട ശ്വാസം കൊണ്ട് തുടർച്ചയായി വായിക്കാൻ കഴിയുന്നവർക്ക് മാത്രമേ ബാൻസുരിയിൽ മനോഹരമായ ആലാപങ്ങൾ നടത്താൻ കഴിയൂ, അതുകൊണ്ടാണ് ബാൻസുരി പഠിക്കുന്ന കുട്ടികൾ ആദ്യം ശ്വാസാഭ്യാസം പരിശീലിക്കുന്നത്.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | കാര്യം |
|---|---|
| മറ്റ് പേരുകൾ | വേണു, മുരളി, പുല്ലാങ്കുഴൽ |
| നിർമാണ വസ്തു | മുള |
| ദേവതാ ബന്ധം | ശ്രീകൃഷ്ണൻ |
| ഹിന്ദുസ്ഥാനി പിതാവ് | പന്നലാൽ ഘോഷ് |
| പ്രശസ്ത വാദകർ | ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയ, എൻ. രമണി |
| ഹരിപ്രസാദ് ചൗരസിയ | ജനനം 1938; പത്മവിഭൂഷൺ 2000 |