Governor vs Chief Minister: The State Executive
സംസ്ഥാന ഭരണനിർവഹണം — ഗവർണറുടെയും മുഖ്യമന്ത്രിയുടെയും പങ്ക്, നിയമനം, അധികാരങ്ങൾ, പരസ്പര ബന്ധം.
സംസ്ഥാന തലത്തിൽ ഭരണനിർവഹണത്തിന് രണ്ട് പ്രധാന മുഖങ്ങളുണ്ട് — ഗവർണർ (ഭരണഘടനാ തലവൻ), മുഖ്യമന്ത്രി (യഥാർത്ഥ ഭരണത്തലവൻ). ഇവരുടെ പങ്കുകളും പരസ്പര ബന്ധവും പിഎസ്സി പരീക്ഷകളിൽ പതിവായി ചോദിക്കാറുണ്ട്.
The Governor (Articles 153–161)
സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഭരണഘടനാ തലവനാണ് ഗവർണർ; രാഷ്ട്രപതി നിയമിക്കുന്നു. യോഗ്യതകൾ: ഇന്ത്യൻ പൗരൻ, 35 വയസ്സ് തികഞ്ഞിരിക്കണം. കാലാവധി 5 വർഷം — പക്ഷേ രാഷ്ട്രപതിയുടെ പ്രീതി (pleasure) ഉള്ളിടത്തോളം മാത്രം, അതായത് കാലാവധി തീരും മുൻപ് മാറ്റാം. പ്രധാന അധികാരങ്ങൾ: മുഖ്യമന്ത്രിയെ നിയമിക്കൽ, നിയമസഭ പിരിച്ചുവിടൽ, ബില്ലുകൾക്ക് അനുമതി നൽകലോ തിരിച്ചയക്കലോ, ഓർഡിനൻസുകൾ പുറപ്പെടുവിക്കൽ, രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ശുപാർശ ചെയ്യൽ. കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് പഠിച്ച സർക്കാരിയ കമ്മീഷൻ ഗവർണർ നിയമനത്തിൽ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചു.
The Chief Minister (Article 164)
നിയമസഭയിൽ ഭൂരിപക്ഷമുള്ള കക്ഷിയുടെ/മുന്നണിയുടെ നേതാവിനെ ഗവർണർ മുഖ്യമന്ത്രിയായി നിയമിക്കുന്നു. മുഖ്യമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം മറ്റ് മന്ത്രിമാരെയും നിയമിക്കും. മന്ത്രിസഭ നിയമസഭയോട് കൂട്ടുത്തരവാദിത്തമുള്ളതാണ് — വിശ്വാസവോട്ട് നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ സർക്കാർ രാജിവയ്ക്കണം. മന്ത്രിസഭയിലെ അംഗസംഖ്യ നിയമസഭയുടെ 15 ശതമാനത്തിൽ കവിയരുത് (91-ാം ഭേദഗതി, 2003).
How They Relate
സാധാരണയായി ഗവർണർ മന്ത്രിസഭയുടെ സഹായത്തോടെയും ഉപദേശപ്രകാരവും പ്രവർത്തിക്കണം; വിവേചനാധികാരം വളരെ പരിമിതമാണ്. എന്നാൽ ബിൽ തിരിച്ചയക്കൽ, രാഷ്ട്രപതിയുടെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിടൽ തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ ഗവർണർക്ക് സ്വന്തം വിവേചനമുണ്ട്. ബൊമ്മൈ കേസിന് (1994) ശേഷം ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കേണ്ടത് നിയമസഭയുടെ അകത്താണെന്ന് (floor test) സ്ഥാപിതമായി.
Discretionary Powers of the Governor
സാധാരണയായി മന്ത്രിസഭയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കേണ്ട ഗവർണർക്ക് ചില വിവേചനാധികാരങ്ങളുണ്ട് — ഇവിടെയാണ് ഗവർണർ-മുഖ്യമന്ത്രി ബന്ധത്തിൽ സംഘർഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകാറുള്ളത്. ബിൽ രാഷ്ട്രപതിയുടെ പരിഗണനയ്ക്ക് വിടൽ — നിയമസഭ പാസാക്കിയ ബില്ലിൽ ഗവർണർക്ക് അനുമതി നൽകാം, തിരിച്ചയയ്ക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ രാഷ്ട്രപതിക്ക് വിടാം. രാഷ്ട്രപതി ഭരണം ശുപാർശ ചെയ്യൽ (അനു. 356) — സംസ്ഥാനത്ത് ഭരണഘടനാ സംവിധാനം തകർന്നെന്ന് ഗവർണർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്താൽ. വ്യക്തമായ ഭൂരിപക്ഷമില്ലാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ആരെ മുഖ്യമന്ത്രിയാക്കണമെന്ന് തീരുമാനിക്കൽ — ഇവിടെ ബൊമ്മൈ വിധി (1994) പ്രകാരം സഭയിൽ തെളിയിക്കണം (floor test). വിശ്വാസം നഷ്ടപ്പെട്ട മന്ത്രിസഭയെ പിരിച്ചുവിടലും വിവേചനാധികാരത്തിൽ പെടും. പഞ്ചാബ് vs ഹരിയാന പോലുള്ള കേസുകളിൽ ഗവർണറുടെ പങ്ക് വിവാദമായിട്ടുണ്ട് — അതിനാൽ സർക്കാരിയ കമ്മീഷൻ (1988) ഗവർണർ നിയമനത്തിൽ കർശന മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചു: പ്രമുഖ വ്യക്തി, সংশ্লিষ্ট സംസ്ഥാനത്തിന് പുറത്തുള്ളയാൾ, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ സജീവമല്ലാത്തയാൾ.
- ഗവർണറുടെ ശമ്പളവും അലവൻസുകളും സംസ്ഥാന സഞ്ചിത നിധിയിൽ നിന്നാണ് — ചർച്ചയ്ക്ക് വിധേയമാക്കാനാവില്ല
- ഗവർണർക്ക് മാപ്പ് നൽകാനുള്ള അധികാരം (അനു. 161) ഉണ്ട് — വധശിക്ഷ ഒഴികെ
- രണ്ട് വർഷത്തിലൊരിക്കൽ ഗവർണർമാരുടെ സമ്മേളനം രാഷ്ട്രപതി വിളിക്കുന്നു
Sarkaria Commission: Key Recommendations
1983-ൽ രൂപീകരിച്ച് 1988-ൽ റിപ്പോർട്ട് നൽകിയ സർക്കാരിയ കമ്മീഷൻ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പഠിച്ചു. ഗവർണറെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന ശുപാർശകൾ: ഗവർണർ പ്രമുഖ വ്യക്തിയായിരിക്കണം, সংশ্লিষ্ট സംസ്ഥാനത്തിന് പുറത്തുള്ളയാളാകണം, അടുത്ത കാലത്ത് സജീവ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഉണ്ടായിരിക്കരുത്. അനു. 356 ഉപയോഗിക്കുന്നത് അവസാന മാർഗമായി മാത്രം — മറ്റ് മാർഗങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടാൽ മാത്രം. ഭൂരിപക്ഷം തെളിയിക്കൽ സഭയുടെ അകത്ത് മാത്രം. ഗവർണർ കേന്ദ്രത്തിന്റെ ഏജന്റായി പ്രവർത്തിക്കരുത്. ഈ ശുപാർശകളിൽ പലതും ബൊമ്മൈ വിധിയിലൂടെ (1994) നിയമപരമായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നീട് പുഞ്ചി കമ്മീഷനും (2010) സമാന വിഷയങ്ങൾ പരിശോധിച്ചു — ഗവർണർക്ക് നിശ്ചിത കാലാവധി (5 വർഷം) ഉറപ്പാക്കണം എന്ന് ശുപാർശ ചെയ്തു.
- സർക്കാരിയ കമ്മീഷൻ അധ്യക്ഷൻ: ജസ്റ്റിസ് ആർ.എസ്. സർക്കാരിയ
- അനു. 356 ദുരുപയോഗം തടയാൻ "അപൂർവ്വമായി മാത്രം" എന്ന തത്വം
- അന്തർസംസ്ഥാന കൗൺസിൽ (അനു. 263) സജീവമാക്കണമെന്നും ശുപാർശ
Appointment and Tenure of Governor
ഗവർണറെ രാഷ്ട്രപതി നിയമിക്കുന്നു — പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ഉപദേശപ്രകാരം. നിയമനത്തിന് പാർലമെന്റിന്റെയോ നിയമസഭയുടെയോ അംഗീകാരം വേണ്ട. ഗവർണർക്ക് സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്യിക്കുന്നത് সংশ্লিষ্ট ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസാണ്. ഒരേ വ്യക്തിക്ക് രണ്ടോ അതിലധികമോ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഗവർണറാകാം (7-ാം ഭേദഗതി, 1956). കാലാവധി 5 വർഷമാണെങ്കിലും രാഷ്ട്രപതിയുടെ പ്രീതിയുള്ളിടത്തോളം മാത്രം — അതിനാൽ കാലാവധി തീരും മുൻപ് മാറ്റാം; ഇത് പലപ്പോഴും വിവാദമാകാറുണ്ട്. ഗവർണർ പദവി ലാഭകരമായ പദവിയല്ല — പാർലമെന്റ്/നിയമസഭാംഗത്തിന് ഗവർണറാകാൻ രാജിവയ്ക്കണം.
Key Exam Points
- ഒരാൾക്ക് ഒന്നിലധികം സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഗവർണറാകാം
- ഗവർണർക്ക് നിയമസഭാംഗമല്ലാത്ത ഒരാളെ 6 മാസത്തേക്ക് മന്ത്രിയാക്കാം
- മുഖ്യമന്ത്രി നിയമസഭാംഗമായിരിക്കണം (അല്ലെങ്കിൽ 6 മാസത്തിനുള്ളിൽ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടണം)
- കേരളത്തിലെ ആദ്യ മുഖ്യമന്ത്രി: ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാട് (1957)