ഹോളി: നിറങ്ങളുടെ ഉത്സവം
വസന്തത്തിന്റെ വരവറിയിക്കുന്ന ഹോളിയുടെ പുരാണകഥകളും ആചാരങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ ആഘോഷരീതികളും പരിചയപ്പെടാം.
നിറങ്ങളുടെ ഉത്സവം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹോളി ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും സന്തോഷകരമായ ഉത്സവങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഫാൽഗുന മാസത്തിലെ പൗർണമി ദിവസമാണ് ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നത്. സാധാരണയായി മാർച്ച് മാസത്തിലാണ് ഈ ദിനം വരിക. ശൈത്യകാലം അവസാനിച്ച് വസന്തം വരുന്നതിന്റെ ആഘോഷം കൂടിയാണ് ഹോളി. ഈ ദിവസം ആളുകൾ പരസ്പരം നിറങ്ങൾ പുരട്ടി, പാട്ടുപാടി, നൃത്തം ചെയ്ത് സന്തോഷം പങ്കിടുന്നു.
ഹോളികയുടെ കഥ
ഹോളിയുടെ ഉത്ഭവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള കഥ ഹോളികയുടേതാണ്. അസുരരാജാവായ ഹിരണ്യകശിപു തന്റെ മകൻ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലാൻ പലവട്ടം ശ്രമിച്ചു. വിഷ്ണുഭക്തനായ പ്രഹ്ലാദനെ കൊല്ലാൻ ഹിരണ്യകശിപു തന്റെ സഹോദരി ഹോളികയെ ഉപയോഗിച്ചു. തീയിൽ കത്താത്ത വരമുണ്ടായിരുന്ന ഹോളിക പ്രഹ്ലാദനെ മടിയിലിരുത്തി തീയിൽ ഇരുന്നു. എന്നാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപയാൽ പ്രഹ്ലാദൻ രക്ഷപ്പെടുകയും ഹോളിക തീയിൽ വെന്തുമരിക്കുകയും ചെയ്തു. തിന്മയുടെ നാശത്തിന്റെ പ്രതീകമായി ഹോളി ദിവസത്തിന് തലേദിവസം രാത്രി ഹോളികാ ദഹനം നടത്തുന്നു. വലിയ തീ കൂട്ടി അതിനുചുറ്റും നിന്ന് പ്രാർഥിക്കുന്നതാണ് ഈ ചടങ്ങ്.
കൃഷ്ണനും രാധയും
ഹോളിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു പ്രധാന കഥ ശ്രീകൃഷ്ണന്റേതാണ്. ബൃന്ദാവനത്തിലും മഥുരയിലും കൃഷ്ണനും രാധയും ഗോപികമാരും ചേർന്ന് നിറങ്ങൾ കളിച്ചതിന്റെ ഓർമയിലാണ് ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നതെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്. ഉത്തർപ്രദേശിലെ ബർസാനയിലും നന്ദ്ഗാവിലും ആഘോഷിക്കുന്ന ലാത്ത്മാർ ഹോളി പ്രസിദ്ധമാണ്. അവിടെ സ്ത്രീകൾ വടികൾ കൊണ്ട് പുരുഷന്മാരെ അടിക്കുന്ന രസകരമായ ആചാരം നടക്കുന്നു. മഥുരയിലും വൃന്ദാവനത്തിലും ഹോളി ഒരാഴ്ചയോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന വലിയ ആഘോഷമാണ്.
ആഘോഷരീതികളും ഭക്ഷണവും
ഹോളി ദിവസം രാവിലെ ആളുകൾ ഗുലാൽ എന്ന നിറപ്പൊടിയും നിറം കലർന്ന വെള്ളവും പരസ്പരം പുരട്ടുന്നു. സുഹൃത്തുക്കളും കുടുംബാംഗങ്ങളും അയൽക്കാരും തമ്മിലുള്ള അകലം മറന്ന് എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നു. ഗുജിയ എന്ന മധുരപലഹാരം ഹോളിയുടെ പ്രത്യേക വിഭവമാണ്. ഠണ്ഡായി എന്ന പാനീയവും ഈ ദിവസം പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. സമീപകാലത്ത് രാസനിറങ്ങൾ ആരോഗ്യത്തിനും ചർമത്തിനും ഹാനികരമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞതിനാൽ പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങളും പൂക്കളും ഉപയോഗിച്ച് ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്ന പ്രവണത വർധിച്ചുവരികയാണ്. ജാതിയുടെയും മതത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക നിലയുടെയും അതിർവരമ്പുകൾ മറന്ന് എല്ലാവരും ഒന്നിക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ഹോളി.
പ്രാദേശിക ആഘോഷങ്ങളും ശാന്തിനികേതനും
ഹോളി ഓരോ പ്രദേശത്തും വ്യത്യസ്ത രീതിയിലാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്. പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ ശാന്തിനികേതനിൽ രവീന്ദ്രനാഥ ടാഗോർ ആരംഭിച്ച ബസന്ത ഉത്സവ് എന്ന വസന്തോത്സവം ഹോളിയോടനുബന്ധിച്ച് നടക്കുന്നു. വിദ്യാർഥികൾ മഞ്ഞ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് നൃത്തസംഗീത പരിപാടികൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഹോളിക്ക് ശേഷം അഞ്ചാം ദിവസം രംഗപഞ്ചമി ആഘോഷിക്കുന്നു. ആ ദിവസവും നിറങ്ങൾ കളിക്കുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കാമൻ പണ്ഡിഗൈ എന്ന പേരിൽ കാമദേവനെ അനുസ്മരിച്ച് ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നു. വൃന്ദാവനത്തിൽ വിധവകൾ ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്ന പതിവ് സമീപകാലത്ത് ശ്രദ്ധ നേടിയിട്ടുണ്ട്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി വിധവകൾക്ക് ഉത്സവങ്ങളിൽ പങ്കെടുക്കാൻ അനുവാദമില്ലായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ അവരും നിറങ്ങൾ പുരട്ടി ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നു.
ഹോളിയുടെ സാമൂഹിക സന്ദേശം വളരെ വലുതാണ്. ഈ ദിവസം ജാതിയും മതവും സാമ്പത്തിക നിലയും പ്രായവും മറന്ന് എല്ലാവരും ഒന്നിക്കുന്നു. പഴയ ശത്രുതകൾ മറന്ന് ആളുകൾ പരസ്പരം നിറങ്ങൾ പുരട്ടി സൗഹൃദം പുതുക്കുന്നു. എന്നാൽ ഹോളി ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ ചില മുൻകരുതലുകൾ ആവശ്യമാണ്. രാസനിറങ്ങൾ കണ്ണിനും ചർമത്തിനും ദോഷം ചെയ്യും. അതിനാൽ പൂക്കളിൽ നിന്നും സസ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഉണ്ടാക്കുന്ന പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് നല്ലത്. ചർമത്തിൽ എണ്ണ പുരട്ടിയശേഷം നിറം കളിക്കുന്നത് ചർമത്തെ സംരക്ഷിക്കും. ഹോളി വസന്തത്തിന്റെ വരവിനെ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹത്തെയും ഐക്യത്തെയും ആഘോഷിക്കുന്ന ഉത്സവമാണ്.
ഹോളിയുടെ ശാസ്ത്രീയ വശവും പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങളും
ഹോളി വസന്തകാലത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലാണ് വരുന്നത്. ശൈത്യകാലത്ത് ശരീരത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടുന്ന അലസതയും രോഗങ്ങളും വസന്തത്തിൽ മാറുന്നതായി ആയുർവേദം പറയുന്നു. ഹോളി ദിവസം ശരീരത്തിൽ നിറങ്ങൾ പുരട്ടുന്നത് ചർമത്തിന് ഗുണം ചെയ്യുമെന്ന് പരമ്പരാഗത വിശ്വാസമുണ്ട്. പണ്ട് ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ ഔഷധഗുണമുള്ളവയായിരുന്നു. പ്ലാശ് പൂക്കളിൽ നിന്ന് മഞ്ഞയും ചുവപ്പും നിറങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നു. മഞ്ഞൾ, മൈലാഞ്ചി, ചന്ദനം തുടങ്ങിയവയും നിറങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ചു. ഇന്നും പലരും പൂക്കളിൽ നിന്നും സസ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഉണ്ടാക്കുന്ന നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നു. മാരിഗോൾഡ് പൂക്കൾ, റോസാപ്പൂക്കൾ, ബീറ്റ്റൂട്ട് എന്നിവയിൽ നിന്ന് നിറങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാം. പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ ചർമത്തിന് ദോഷം ചെയ്യില്ല. കുട്ടികൾക്ക് പ്രത്യേകിച്ച് പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ സുരക്ഷിതമാണ്. ഹോളി ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് ആരോഗ്യത്തിനും പരിസ്ഥിതിക്കും നല്ലതാണ്.
ഹോളി ഇന്ത്യയുടെ സന്തോഷത്തിന്റെ ഉത്സവമാണ്. നിറങ്ങൾ പുരട്ടി ആളുകൾ തമ്മിലുള്ള അകലം മറക്കുന്ന ദിവസമാണിത്. വസന്തത്തിന്റെ വരവും തിന്മയുടെ നാശവും ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നു. മഥുരയിലും വൃന്ദാവനത്തിലും ബർസാനയിലും ഹോളി വലിയ ആഘോഷമാണ്. ശാന്തിനികേതനിലെ ബസന്ത ഉത്സവ് ഹോളിയുടെ സാംസ്കാരിക മുഖമാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഇന്ത്യക്കാർ ഹോളി ആഘോഷിക്കുന്നു. പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് സുരക്ഷിതമായി ഹോളി ആഘോഷിക്കാൻ കഴിയും. ഹോളി മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും ഉത്സവമാണ്.
ഹോളിയും സാമൂഹിക ഐക്യവും
ഹോളി ദിവസം സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും ഒന്നിക്കുന്നു. ജാതിയുടെയും മതത്തിന്റെയും സാമ്പത്തിക നിലയുടെയും അതിർവരമ്പുകൾ ഈ ദിവസം മറക്കപ്പെടുന്നു. പഴയ ശത്രുതകൾ മറന്ന് ആളുകൾ പരസ്പരം നിറങ്ങൾ പുരട്ടി സൗഹൃദം പുതുക്കുന്നു. കുട്ടികൾക്ക് ഹോളി പ്രത്യേകിച്ച് സന്തോഷത്തിന്റെ ദിവസമാണ്. സ്കൂളുകളിലും കോളേജുകളിലും ഹോളി ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കുന്നു. ഹോളി ദിവസം ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും സന്ദർശിച്ച് മധുരം പങ്കിടുന്ന പതിവുണ്ട്. ഹോളി മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും ഉത്സവമായി തുടരുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| ഉത്സവം | ഹോളി |
| സമയം | ഫാൽഗുന മാസത്തിലെ പൗർണമി (മാർച്ച്) |
| തലേദിവസം | ഹോളികാ ദഹനം |
| പ്രധാന കഥ | പ്രഹ്ലാദനും ഹോളികയും; കൃഷ്ണനും രാധയും |
| പ്രസിദ്ധമായ ആഘോഷസ്ഥലങ്ങൾ | മഥുര, വൃന്ദാവൻ, ബർസാന |
| പ്രത്യേക വിഭവങ്ങൾ | ഗുജിയ, ഠണ്ഡായി |
| പ്രതീകം | വസന്തത്തിന്റെ വരവ്, തിന്മയുടെ നാശം, ഐക്യം |