ഇന്ദിരാഗാന്ധി: ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രി
ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെയും ഇതുവരെയുള്ള ഏക വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധി. 1966 മുതൽ 1984 വരെ നീണ്ട അവരുടെ ഭരണകാലത്തെ പ്രധാന സംഭവങ്ങൾ പരിചയപ്പെടാം.
ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെയും ഇതുവരെയുള്ള ഏക വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയുമായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധി. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്രുവിന്റെ മകളായി ജനിച്ച അവർ, രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം ഭരിച്ച രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനമന്ത്രിയായി.
ആദ്യകാല ജീവിതവും രാഷ്ട്രീയ പ്രവേശനവും
1917 നവംബർ 19-ന് അലഹബാദിലാണ് ഇന്ദിരാ പ്രിയദർശിനി നെഹ്രു ജനിച്ചത്. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷത്തിൽ വളർന്ന അവർ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ കോൺഗ്രസ് പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. വിദേശത്ത് പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം നെഹ്രുവിന്റെ അടുത്ത സഹായിയായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1964-ൽ നെഹ്രുവിന്റെ മരണശേഷം ലാൽ ബഹാദൂർ ശാസ്ത്രിയുടെ മന്ത്രിസഭയിൽ വാർത്താവിതരണ മന്ത്രിയായി. 1966 ജനുവരിയിൽ ശാസ്ത്രി അന്തരിച്ചതോടെ കോൺഗ്രസ് പാർലമെന്ററി പാർട്ടി നേതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അവർ 1966 ജനുവരി 24-ന് പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരമേറ്റു.
പ്രധാനമന്ത്രിയെന്ന നിലയിലെ കാലം
ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ആദ്യ ഭരണകാലത്ത് ഹരിതവിപ്ലവം ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം വർധിപ്പിച്ചു. 1969-ൽ പ്രധാന ബാങ്കുകളുടെ ദേശസാത്കരണവും 1971-ലെ ബംഗ്ലാദേശ് വിമോചന യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ വിജയവും അവരുടെ ഭരണത്തിന്റെ നാഴികക്കല്ലുകളായി. 1971-ലെ യുദ്ധത്തിന് ശേഷം ബംഗ്ലാദേശ് സ്വതന്ത്ര രാഷ്ട്രമായി. 1974-ൽ പൊഖ്റാനിൽ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ആണവപരീക്ഷണം നടന്നു. 1975 ജൂൺ മുതൽ 1977 മാർച്ച് വരെ രാജ്യത്ത് അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഏറെ വിവാദമായി. 1977-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും 1980 ജനുവരി 14-ന് അവർ വീണ്ടും പ്രധാനമന്ത്രിയായി. രണ്ടാം ഭരണകാലത്ത് പഞ്ചാബിലെ അശാന്തി രൂക്ഷമായി. 1984 ജൂൺ മാസത്തിൽ അമൃത്സറിലെ സുവർണക്ഷേത്രത്തിൽ നടത്തിയ ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലൂ സ്റ്റാറിന് പിന്നാലെ 1984 ഒക്ടോബർ 31-ന് സ്വന്തം സുരക്ഷാഭടന്മാരാൽ അവർ വധിക്കപ്പെട്ടു. ആകെ 15 വർഷം 350 ദിവസം പ്രധാനമന്ത്രിയായിരുന്ന അവർ, നെഹ്രുവിന് ശേഷം ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാലം ഭരിച്ച പ്രധാനമന്ത്രിയാണ്.
ബാങ്ക് ദേശസാത്കരണവും ഹരിതവിപ്ലവവും
1969-ൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധി രാജ്യത്തെ 14 വലിയ സ്വകാര്യ ബാങ്കുകൾ ദേശസാത്കരിച്ചു. സാധാരണക്കാർക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് കർഷകർക്കും ചെറുകിട വ്യാപാരികൾക്കും, വായ്പ ലഭ്യമാക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ഇതേ കാലത്ത് ഹരിതവിപ്ലവം ഇന്ത്യയുടെ ഭക്ഷ്യോൽപ്പാദനം വലിയ തോതിൽ വർധിപ്പിച്ചു. ഉയർന്ന വിളവ് നൽകുന്ന വിത്തുകളും രാസവളങ്ങളും ജലസേചനവും ഉപയോഗിച്ച് ഗോതമ്പിന്റെയും നെല്ലിന്റെയും ഉൽപ്പാദനം ഉയർന്നു. ഭക്ഷ്യധാന്യ ഇറക്കുമതിയെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന ഇന്ത്യ സ്വയംപര്യാപ്തതയിലേക്ക് നീങ്ങി. 1971-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 'ഗരീബി ഹഠാവോ' (ദാരിദ്ര്യം തുടച്ചുനീക്കൂ) എന്ന മുദ്രാവാക്യവുമായാണ് അവർ ജനങ്ങൾക്കുമുന്നിലെത്തിയത്.
1971 യുദ്ധവും ശാസ്ത്ര നേട്ടങ്ങളും
1971 ഡിസംബറിൽ പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ വിജയിച്ചു. കിഴക്കൻ പാകിസ്ഥാൻ സ്വതന്ത്രമായ ബംഗ്ലാദേശായി മാറി. 1972-ൽ ഇന്ത്യയും പാകിസ്ഥാനും തമ്മിൽ ഷിംല കരാർ ഒപ്പുവെച്ചു. ശാസ്ത്രരംഗത്തും ഈ കാലം നേട്ടങ്ങളുടേതായിരുന്നു. 1974-ൽ പൊഖ്റാനിൽ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ആണവപരീക്ഷണം നടന്നു. 1975-ൽ ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ഉപഗ്രഹമായ ആര്യഭട വിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടു. ബഹിരാകാശ ഗവേഷണത്തിലും ആണവോർജത്തിലും ഇന്ത്യ സ്വന്തം കഴിവ് തെളിയിച്ച കാലമായിരുന്നു ഇത്.
അടിയന്തരാവസ്ഥയും തിരിച്ചുവരവും
1975 ജൂൺ മുതൽ 1977 മാർച്ച് വരെ രാജ്യത്ത് അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചത് ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ഭരണകാലത്തെ ഏറ്റവും വിവാദപരമായ തീരുമാനമായിരുന്നു. ഈ കാലത്ത് പൗരാവകാശങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയും പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. മാധ്യമങ്ങൾക്ക് സെൻസർഷിപ്പ് ഏർപ്പെടുത്തി. 1977-ലെ ലോക്സഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് പരാജയപ്പെട്ടു. ഇന്ദിരാഗാന്ധി സ്വന്തം മണ്ഡലമായ റായ്ബറേലിയിൽ തോറ്റു. ജനതാ സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വന്നു. എന്നാൽ ജനതാ സർക്കാരിലെ ആഭ്യന്തര ഭിന്നതകൾ കാരണം 1980-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കോൺഗ്രസ് വൻ വിജയം നേടി. 1980 ജനുവരി 14-ന് ഇന്ദിരാഗാന്ധി വീണ്ടും പ്രധാനമന്ത്രിയായി. രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തിരിച്ചുവരവ് നടത്തിയ അപൂർവ നേതാക്കളിൽ ഒരാളായി അവർ മാറി.
ഗരീബി ഹഠാവോയും ഇരുപത് ഇന പരിപാടിയും
ദാരിദ്ര്യ നിർമാർജനമായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശത്തിന്റെ കേന്ദ്രം. 1971-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 'ഗരീബി ഹഠാവോ' എന്ന മുദ്രാവാക്യം അവർ മുന്നോട്ടുവെച്ചു. ഭൂപരിഷ്കരണം, കാർഷിക തൊഴിലാളികളുടെ കൂലി വർധന, ഗ്രാമീണ ഭവന നിർമാണം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന ഇരുപത് ഇന പരിപാടി 1975-ൽ അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു. പാവപ്പെട്ടവർക്ക് ഭൂമിയും വീടും വായ്പയും ലഭ്യമാക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. കൽക്കരി ഖനികളുടെ ദേശസാത്കരണവും ഈ കാലത്താണ് നടന്നത്. ശക്തമായ നേതൃത്വം കൊണ്ട് അവർ 'അയൺ ലേഡി' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. പാകിസ്ഥാനുമായുള്ള 1971-ലെ യുദ്ധത്തിലെ വിജയം അവരുടെ ജനപ്രീതി ഉയർത്തി. ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള നേതാക്കളിൽ ഒരാളായി അവർ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ലോകചരിത്രത്തിൽ പ്രധാനമന്ത്രിയാകുന്ന രണ്ടാമത്തെ വനിതയായിരുന്നു ഇന്ദിരാഗാന്ധി. ശ്രീലങ്കയിലെ സിരിമാവോ ബണ്ഡാരനായികെയാണ് ആദ്യ വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രി. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യത്തെയും ഇതുവരെയുള്ള ഏക വനിതാ പ്രധാനമന്ത്രിയുമാണ് ഇന്ദിരാഗാന്ധി. അവരുടെ ഭരണകാലത്ത് ഇന്ത്യ ആണവശക്തിയും ബഹിരാകാശ ശക്തിയുമായി ഉയർന്നു. ബംഗ്ലാദേശിന്റെ രൂപീകരണത്തിൽ ഇന്ത്യ വഹിച്ച പങ്ക് ദക്ഷിണേഷ്യയുടെ ഭൂപടം തന്നെ മാറ്റി. ശക്തമായ നേതൃത്വത്തിനും വിവാദപരമായ തീരുമാനങ്ങൾക്കും അവർ ഒരുപോലെ ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു.
ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ മകൻ രാജീവ് ഗാന്ധി അവരുടെ മരണശേഷം പ്രധാനമന്ത്രിയായി. ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ നെഹ്രു-ഗാന്ധി കുടുംബത്തിന്റെ സ്വാധീനം ഇതിലൂടെ തുടർന്നു. ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ ഭരണകാലം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തിയും ദൗർബല്യങ്ങളും ഒരുപോലെ വെളിപ്പെടുത്തിയ കാലമായി ചരിത്രകാരന്മാർ വിലയിരുത്തുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വിശദാംശം |
|---|---|
| ജനനം | 1917 നവംബർ 19, അലഹബാദ് |
| പിതാവ് | ജവഹർലാൽ നെഹ്രു |
| ആദ്യ ഭരണം | 1966 ജനുവരി 24 – 1977 മാർച്ച് 24 |
| രണ്ടാം ഭരണം | 1980 ജനുവരി 14 – 1984 ഒക്ടോബർ 31 |
| മൊത്തം ഭരണകാലം | 15 വർഷം 350 ദിവസം |
| മരണം | 1984 ഒക്ടോബർ 31, ന്യൂഡൽഹി |