ജന്മാഷ്ടമി: കൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനം
ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനമായ ജന്മാഷ്ടമി — ദഹി ഹണ്ടി, രാസലീല തുടങ്ങിയ ആഘോഷങ്ങളുടെ ഉത്സവം.
ജന്മാഷ്ടമി ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ ജന്മദിനമാണ്. ഭാദ്രപദ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമി തിഥിയിലാണ് (ഓഗസ്റ്റ്-സെപ്റ്റംബർ) ഈ ഉത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നത്. കൃഷ്ണൻ മഥുരയിൽ ദേവകിയുടെയും വസുദേവരുടെയും മകനായി ജനിച്ചതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഭക്തർ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച്, രാത്രി കൃഷ്ണന്റെ ജനനം ആഘോഷിക്കുന്നു. ജന്മാഷ്ടമി ഹിന്ദു മതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഉത്സവങ്ങളിലൊന്നാണ്.
കൃഷ്ണന്റെ ജനന കഥ
കംസൻ എന്ന അസുര രാജാവ് ദേവകിയുടെ എട്ടാമത്തെ സന്താനത്താൽ കൊല്ലപ്പെടുമെന്ന് പ്രവചനം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതിനാൽ കംസൻ ദേവകിയെയും വസുദേവരെയും തടവിലാക്കി. കൃഷ്ണൻ ജനിച്ച രാത്രിയിൽ വസുദേവർ കുഞ്ഞിനെ ഗോകുലത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. യമുന നദി കടന്ന് നന്ദഗോപരുടെയും യശോദയുടെയും അടുത്ത് കൃഷ്ണനെ ഏൽപ്പിച്ചു. ഈ കഥ ജന്മാഷ്ടമി ആഘോഷത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാണ്.
ദഹി ഹണ്ടി
മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ജന്മാഷ്ടമിയുടെ പ്രധാന ആകർഷണം ദഹി ഹണ്ടിയാണ്. ഉയരത്തിൽ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്ന മൺകുടം (തൈര് നിറച്ചത്) മനുഷ്യ പിരമിഡ് ഉണ്ടാക്കി തകർക്കുന്നതാണ് ദഹി ഹണ്ടി. കൃഷ്ണന്റെ ബാലലീലകളെ അനുസ്മരിക്കുന്നതാണ് ഈ ആചാരം. ഗോവിന്ദ സംഘങ്ങൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന സംഘങ്ങൾ ദഹി ഹണ്ടി തകർക്കാൻ മത്സരിക്കുന്നു. മുംബൈയിൽ ദഹി ഹണ്ടി വലിയ ആഘോഷമാണ്.
മഥുരയും വൃന്ദാവനും
കൃഷ്ണന്റെ ജന്മസ്ഥലമായ മഥുരയിലും വൃന്ദാവനിലും ജന്മാഷ്ടമി ഏറ്റവും വലിയ ആഘോഷമാണ്. മഥുരയിലെ കൃഷ്ണ ജന്മഭൂമി ക്ഷേത്രത്തിൽ ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്നു. വൃന്ദാവനിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ രാസലീല അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഗോകുലത്തിലും നന്ദഗാവിലും ജന്മാഷ്ടമി ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കുന്നു. ഈ സ്ഥലങ്ങൾ കൃഷ്ണ ഭക്തിയുടെ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.
ആഘോഷത്തിന്റെ രീതികൾ
ജന്മാഷ്ടമി ദിനത്തിൽ ഭക്തർ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വീടുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കൃഷ്ണന്റെ വിഗ്രഹം അലങ്കരിക്കുന്നു. അർദ്ധരാത്രിയിൽ കൃഷ്ണന്റെ ജനനം ആഘോഷിക്കുന്നു. ഭക്തർ ഭജനകൾ പാടി രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണം നടത്തുന്നു. കുട്ടികൾ കൃഷ്ണന്റെ വേഷം ധരിച്ച് ആഘോഷിക്കുന്നു.
കൃഷ്ണ ഭക്തിയുടെ പ്രാധാന്യം
ജന്മാഷ്ടമി കൃഷ്ണ ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്സവമാണ്. ഭഗവദ് ഗീത കൃഷ്ണന്റെ ഉപദേശങ്ങളുടെ സമാഹാരമാണ്. കൃഷ്ണൻ ധർമത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഭക്തി പ്രസ്ഥാനത്തിൽ കൃഷ്ണ ഭക്തിക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. മീരാബായ്, സൂർദാസ് തുടങ്ങിയ ഭക്ത കവികൾ കൃഷ്ണനെക്കുറിച്ച് പാടി. ജന്മാഷ്ടമി കൃഷ്ണ ഭക്തിയുടെ ആഘോഷമാണ്.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| ആഘോഷം | ഭാദ്രപദ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമി (ഓഗസ്റ്റ്-സെപ്റ്റംബർ) |
| ജന്മസ്ഥലം | മഥുര |
| പ്രധാന ആചാരം | ദഹി ഹണ്ടി (മഹാരാഷ്ട്ര) |
| ഭക്തി കേന്ദ്രങ്ങൾ | മഥുര, വൃന്ദാവൻ, ഗോകുൽ |