കിരൺ ബേദി: ആദ്യ വനിതാ ഐ.പി.എസ്.
ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസിൽ ചേരുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു കിരൺ ബേദി. തിഹാർ ജയിലിലെ പരിഷ്കാരങ്ങളും റമൺ മാഗ്സസെ അവാർഡും അവരെ ചരിത്രത്തിൽ അടയാളപ്പെടുത്തി.
ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസിൽ ചേരുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു കിരൺ ബേദി. സ്ത്രീകൾക്ക് പോലീസ് സേവനം അപരിചിതമായിരുന്ന കാലത്ത്, എൺപത് പുരുഷന്മാർക്കിടയിലെ ഏക വനിതയായി പരിശീലനം പൂർത്തിയാക്കിയ അവർ, പിന്നീട് തിഹാർ ജയിലിലെ മാനുഷിക പരിഷ്കാരങ്ങളിലൂടെ ലോകശ്രദ്ധ നേടി.
ആദ്യകാല ജീവിതവും ഐ.പി.എസ്. പ്രവേശനവും
1949 ജൂൺ 9-ന് പഞ്ചാബിലെ അമൃത്സറിലാണ് കിരൺ ബേദി ജനിച്ചത്. കുട്ടിക്കാലം മുതൽ കായികരംഗത്ത് മികവ് പുലർത്തിയ അവർ ദേശീയ തലത്തിൽ ടെന്നീസ് കളിച്ചിട്ടുണ്ട്. അമൃത്സറിലെ ഖാൽസ കോളേജ് ഫോർ വിമനിൽ രാഷ്ട്രതന്ത്രശാസ്ത്ര അധ്യാപികയായി ജോലി ചെയ്ത ശേഷം സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷ എഴുതി. 1972 ജൂലൈ 16-ന് അവർ ഇന്ത്യൻ പോലീസ് സർവീസിൽ ചേർന്നു. ആ ബാച്ചിലെ എൺപത് പേരിൽ ഏക വനിത അവരായിരുന്നു. അരുണാചൽ പ്രദേശ്, ഗോവ, മിസോറാം, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്ന എ.ജി.എം.യു.ടി. കേഡറിലാണ് അവർക്ക് നിയമനം ലഭിച്ചത്.
തിഹാർ ജയിലിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾ
1993-ൽ ഡൽഹി ജയിലുകളുടെ ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറലായി നിയമിതയായ കിരൺ ബേദി തിഹാർ ജയിലിൽ സമഗ്രമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ നടപ്പാക്കി. തടവുകാർക്കായി വിദ്യാഭ്യാസ ക്ലാസുകൾ, യോഗ, ധ്യാനം, തൊഴിൽ പരിശീലനം, മയക്കുമരുന്ന് വിമുക്തി പരിപാടികൾ എന്നിവ അവർ ആരംഭിച്ചു. ജയിലിനെ ശിക്ഷാകേന്ദ്രം എന്നതിലുപരി പരിഷ്കരണ കേന്ദ്രമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ജയിലിലെ അഴിമതിയും അക്രമവും കുറയ്ക്കാനും തടവുകാരുടെ മാനുഷികാവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാനും അവരുടെ നടപടികൾ സഹായിച്ചു. ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് 1994-ൽ അവർക്ക് സർക്കാർ സേവന വിഭാഗത്തിൽ റമൺ മാഗ്സസെ അവാർഡ് ലഭിച്ചു. ആ വിഭാഗത്തിൽ ഈ ബഹുമതി നേടുന്ന ആദ്യ ഏഷ്യൻ വനിതയായിരുന്നു അവർ.
പിൽക്കാല ജീവിതം
1979-ൽ അകാലി-നിരങ്കാരി സംഘർഷം തടയുന്നതിനിടെ കാണിച്ച ധീരതയ്ക്ക് അവർക്ക് പ്രസിഡന്റിന്റെ പോലീസ് മെഡൽ ഫോർ ഗാലന്ററി ലഭിച്ചിരുന്നു. 35 വർഷത്തെ സേവനത്തിന് ശേഷം 2007 ഡിസംബറിൽ ബ്യൂറോ ഓഫ് പോലീസ് റിസർച്ച് ആൻഡ് ഡെവലപ്മെന്റ് ഡയറക്ടർ ജനറൽ സ്ഥാനത്ത് നിന്ന് അവർ സ്വമേധയാ വിരമിച്ചു. 2016 മുതൽ 2021 വരെ പുതുച്ചേരി ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിനായി അവർ സ്ഥാപിച്ച ഇന്ത്യ വിഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ ഇന്നും വിദ്യാഭ്യാസ-പരിഷ്കരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തുന്നു.
ഡൽഹി പോലീസിലെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനം
ഐ.പി.എസ്. പ്രവേശനത്തിന് ശേഷം കിരൺ ബേദി ഡൽഹി പോലീസിൽ വിവിധ ചുമതലകൾ വഹിച്ചു. 1982-ലെ ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിന്റെ ഗതാഗത ക്രമീകരണങ്ങളുടെ ചുമതല അവർക്കായിരുന്നു. ഡൽഹിയിലെ തിരക്കേറിയ റോഡുകളിൽ ഗതാഗതം സുഗമമാക്കുന്നതിന് അവർ പുതിയ രീതികൾ പരീക്ഷിച്ചു. മയക്കുമരുന്ന് ഉപയോഗത്തിനെതിരെയും അവർ ശക്തമായി പ്രവർത്തിച്ചു. മയക്കുമരുന്നിന് അടിമകളായവരെ പുനരധിവസിപ്പിക്കാനുള്ള കേന്ദ്രങ്ങൾ ആരംഭിക്കുന്നതിൽ അവർ മുൻകൈയെടുത്തു. തടവുകാരുടെ കുടുംബങ്ങളിലെയും കുട്ടികളിലെയും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി അവർ നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പിന്നീട് നവജ്യോതി എന്ന സംഘടനയുടെ രൂപീകരണത്തിലേക്ക് നയിച്ചു.
സാമൂഹിക പ്രവർത്തനവും എഴുത്തും
പോലീസ് സേവനത്തിന് പുറമെ സാമൂഹിക പ്രവർത്തക എന്ന നിലയിലും കിരൺ ബേദി അറിയപ്പെടുന്നു. 1994-ൽ അവർ ഇന്ത്യ വിഷൻ ഫൗണ്ടേഷൻ സ്ഥാപിച്ചു. തടവുകാരുടെ കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, മയക്കുമരുന്ന് വിമുക്തി, സ്ത്രീകളുടെ ശാക്തീകരണം എന്നിവയാണ് ഈ സംഘടനയുടെ പ്രധാന പ്രവർത്തനങ്ങൾ. തന്റെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് അവർ എഴുതിയ 'ഐ ഡെയർ!' എന്ന പുസ്തകം ഏറെ ശ്രദ്ധ നേടി. പോലീസ് പരിഷ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും ജയിൽ പരിഷ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവർ നിരവധി ലേഖനങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. യുവാക്കൾക്ക് സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷയ്ക്ക് മാർഗനിർദേശം നൽകുന്ന പരിപാടികളിലും അവർ സജീവമാണ്.
വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സേവനം
കിരൺ ബേദി ഡൽഹി, മിസോറാം, ഗോവ എന്നിവിടങ്ങളിൽ വിവിധ ചുമതലകൾ വഹിച്ചു. ഡൽഹി ട്രാഫിക് പോലീസ് മേധാവിയായി പ്രവർത്തിച്ച കാലത്ത് നഗരത്തിലെ ഗതാഗത പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് അവർ നേതൃത്വം നൽകി. ഗതാഗത നിയമലംഘനങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനും റോഡ് സുരക്ഷ വർധിപ്പിക്കാനും അവർ കർശന നടപടികൾ സ്വീകരിച്ചു. മിസോറാമിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച കാലത്ത് വടക്കുകിഴക്കൻ സംസ്ഥാനത്തെ പോലീസ് സംവിധാനത്തെക്കുറിച്ച് അവർക്ക് ആഴത്തിലുള്ള ധാരണ ലഭിച്ചു. ഡൽഹിയിൽ ക്രൈംബ്രാഞ്ച് ഉൾപ്പെടെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങളിൽ അവർ പ്രവർത്തിച്ചു. സ്ത്രീകൾക്കെതിരായ കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ തടയുന്നതിനും ഇരകൾക്ക് സഹായം നൽകുന്നതിനും അവർ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകി. 2003-ൽ അവർ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സിവിലിയൻ പോലീസ് ഉപദേഷ്ടാവായി നിയമിക്കപ്പെട്ടു. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഈ പദവിയിലെത്തുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ.
പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും
കിരൺ ബേദിക്ക് നിരവധി ദേശീയ-അന്തർദേശീയ ബഹുമതികൾ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. 1979-ൽ അകാലി-നിരങ്കാരി സംഘർഷം തടയുന്നതിനിടെ കാണിച്ച ധീരതയ്ക്ക് പ്രസിഡന്റിന്റെ പോലീസ് മെഡൽ ഫോർ ഗാലന്ററി ലഭിച്ചു. 1994-ൽ തിഹാർ ജയിലിലെ പരിഷ്കാരങ്ങൾക്ക് റമൺ മാഗ്സസെ അവാർഡ് ലഭിച്ചു. അതേ വർഷം തന്നെ ജവഹർലാൽ നെഹ്രു ഫെലോഷിപ്പും അവർക്ക് ലഭിച്ചു. 2004-ൽ ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മെഡൽ ലഭിച്ചു. ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സിവിലിയൻ പോലീസ് ഉപദേഷ്ടാവാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ. 'ദ വീക്ക്' മാസിക 2006-ൽ അവരെ രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും ആദരിക്കപ്പെടുന്ന വനിതയായി തിരഞ്ഞെടുത്തു. പോലീസ് സേവനത്തിലും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിലും അവരുടെ സംഭാവനകൾക്ക് നിരവധി സംഘടനകൾ അവരെ ആദരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
തന്റെ അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ച് കിരൺ ബേദി നിരവധി പുസ്തകങ്ങൾ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. 'ഐ ഡെയർ!' എന്ന ആത്മകഥയും 'ഇറ്റ്സ് ഓൾവേസ് പോസിബിൾ' എന്ന പുസ്തകവും ഏറെ ശ്രദ്ധ നേടി. തിഹാർ ജയിലിലെ പരിഷ്കാരങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അവരുടെ രചനകൾ ജയിൽ പരിഷ്കരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു. യുവാക്കൾക്കായി സിവിൽ സർവീസ് പരീക്ഷയെക്കുറിച്ചും നേതൃത്വത്തെക്കുറിച്ചും അവർ പ്രഭാഷണങ്ങൾ നടത്തുന്നു. പോലീസ് സേവനത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം വർധിപ്പിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകതയെക്കുറിച്ച് അവർ നിരന്തരം സംസാരിക്കുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വിശദാംശം |
|---|---|
| ജനനം | 1949 ജൂൺ 9, അമൃത്സർ, പഞ്ചാബ് |
| ഐ.പി.എസ്. പ്രവേശനം | 1972 ജൂലൈ 16 (ആദ്യ വനിതാ ഐ.പി.എസ്.) |
| കേഡർ | എ.ജി.എം.യു.ടി. |
| തിഹാർ പരിഷ്കാരം | 1993–1995, ഇൻസ്പെക്ടർ ജനറൽ (ജയിലുകൾ) |
| റമൺ മാഗ്സസെ അവാർഡ് | 1994, സർക്കാർ സേവനം |
| വിരമിക്കൽ | 2007 ഡിസംബർ, ഡയറക്ടർ ജനറൽ, ബി.പി.ആർ. ആൻഡ് ഡി. |
| ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ | പുതുച്ചേരി, 2016–2021 |