കൊമാഗാട്ട മാരു സംഭവം 1914: കാനഡയിലെ വംശീയതയും ബഡ്ജ് ബഡ്ജ് കൂട്ടക്കൊലയും
1914-ൽ കാനഡയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട കൊമാഗാട്ട മാരു കപ്പലിന്റെ കഥ — ഗുർദിത് സിംഗ്, വാൻകൂവറിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിച്ചത്, ബഡ്ജ് ബഡ്ജിലെ വെടിവെപ്പ്, ഗദർ പ്രസ്ഥാനവുമായുള്ള ബന്ധം.
1914-ൽ കാനഡയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ട ജാപ്പനീസ് ആവിക്കപ്പൽ കൊമാഗാട്ട മാരുവിന്റെ യാത്ര ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ദാരുണമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നാണ്. 'ഗുരു നാനാക് ജഹാസ്' എന്നും അറിയപ്പെട്ട ഈ കപ്പൽ കാനഡയിലെ വംശീയമായ കുടിയേറ്റ നിയമങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കാനാണ് പുറപ്പെട്ടത്. കാനഡയിൽ കപ്പലിന് പ്രവേശനം നിഷേധിച്ചതും തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ ബഡ്ജ് ബഡ്ജിൽ ബ്രിട്ടീഷ് പോലീസ് വെടിയുതിർത്ത് യാത്രക്കാരെ കൊന്നതും ഇന്ത്യൻ വിപ്ലവ പ്രസ്ഥാനത്തെ, പ്രത്യേകിച്ച് ഗദർ പ്രസ്ഥാനത്തെ, ആളിക്കത്തിച്ചു.
യാത്ര: തുടർച്ചയായ യാത്രാ നിയമത്തെ വെല്ലുവിളിച്ച്
ഗുർദിത് സിംഗ് സന്ധു എന്ന സിഖ് വ്യവസായി കപ്പൽ വാടകയ്ക്കെടുത്ത് 1914-ൽ ഹോങ്കോങ്ങിൽനിന്ന് ജപ്പാൻ വഴി വാൻകൂവറിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. കപ്പലിൽ പഞ്ചാബിൽനിന്നുള്ള 376 യാത്രക്കാരുണ്ടായിരുന്നു — 340 സിഖുകാരും 24 മുസ്ലീങ്ങളും 12 ഹിന്ദുക്കളും. യാത്രയുടെ ലക്ഷ്യം കാനഡയിലെ 'തുടർച്ചയായ യാത്രാ നിയന്ത്രണം 1908' എന്ന നിയമത്തെ വെല്ലുവിളിക്കുകയായിരുന്നു. ജനിച്ച രാജ്യത്തുനിന്ന് തുടർച്ചയായ യാത്രയിലൂടെ, മുൻകൂട്ടി ടിക്കറ്റെടുത്ത് വരണമെന്നായിരുന്നു നിയമം; കുറഞ്ഞത് 200 ഡോളർ കൈവശം വേണമെന്നും നിഷ്കർഷിച്ചിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽനിന്ന് കാനഡയിലേക്ക് നേരിട്ടുള്ള യാത്രാസൗകര്യം അന്നില്ലാത്തതിനാൽ ഇത് ദക്ഷിണേഷ്യക്കാർക്കുള്ള 'മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിരോധനം' ആയിരുന്നു. യൂറോപ്പിൽനിന്നും വടക്കൻ അമേരിക്കയിൽനിന്നുമുള്ള വെള്ളക്കാരായ ക്രിസ്ത്യാനികൾക്കാണ് മുൻഗണന ലഭിച്ചിരുന്നത്. ബ്രിട്ടീഷ് പ്രജകളെന്ന നിലയിൽ തങ്ങൾക്ക് കാനഡയിൽ പ്രവേശിക്കാൻ അവകാശമുണ്ടെന്ന് ഗുർദിത് സിംഗ് വാദിച്ചു — ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യത്തിലെ പ്രജകൾക്ക് സാമ്രാജ്യത്തിലെവിടെയും സഞ്ചരിക്കാനുള്ള അവകാശമെന്ന തത്വത്തിന്റെ പരീക്ഷണമായിരുന്നു ഈ യാത്ര.
വാൻകൂവറിലെ തടസ്സം: രണ്ട് മാസത്തെ കാത്തിരിപ്പ്
1914 മെയിൽ കപ്പൽ വാൻകൂവറിലെത്തിയപ്പോൾ തുറമുഖത്ത് അടുപ്പിക്കാൻ അനുമതി നിഷേധിച്ചു. മുൻപ് കാനഡയിൽ താമസിച്ചിരുന്നുവെന്ന് തെളിയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ 24 പേർക്ക് മാത്രമേ ഇറങ്ങാൻ അനുമതി ലഭിച്ചുള്ളൂ. പ്രാദേശിക ഇന്ത്യൻ സമൂഹം 'ഷോർ കമ്മിറ്റി' രൂപീകരിച്ച് നിയമപോരാട്ടം നടത്തിയെങ്കിലും കോടതി വിവേചനപരമായ നിയമം ശരിവെച്ചു. അധികൃതർ കപ്പലിലേക്കുള്ള സാധനവിതരണം നിയന്ത്രിച്ചു; യാത്രക്കാർ കപ്പലിൽത്തന്നെ തടങ്കലിലായി. രണ്ട് മാസത്തെ നിശ്ചലാവസ്ഥയ്ക്കുശേഷം 1914 ജൂലൈ 23-ന് കനേഡിയൻ സൈന്യത്തിന്റെ അകമ്പടിയോടെ കപ്പൽ കനേഡിയൻ ജലാതിർത്തി വിടാൻ നിർബന്ധിതമായി. ഈ സംഭവം കാനഡയിലെ വ്യവസ്ഥാപിതമായ വംശീയതയുടെ പ്രതീകമായി; ഇന്ത്യൻ സംഘടനകൾ കാനഡയിലെ കുടിയേറ്റ നിയമങ്ങളിലെ പൊരുത്തക്കേടുകൾ എടുത്തുകാട്ടാൻ ഇത് വ്യാപകമായി ഉദ്ധരിച്ചു.
ബഡ്ജ് ബഡ്ജ്: രക്തരൂഷിതമായ തിരിച്ചുവരവ്
1914 സെപ്റ്റംബർ 27-ന് കപ്പൽ കൊൽക്കത്തയ്ക്കടുത്തുള്ള ബഡ്ജ് ബഡ്ജിൽ നങ്കൂരമിട്ടു. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധം തുടങ്ങിയിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് അധികൃതർ യാത്രക്കാരെ അപകടകാരികളായ രാഷ്ട്രീയ പ്രവർത്തകരായി കണ്ടു; തുറമുഖത്ത് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ ബ്രിട്ടീഷ് യുദ്ധക്കപ്പൽ കപ്പൽ തടഞ്ഞ് യാത്രക്കാരെ കാവലിൽ വെച്ചു. ഗുർദിത് സിംഗിനെയും ഇരുപതോളം പ്രധാന അനുയായികളെയും അറസ്റ്റ് ചെയ്യാൻ പോലീസ് ശ്രമിച്ചപ്പോൾ സംഘർഷമുണ്ടായി; പോലീസ് വെടിയുതിർത്തു. ഔദ്യോഗിക കണക്കിൽ 19 യാത്രക്കാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു (ചില സ്രോതസ്സുകളിൽ 18-20). ചരിത്രകാരൻ ആർ.സി. മജുംദാർ സർക്കാർ വാദത്തെ തള്ളി യാത്രക്കാരുടെ പതിപ്പിന് വിശ്വാസ്യത നൽകി.
ഗുർദിത് സിംഗ് രക്ഷപ്പെട്ട് ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞു; 1922-ൽ മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ അഭ്യർത്ഥനപ്രകാരം കീഴടങ്ങി അഞ്ച് വർഷം തടവ് അനുഭവിച്ചു; മോചനശേഷം കൊമാഗാട്ട മാരുവിന്റെ കഥ എഴുതി. പിടിക്കപ്പെട്ട മറ്റുള്ളവരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്ത് തടവിലാക്കുകയോ ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധകാലം മുഴുവൻ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിർബന്ധിത താമസത്തിലാക്കുകയോ ചെയ്തു. ചിലർ (ഡോ. മഥുരാ സിംഗ് ഉൾപ്പെടെ) രക്ഷപ്പെട്ട് ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞു.
ഗദർ പ്രസ്ഥാനവുമായുള്ള ബന്ധവും പൈതൃകവും
ഈ സംഭവത്തിലെ ക്ഷോഭം ഗദർ പാർട്ടി തങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കായി വ്യാപകമായി ഉപയോഗിച്ചു. 1914-ൽ കാലിഫോർണിയ മുതൽ ഇന്ത്യൻ പ്രവാസി സമൂഹങ്ങൾ വരെയുള്ള യോഗങ്ങളിൽ ബർക്കത്തുള്ള, താരക് നാഥ് ദാസ്, സോഹൻ സിംഗ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ഗദർ പ്രവർത്തകർ ഈ സംഭവം അംഗത്വത്തിനായി ഉപയോഗിച്ചു — ഇന്ത്യയിൽ വൻ കലാപത്തിന് പദ്ധതിയിടാൻ. ബംഗാളിൽ ഗദർ വ്യാപിക്കുന്നത് തടയാനുള്ള ബ്രിട്ടീഷ് അധികൃതരുടെ ഭ്രാന്തമായ ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു ബഡ്ജ് ബഡ്ജിലെ നടപടികൾ. 1951-ൽ സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യാ ഗവൺമെന്റ് ബഡ്ജ് ബഡ്ജിൽ കൂട്ടക്കൊലയുടെ സ്മാരകം സ്ഥാപിച്ചു. 1989-ൽ വാൻകൂവറിലെ സിഖ് ഗുരുദ്വാരയിൽ 75-ാം വാർഷിക ഫലകം സ്ഥാപിച്ചു. 2008-ൽ കനേഡിയൻ പ്രധാനമന്ത്രി സ്റ്റീഫൻ ഹാർപർ സംഭവത്തിൽ ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ് പറഞ്ഞു. 2014-ൽ ഇന്ത്യ 5 രൂപ, 100 രൂപ സ്മരണിക നാണയങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി.
കാനഡയിലെ ഇന്ത്യൻ സമൂഹവും വിവേചന നിയമങ്ങളും
കൊമാഗാട്ട മാരു യാത്രയുടെ പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കാൻ കാനഡയിലെ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ ചരിത്രം അറിയണം. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ പഞ്ചാബിൽനിന്നുള്ള സിഖുകാർ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളംബിയയിലെ തടിമില്ലുകളിൽ ജോലിക്കെത്തി. 1907-ൽ വാൻകൂവറിൽ ഏഷ്യക്കാർക്കെതിരെ വംശീയ കലാപം നടന്നു — വെള്ളക്കാരായ തൊഴിലാളികളുടെ സമ്മർദ്ദത്തിൽ കാനഡ ഇന്ത്യൻ കുടിയേറ്റം തടയാൻ നിയമങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു. തുടർച്ചയായ യാത്രാ നിയന്ത്രണം (1908), 200 ഡോളർ കൈവശം വെക്കണമെന്ന നിബന്ധന എന്നിവ ഇതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. വാൻകൂവറിലെ ഖൽസ ദിവാൻ സൊസൈറ്റി ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി. കൊമാഗാട്ട മാരു എത്തിയപ്പോൾ ഹുസൈൻ റഹിം തുടങ്ങിയവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഷോർ കമ്മിറ്റി രൂപീകരിച്ച് നിയമപോരാട്ടം നടത്തി; മുൻഷി സിംഗിന്റെ കേസിൽ കോടതി സർക്കാരിന് അനുകൂലമായി വിധിച്ചു. കപ്പൽ മടങ്ങിയതിനുശേഷവും കാനഡയിലെ ഇന്ത്യൻ സമൂഹം വിവേചനത്തിനെതിരെ പോരാട്ടം തുടർന്നു. 1947-ൽ മാത്രമാണ് ഇന്ത്യക്കാർക്ക് കനേഡിയൻ പൗരത്വത്തിനുള്ള തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങിത്തുടങ്ങിയത്. കൊമാഗാട്ട മാരു സംഭവം കാനഡയുടെ കുടിയേറ്റ ചരിത്രത്തിലെ ഇരുണ്ട അധ്യായമായി ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു — 2016-ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ജസ്റ്റിൻ ട്രൂഡോ പാർലമെന്റിൽ ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ് പറഞ്ഞു.
കൊമാഗാട്ട മാരു സംഭവത്തിന്റെ നൂറാം വാർഷികം 2014-ൽ ആചരിച്ചു — ഇന്ത്യയും കാനഡയും വിവിധ പരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇന്ത്യൻ സർക്കാർ 5 രൂപയുടെയും 100 രൂപയുടെയും സ്മരണിക നാണയങ്ങൾ പുറത്തിറക്കി. കാനഡയിൽ സ്കൂൾ പാഠപുസ്തകങ്ങളിൽ ഈ സംഭവം ഉൾപ്പെടുത്തി; വാൻകൂവറിൽ സ്മാരകങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു. 2016-ൽ പ്രധാനമന്ത്രി ജസ്റ്റിൻ ട്രൂഡോ പാർലമെന്റിൽ ഔദ്യോഗികമായി മാപ്പ് പറഞ്ഞു — 2008-ൽ സ്റ്റീഫൻ ഹാർപർ മാപ്പ് പറഞ്ഞതിന്റെ തുടർച്ചയായി. ബഡ്ജ് ബഡ്ജിലെ രക്തസാക്ഷി സ്മാരകം ഇന്നും ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ത്യാഗത്തിന്റെ പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. വംശീയ വിവേചനത്തിനെതിരായ പോരാട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രപാഠമായി ഈ സംഭവം ലോകമെമ്പാടും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
പരീക്ഷകൾക്ക് ഓർക്കേണ്ടത്: 1914-ൽ ജാപ്പനീസ് ആവിക്കപ്പൽ; ഗുർദിത് സിംഗ് സന്ധു; ഹോങ്കോംഗ്-വാൻകൂവർ യാത്ര (ജപ്പാൻ വഴി); 376 യാത്രക്കാർ — 340 സിഖുകാർ, 24 മുസ്ലീങ്ങൾ, 12 ഹിന്ദുക്കൾ; 24 പേർക്ക് മാത്രം പ്രവേശനം; തുടർച്ചയായ യാത്രാ നിയന്ത്രണം 1908; ജൂലൈ 23, 1914-ന് മടക്കം; ബഡ്ജ് ബഡ്ജ് സെപ്റ്റംബർ 27, 1914; 19 പേർ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഗുർദിത് സിംഗ് 1922-ൽ കീഴടങ്ങി, 5 വർഷം തടവ്; ഗദർ പ്രസ്ഥാനവുമായുള്ള ബന്ധം.