മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം, മധുരൈ
പതിനാല് ഗോപുരങ്ങളും ആയിരം തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപവും നിറഞ്ഞ മധുരൈയിലെ മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രവും വാസ്തുവിദ്യയും പരിചയപ്പെടാം.
തമിഴ്നാട്ടിലെ മധുരൈ നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വര ക്ഷേത്രം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. പാർവതിയുടെ അവതാരമായ മീനാക്ഷി ദേവിയും ശിവന്റെ രൂപമായ സുന്ദരേശ്വരനുമാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ദേവതകൾ. വൈഗൈ നദിയുടെ തെക്കേക്കരയിലാണ് ക്ഷേത്രം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമായ ഈ ക്ഷേത്രം മധുരൈ നഗരത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു. പുരാതന പാണ്ഡ്യരാജാക്കന്മാരുടെ കാലം മുതൽ ഇവിടെ ക്ഷേത്രം ഉണ്ടായിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു.
നായ്ക്ക ഭരണകാലത്തെ പുനർനിർമാണം
ഇന്ന് കാണുന്ന മഹത്തായ ക്ഷേത്രസമുച്ചയം പ്രധാനമായും പതിനാറും പതിനേഴും നൂറ്റാണ്ടുകളിൽ മധുരൈ നായ്ക്കന്മാരുടെ കാലത്താണ് നിർമിക്കപ്പെട്ടത്. വിശ്വനാഥ നായ്ക്കനാണ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സമഗ്രമായ പുനർനിർമാണത്തിന് തുടക്കമിട്ടത്. തിരുമലൈ നായ്ക്കന്റെ ഭരണകാലം (1623-1659) ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സുവർണകാലമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം വലിയ ഗോപുരങ്ങളും മണ്ഡപങ്ങളും നിർമിക്കുകയും ക്ഷേത്രത്തെ വിപുലീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ക്ഷേത്രം ഏകദേശം 14 ഏക്കർ വിസ്തൃതിയിൽ പരന്നുകിടക്കുന്നു.
പതിനാല് ഗോപുരങ്ങളും ആയിരം തൂണുകളും
ക്ഷേത്രത്തിൽ ആകെ 14 ഗോപുരങ്ങളുണ്ട്. ഇവയിൽ തെക്കേ ഗോപുരമാണ് ഏറ്റവും ഉയരമുള്ളത്. ഏകദേശം 52 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ഈ ഗോപുരത്തിൽ ആയിരത്തിലധികം നിറമുള്ള ശില്പങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഗോപുരങ്ങളിലെ ശില്പങ്ങൾ ദേവീദേവന്മാരുടെയും പുരാണകഥകളുടെയും ചിത്രീകരണങ്ങളാണ്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഭാഗം ആയിരം തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപം അഥവാ ആയിരംകാൽ മണ്ഡപമാണ്. 1569-ൽ വിശ്വനാഥ നായ്ക്കന്റെ മന്ത്രിയും സേനാപതിയുമായ അരിയനാഥ മുതലിയാർ ആണ് ഇത് നിർമിച്ചത്. പേര് ആയിരം തൂണുകൾ എന്നാണെങ്കിലും യഥാർഥത്തിൽ 985 തൂണുകളാണ് ഇവിടെയുള്ളത്. ഓരോ തൂണും വ്യത്യസ്ത ശില്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിനുള്ളിലെ പൊറ്റാമരൈ കുളം അഥവാ സ്വർണതാമരക്കുളം പുണ്യമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
മീനാക്ഷി കല്യാണവും പ്രാധാന്യവും
ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്സവം മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വര കല്യാണമാണ്. ചിത്തിരൈ മാസത്തിൽ നടക്കുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിൽ മീനാക്ഷി ദേവിയുടെയും സുന്ദരേശ്വരന്റെയും വിവാഹം ആഘോഷിക്കുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ ഈ ഉത്സവത്തിനെത്തുന്നു. മധുരൈ നഗരം തന്നെ ക്ഷേത്രത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി വളർന്നതാണ്. നഗരത്തിലെ തെരുവുകൾ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി സമചതുരാകൃതിയിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവിയാണ് പ്രധാന ദേവതയായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന അപൂർവമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണ് മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം. യുനെസ്കോയുടെ ലോകപൈതൃക സ്ഥലങ്ങളുടെ താൽക്കാലിക പട്ടികയിലും ഈ ക്ഷേത്രം ഇടംപിടിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ചിത്തിരൈ ഉത്സവവും ക്ഷേത്രനഗരവും
മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്സവമാണ് ചിത്തിരൈ ഉത്സവം. ചിത്തിരൈ മാസത്തിൽ ഒരു മാസം നീളുന്ന ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ പ്രധാന ചടങ്ങ് മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വര കല്യാണമാണ്. ദേവിയുടെയും ശിവന്റെയും വിവാഹം ആഘോഷിക്കുന്ന ഈ ചടങ്ങിന് ലക്ഷക്കണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്നു. ഉത്സവത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഭാഗം കള്ളഴകർ ഉത്സവമാണ്. വിഷ്ണുവിന്റെ രൂപമായ കള്ളഴകർ വൈഗൈ നദിയിലേക്ക് എഴുന്നള്ളുന്ന ചടങ്ങാണിത്. ശൈവവും വൈഷ്ണവവും ഒരുമിക്കുന്ന അപൂർവമായ ഉത്സവമാണ് ചിത്തിരൈ ഉത്സവം. മധുരൈ നഗരം മുഴുവൻ ഈ കാലത്ത് ഉത്സവാന്തരീക്ഷത്തിലാകുന്നു.
മധുരൈ നഗരം തന്നെ ക്ഷേത്രത്തെ കേന്ദ്രമാക്കിയാണ് വളർന്നത്. നഗരത്തിലെ തെരുവുകൾ ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റി സമചതുരാകൃതിയിൽ ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള തെരുവുകൾക്ക് ആടി വീഥി, ചിത്തിരൈ വീഥി എന്നിങ്ങനെ പേരുകളുണ്ട്. തിരുമലൈ നായ്ക്കർ മഹൽ ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപത്തെ പ്രധാന ചരിത്രസ്മാരകമാണ്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ തിരുമലൈ നായ്ക്കൻ നിർമിച്ച ഈ കൊട്ടാരം ദ്രാവിഡ-ഇസ്ലാമിക വാസ്തുവിദ്യയുടെ സംയോജനമാണ്. മധുരൈയിലെ പൂമാർക്കറ്റും ജാസ്മിൻ പൂക്കളും പ്രസിദ്ധമാണ്. മധുരൈ മല്ലി എന്നറിയപ്പെടുന്ന മുല്ലപ്പൂവിന് ഭൂമിശാസ്ത്ര സൂചന ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ക്ഷേത്രവും നഗരവും ഒരുമിച്ച് തമിഴ് സംസ്കാരത്തിന്റെ ഹൃദയമാണ്.
ക്ഷേത്രത്തിലെ കലകളും സംഗീതത്തൂണുകളും
മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം ശില്പകലയുടെ നിധിയാണ്. ആയിരം തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപത്തിലെ ഓരോ തൂണും വ്യത്യസ്ത ശില്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവീദേവന്മാർ, നർത്തകർ, സംഗീതജ്ഞർ, യോദ്ധാക്കൾ എന്നിവരുടെ ശില്പങ്ങൾ തൂണുകളിൽ കാണാം. ക്ഷേത്രത്തിലെ ചില തൂണുകൾ സംഗീതത്തൂണുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഈ തൂണുകളിൽ തട്ടുമ്പോൾ സംഗീതസ്വരങ്ങൾ കേൾക്കാം. വ്യത്യസ്ത തൂണുകൾ വ്യത്യസ്ത സ്വരങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. പതിനാറാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ശില്പികൾ കല്ലിൽ സംഗീതം സൃഷ്ടിച്ചതിന്റെ തെളിവാണിത്. ആയിരം തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപത്തിൽ ഒരു കലാ മ്യൂസിയവും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. അവിടെ ക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള പുരാതന ശില്പങ്ങളും ചിത്രങ്ങളും പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ ചുവർചിത്രങ്ങളും പ്രസിദ്ധമാണ്. പുരാണകഥകൾ ചുവർചിത്രങ്ങളിൽ വരച്ചിരിക്കുന്നു. മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെയും ശില്പകലയുടെയും ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്.
മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ ഉദാഹരണമാണ്. പതിനാല് ഗോപുരങ്ങളും ആയിരം തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപവും ക്ഷേത്രത്തെ ലോകപ്രശസ്തമാക്കി. നായ്ക്ക രാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്തെ ശില്പകലയും വാസ്തുവിദ്യയും ഇന്നും അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു. ചിത്തിരൈ ഉത്സവം മധുരൈ നഗരത്തെ മുഴുവൻ ഉത്സവാന്തരീക്ഷത്തിലാക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി വളർന്ന മധുരൈ നഗരം തമിഴ് സംസ്കാരത്തിന്റെ ഹൃദയമാണ്. മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രം ഭക്തിയുടെയും കലയുടെയും ചരിത്രത്തിന്റെയും ജീവിക്കുന്ന പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രവും മധുരൈ നഗരവും
മധുരൈ നഗരത്തിന്റെ ജീവിതം മീനാക്ഷി ക്ഷേത്രത്തെ ചുറ്റിയാണ്. നഗരത്തിലെ തെരുവുകൾ ക്ഷേത്രത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുള്ള കടകളിൽ പൂക്കൾ, വളകൾ, പിച്ചള പാത്രങ്ങൾ എന്നിവ വിൽക്കുന്നു. മധുരൈയിലെ പൂമാർക്കറ്റ് തമിഴ്നാട്ടിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൂമാർക്കറ്റുകളിലൊന്നാണ്. മധുരൈ മല്ലി എന്ന മുല്ലപ്പൂവ് ലോകപ്രശസ്തമാണ്. ക്ഷേത്രദർശനത്തിനെത്തുന്ന ഭക്തർ നഗരത്തിലെ കടകളിൽ നിന്ന് സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നു. മധുരൈയുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ ക്ഷേത്രത്തിന് വലിയ പങ്കുണ്ട്. ക്ഷേത്രവും നഗരവും ഒരുമിച്ച് തമിഴ് സംസ്കാരത്തിന്റെ ഹൃദയമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വസ്തുത |
|---|---|
| ക്ഷേത്രം | മീനാക്ഷി സുന്ദരേശ്വര ക്ഷേത്രം |
| സ്ഥലം | മധുരൈ, തമിഴ്നാട്, വൈഗൈ നദിക്കരയിൽ |
| പ്രധാന ദേവതകൾ | മീനാക്ഷി ദേവി, സുന്ദരേശ്വരൻ (ശിവൻ) |
| ഗോപുരങ്ങൾ | 14 എണ്ണം; തെക്കേ ഗോപുരം ഏറ്റവും ഉയരമുള്ളത്, ഏകദേശം 52 മീറ്റർ |
| ആയിരം തൂണുകളുള്ള മണ്ഡപം | 985 തൂണുകൾ, 1569-ൽ നിർമിച്ചു |
| പ്രധാന നിർമാതാക്കൾ | മധുരൈ നായ്ക്കന്മാർ, വിശ്വനാഥ നായ്ക്കൻ, തിരുമലൈ നായ്ക്കൻ (1623-1659) |
| പ്രധാന ഉത്സവം | മീനാക്ഷി കല്യാണം, ചിത്തിരൈ മാസം |