മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ 1919: ദ്വൈഭരണം വന്ന കഥ
1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്ട് (മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ) — പ്രവിശ്യകളിലെ ദ്വൈഭരണം, സംരക്ഷിത-കൈമാറ്റ വിഷയങ്ങൾ, കേന്ദ്രത്തിലെ ദ്വിസഭ, മൊണ്ടേഗു പ്രഖ്യാപനം എന്നിവയെക്കുറിച്ച്.
1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്ട് 'മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് — ഇന്ത്യാ സെക്രട്ടറി എഡ്വിൻ മൊണ്ടേഗുവിന്റെയും വൈസ്രോയി ലോർഡ് ചെംസ്ഫോർഡിന്റെയും പേരിൽ. പ്രവിശ്യകളിൽ ദ്വൈഭരണം (ഡയാർക്കി) ഏർപ്പെടുത്തിയ നിയമമാണിത്. ഇന്ത്യയിൽ ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണം ക്രമേണ കൊണ്ടുവരിക എന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് നയത്തിന്റെ ലക്ഷ്യമാണെന്ന് ഒരു നിയമത്തിൽ ആദ്യമായി വ്യക്തമായി പ്രഖ്യാപിച്ചതും ഈ ആക്ടിലൂടെയാണ്. 1918-ലെ മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് റിപ്പോർട്ടിന്റെ ശുപാർശകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നിയമം ഉണ്ടാക്കിയത്.
പശ്ചാത്തലം: മൊണ്ടേഗു പ്രഖ്യാപനം 1917
ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ ഇന്ത്യ നൽകിയ വലിയ സംഭാവനകളും ഹോം റൂൾ പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സമ്മർദ്ദവും കണക്കിലെടുത്ത് 1917 ഓഗസ്റ്റിൽ മൊണ്ടേഗു ഒരു ചരിത്രപരമായ പ്രഖ്യാപനം നടത്തി: ഭരണത്തിന്റെ എല്ലാ ശാഖകളിലും ഇന്ത്യക്കാരുടെ കൂട്ടായ്മ വർദ്ധിപ്പിച്ച് ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണം ക്രമേണ സാക്ഷാത്കരിക്കുമെന്ന്. ഈ വാഗ്ദാനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് 1918-ലെ മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് റിപ്പോർട്ടും തുടർന്ന് 1919-ലെ നിയമവും വന്നത്. എന്നാൽ ഇതേ കാലത്ത് റൗലറ്റ് നിയമവും ജാലിയൻവാലാബാഗ് കൂട്ടക്കൊലയും നടന്നത് പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ വിശ്വാസ്യതയെ ചോദ്യം ചെയ്തു — ഒരു കൈകൊണ്ട് പരിഷ്കാരവും മറുകൈകൊണ്ട് അടിച്ചമർത്തലും എന്ന നയമായാണ് ഇന്ത്യക്കാർ ഇതിനെ കണ്ടത്.
ദ്വൈഭരണം: ഭരണം രണ്ടായി
ദ്വൈഭരണം എന്നാൽ പ്രവിശ്യാ ഭരണവിഷയങ്ങളെ രണ്ടായി തിരിച്ച ഇരട്ട ഭരണസംവിധാനമാണ്. 'സംരക്ഷിത വിഷയങ്ങൾ' (റിസർവ്ഡ് സബ്ജക്ട്സ്) — ക്രമസമാധാനം, ധനകാര്യം, ഭൂമി നികുതി, ജലസേചനം, പോലീസ്, നീതിന്യായം തുടങ്ങിയ സുപ്രധാന വകുപ്പുകൾ — ഗവർണറും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലും നിയമനിർമ്മാണ സമിതിയോട് ഉത്തരവാദിത്തമില്ലാതെ ഭരിച്ചു. 'കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട വിഷയങ്ങൾ' (ട്രാൻസ്ഫേർഡ് സബ്ജക്ട്സ്) — വിദ്യാഭ്യാസം, പൊതുജനാരോഗ്യം, കൃഷി, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം തുടങ്ങിയവ — നിയമനിർമ്മാണ സമിതിയിൽനിന്നുള്ള ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർ, സമിതിയോട് ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ ഭരിച്ചു. പ്രവിശ്യാ എക്സിക്യൂട്ടീവിൽ ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണത്തിന്റെ തത്വം ആദ്യമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടു — അവിശ്വാസ പ്രമേയത്തിലൂടെ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാരെ നീക്കം ചെയ്യാമായിരുന്നു; ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിലെ എക്സിക്യൂട്ടീവിന്റെ ആദ്യ ജനാധിപത്യ ഉത്തരവാദിത്തമായിരുന്നു ഇത്.
എന്നാൽ പ്രായോഗികത്തിൽ ദ്വൈഭരണം പരാജയമായിരുന്നു. ധനകാര്യം സംരക്ഷിത വിഷയമായിരുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർക്ക് പണമില്ലാതെ കൈമാറ്റ വിഷയങ്ങൾ ഭരിക്കേണ്ടിവന്നു. ഗവർണർക്ക് ഇടപെടാനുള്ള വിപുലമായ അധികാരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. 'ഡയാർക്കി' എന്ന ഗ്രീക്ക് പദത്തിന്റെ അർത്ഥം 'രണ്ടുപേരുടെ ഭരണം' എന്നാണ്.
മറ്റ് പ്രധാന വ്യവസ്ഥകൾ
കേന്ദ്രത്തിൽ ആദ്യമായി ദ്വിസഭാ നിയമനിർമ്മാണ സഭ വന്നു: കേന്ദ്ര നിയമസഭ (ലോവർ ഹൗസ്, 145 അംഗങ്ങൾ, 3 വർഷം കാലാവധി), സംസ്ഥാന സമിതി (അപ്പർ ഹൗസ്, 60 അംഗങ്ങൾ, 5 വർഷം കാലാവധി) — രണ്ടിലും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളുടെ ഭൂരിപക്ഷം. ഇംപീരിയൽ ലെജിസ്ലേറ്റീവ് കൗൺസിലിന് പകരമായാണ് ഇത് വന്നത്. വോട്ടവകാശം ഗണ്യമായി വിപുലീകരിച്ചു — സ്വത്ത്, നികുതി യോഗ്യതകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഏകദേശം അമ്പത് ലക്ഷം ഇന്ത്യക്കാർക്ക് വോട്ടവകാശം ലഭിച്ചു; ചില പ്രവിശ്യകളിൽ പരിമിതമായ എണ്ണം ഇന്ത്യൻ സ്ത്രീകൾക്കും ആദ്യമായി വോട്ടവകാശം കിട്ടി. ഇന്ത്യയിൽ നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ആദ്യമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. പ്രവിശ്യാ നിയമനിർമ്മാണ സമിതികളും വിപുലീകരിച്ചു.
പ്രത്യേക നിയോജകമണ്ഡലങ്ങൾ സിഖുകാർ, ഇന്ത്യൻ ക്രിസ്ത്യാനികൾ, ആംഗ്ലോ-ഇന്ത്യക്കാർ, യൂറോപ്യർ എന്നിവർക്കുകൂടി വ്യാപിപ്പിച്ചു. വൈസ്രോയിയുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവ് കൗൺസിലിലെ എട്ട് അംഗങ്ങളിൽ മൂന്നുപേർ ഇന്ത്യക്കാരായിരിക്കണമെന്ന് നിഷ്കർഷിച്ചു — ഉന്നത എക്സിക്യൂട്ടീവിൽ ഇന്ത്യൻ പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെ അർത്ഥവത്തായ, പരിമിതമെങ്കിലും, വർദ്ധനവ്. ആദ്യമായി പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷനും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു — രാഷ്ട്രീയ പക്ഷപാതമില്ലാത്ത യോഗ്യതാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള സിവിൽ സർവീസ് റിക്രൂട്ട്മെന്റിന് അടിത്തറയിട്ടു.
വിമർശനങ്ങളും വിലയിരുത്തലും
സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കുള്ള ചുവടായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും പരിഷ്കാരങ്ങൾ അപര്യാപ്തമെന്ന് വിമർശിക്കപ്പെട്ടു. സുപ്രധാന വകുപ്പുകൾ ബ്രിട്ടീഷ് നിയന്ത്രണത്തിൽത്തന്നെ തുടർന്നു; ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർക്ക് ധനകാര്യ അധികാരമില്ലാത്തതിനാൽ കൈമാറ്റ വിഷയങ്ങൾ ഫലപ്രദമായി ഭരിക്കാനായില്ല. കോൺഗ്രസ്സ് പരിഷ്കാരങ്ങളെ അപര്യാപ്തമെന്ന് തള്ളി — ഇത് നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനത്തിന് (1920-22) ഇന്ധനമായി. എന്നാൽ ഭരണഘടനാ ചരിത്രത്തിൽ ഈ നിയമത്തിന്റെ സ്ഥാനം വലുതാണ്: ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണം ബ്രിട്ടീഷ് നയലക്ഷ്യമായി ആദ്യമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു, പ്രവിശ്യകളിൽ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർ ഭരണത്തിൽ പങ്കാളികളായി, നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് വന്നു. 1935-ലെ നിയമം ദ്വൈഭരണം നിർത്തലാക്കി പ്രവിശ്യാ സ്വയംഭരണം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ ഈ സംവിധാനം തുടർന്നു.
1920-21-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പും ദ്വൈഭരണത്തിന്റെ പരീക്ഷണവും
1919-ലെ നിയമപ്രകാരമുള്ള ആദ്യ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് 1920-21-ൽ നടന്നു. 1920-ലെ നാഗ്പൂർ സമ്മേളനത്തിൽ കോൺഗ്രസ്സ് നിസ്സഹകരണ പരിപാടി അംഗീകരിച്ചതിനാൽ കോൺഗ്രസ്സ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ബഹിഷ്കരിച്ചു. ഇതോടെ മിതവാദികൾ ലിബറൽ പാർട്ടി രൂപീകരിച്ച് തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ മത്സരിച്ചു; പ്രവിശ്യകളിൽ അവർ മന്ത്രിസ്ഥാനങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു. ദ്വൈഭരണം പ്രായോഗികത്തിൽ പല ബുദ്ധിമുട്ടുകളും നേരിട്ടു. ധനകാര്യം സംരക്ഷിത വിഷയമായിരുന്നതിനാൽ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർക്ക് ഫണ്ട് കിട്ടാതെ വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം തുടങ്ങിയ വകുപ്പുകൾ നടത്തേണ്ടിവന്നു. ഗവർണർമാർ ഇടയ്ക്കിടെ ഇടപെട്ടു. ചില പ്രവിശ്യകളിൽ മന്ത്രിമാർ രാജിവെച്ചു. എന്നിട്ടും ഈ പരീക്ഷണം ഇന്ത്യക്കാർക്ക് ഭരണപരിചയം നൽകി — പ്രവിശ്യാ ഭരണത്തിൽ ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർ ആദ്യമായി ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ചു. 1935-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്ട് ദ്വൈഭരണം നിർത്തലാക്കി പ്രവിശ്യാ സ്വയംഭരണം കൊണ്ടുവരുന്നതുവരെ ഈ സംവിധാനം തുടർന്നു. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് ഇന്ത്യൻ ജനതയെ പരിചയപ്പെടുത്തിയെന്നതാണ് 1919-ലെ നിയമത്തിന്റെ മറ്റൊരു സംഭാവന — നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, വോട്ടർ പട്ടിക, പ്രചാരണം എന്നിവ ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഭാഗമായി.
1917-18-ൽ മൊണ്ടേഗു ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ച് ചെംസ്ഫോർഡിനോടൊപ്പം പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ കരട് തയ്യാറാക്കി. ഇരുവരും ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച് നേതാക്കളുമായും സംഘടനകളുമായും കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തി; നൂറുകണക്കിന് നിവേദനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു. 1918 ജൂലൈയിൽ മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് റിപ്പോർട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു — ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനാ ചരിത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ല്. റിപ്പോർട്ട് പ്രവിശ്യകളിൽ ഉത്തരവാദിത്ത ഭരണത്തിന്റെ തുടക്കവും കേന്ദ്രത്തിൽ ക്രമേണയുള്ള ഇന്ത്യൻവൽക്കരണവും ശുപാർശ ചെയ്തു. കോൺഗ്രസ്സിലെ മിതവാദികൾ റിപ്പോർട്ടിനെ സ്വാഗതം ചെയ്തു; തീവ്രവാദികൾ അപര്യാപ്തമെന്ന് തള്ളി. 1918-ലെ കോൺഗ്രസ്സ് സമ്മേളനത്തിൽ ഇത് സംബന്ധിച്ച് തർക്കമുണ്ടായി — മിതവാദികൾ പിളർന്ന് ലിബറൽ പാർട്ടി രൂപീകരിക്കാൻ ഇത് കാരണമായി. റിപ്പോർട്ടിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് 1919-ൽ പാർലമെന്റ് ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്ട് പാസാക്കിയത്.
ദ്വൈഭരണകാലത്ത് ചില ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർ ശ്രദ്ധേയമായ പ്രവർത്തനം നടത്തി — വിദ്യാഭ്യാസ വകുപ്പുകളിൽ സ്കൂളുകൾ വ്യാപിപ്പിച്ചു. പരിമിതമായ അധികാരങ്ങൾക്കുള്ളിലും ഇന്ത്യൻ മന്ത്രിമാർ ഭരണപരിചയം നേടി; ഇത് പിൽക്കാല പ്രവിശ്യാ സ്വയംഭരണത്തിന് (1937) അടിത്തറയായി.
പരീക്ഷകൾക്ക് ഓർക്കേണ്ടത്: ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യാ ആക്ട് 1919 = മൊണ്ടേഗു-ചെംസ്ഫോർഡ് പരിഷ്കാരങ്ങൾ; ദ്വൈഭരണം പ്രവിശ്യകളിൽ; സംരക്ഷിത വിഷയങ്ങൾ — പോലീസ്, ധനകാര്യം, ഭൂനികുതി, ക്രമസമാധാനം; കൈമാറ്റ വിഷയങ്ങൾ — വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, കൃഷി, തദ്ദേശ സ്വയംഭരണം; കേന്ദ്രത്തിൽ ദ്വിസഭ (145/60 അംഗങ്ങൾ); നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ആദ്യം; മൊണ്ടേഗു പ്രഖ്യാപനം ഓഗസ്റ്റ് 1917; പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ ആദ്യം.