പൈക്ക കലാപം 1817: ഒഡിഷയിൽ ബക്ഷി ജഗബന്ധു നയിച്ച ആദ്യ സംഘടിത സായുധ കലാപം
1817-ൽ ഒഡിഷയിൽ ബക്ഷി ജഗബന്ധുവിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൈക്കകൾ നടത്തിയ കലാപം — പരമ്പരാഗത സൈനികരുടെ ഭൂമി നഷ്ടപ്പെട്ടതും ബ്രിട്ടീഷ് നികുതി നയങ്ങളും 1857-ന് മുൻപുള്ള ആദ്യ സംഘടിത കലാപത്തിന്റെ കഥ.
1817-ൽ ഒഡിഷയിൽ നടന്ന പൈക്ക കലാപം (പൈക്ക ബിദ്രോഹം/ഖുർദ കലാപം) ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിനെതിരായ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ സംഘടിത സായുധ കലാപങ്ങളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു — 1857-ലെ ശിപായി ലഹളയ്ക്ക് നാല് പതിറ്റാണ്ട് മുൻപ്. ഖുർദ രാജ്യത്തെ പാരമ്പര്യ സൈനിക മേധാവിയായ ബക്ഷി ജഗബന്ധു ബിദ്യാധറിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ പൈക്കകൾ എന്ന പരമ്പരാഗത സൈനികർ ബ്രിട്ടീഷ് ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ ഭൂനികുതി നയങ്ങൾക്കെതിരെ ആയുധമെടുത്തു.
പൈക്കകൾ ആരായിരുന്നു?
ഒഡിഷയിലെ ഗജപതി രാജാക്കന്മാരുടെ കീഴിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ച പരമ്പരാഗത ഭൂവുടമസ്ഥരായ സൈനികരായിരുന്നു പൈക്കകൾ — 'പൈക്ക' എന്നാൽ പരമ്പരാഗത കാലാൾപ്പട. സൈനിക സേവനത്തിന് പകരമായി ഭൂമി അനുവദനങ്ങൾ (ജാഗീർ/പൈക്കാലി ഭൂമി — വാടകയില്ലാത്ത ഭൂമി) ലഭിച്ചിരുന്ന പാരമ്പര്യ യോദ്ധാവർഗ്ഗമായിരുന്നു അവർ; സമാധാനകാലത്ത് കർഷക സൈനികരായും പ്രവർത്തിച്ചു. ഖുർദ രാജാവിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായിരുന്നു പൈക്കകൾ. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം വന്നതോടെ അവരുടെ ഭൂമി അവകാശ സമ്പ്രദായം തകർന്നു. ബംഗാളിലും ഒഡിഷയുടെ ഭാഗങ്ങളിലും സ്ഥിരം സെറ്റിൽമെന്റ് നടപ്പാക്കിയത് പരമ്പരാഗത കാർഷിക സമ്പ്രദായത്തെ തകിടം മറിച്ചു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ പൈക്കകളുടെ വാടകയില്ലാത്ത ഭൂമികൾ പിടിച്ചെടുത്ത് ലേലം ചെയ്ത് പുതിയ ഭൂവുടമകൾക്ക് നൽകി; നിരവധി ജമീന്ദാർമാരുടെ പാരമ്പര്യ എസ്റ്റേറ്റുകളും പിടിച്ചെടുത്തു. ഇതോടെ പൈക്കകൾ ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്ക് തള്ളപ്പെട്ടു; അവരുടെ പരമ്പരാഗത യോദ്ധാവ് പദവി നഷ്ടമായി. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണ പരിഷ്കാരങ്ങളാൽ ഖുർദ രാജ്യത്ത് പൈക്കകളുടെ പങ്ക് നിഷ്പ്രഭമായി.
കലാപത്തിന് കാരണമായ നയങ്ങൾ
ബ്രിട്ടീഷ് ഭൂനികുതി നയങ്ങൾക്കുപുറമെ മറ്റ് അടിച്ചമർത്തൽ നടപടികളും അസംതൃപ്തി വളർത്തി: വെള്ളി നാണയ സമ്പ്രദായം അടിച്ചേൽപ്പിച്ചതും ഉപ്പിന് കനത്ത നികുതി ചുമത്തിയതും സാധാരണ ജനങ്ങളെ ബാധിച്ചു. നികുതികൾ ചൂഷണപരമായിരുന്നു; പരമ്പരാഗത ഭൂഅവകാശങ്ങൾ തകർക്കപ്പെട്ടു. ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഭൂമി പിടിച്ചെടുത്ത് ലേലം ചെയ്തത് പൈക്കകളെയും പ്രാദേശിക ജമീന്ദാർമാരെയും അന്യവൽക്കരിച്ചു. പൈക്കകൾക്കുപുറമെ കർഷകരും ജമീന്ദാർമാരും ഘുംസൂരിലെ കന്ധ ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരും ഉൾപ്പെടെ സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ വിഭാഗങ്ങൾ കലാപത്തിൽ പങ്കുചേർന്നു — ബ്രിട്ടീഷ് നയങ്ങളാൽ എല്ലാവരും ബാധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഇത് കലാപത്തെ വെറും സൈനിക കലാപത്തിനപ്പുറം വിശാലമായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമാക്കി.
കലാപത്തിന്റെ ഗതി
1817 മാർച്ചിൽ ഖുർദയിൽ കലാപം തുടങ്ങി; പൈക്കകൾ ബ്രിട്ടീഷ് സ്ഥാപനങ്ങളെ ആക്രമിച്ച് സർക്കാർ കെട്ടിടങ്ങൾ കത്തിച്ചു. ഖജനാവ് ഓഫീസുകൾ കൊള്ളയടിച്ചു, പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകൾ കത്തിച്ചു, ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥരെ ആക്രമിച്ചു. ബക്ഷി ജഗബന്ധു ബിദ്യാധർ മൊഹാപാത്ര ഭ്രമർബർ റായ — ഖുർദ രാജാവിന്റെ പാരമ്പര്യ സൈനിക മേധാവി (ബക്ഷി) — കലാപത്തിന് നേതൃത്വം നൽകി വിവിധ വിഭാഗങ്ങളെ ഒന്നിപ്പിച്ചു. കലാപം വേഗത്തിൽ ഒഡിഷയുടെ മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിലേക്കും — പുരി, കട്ടക്ക് — വ്യാപിച്ച് ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമായി. എന്നാൽ മികച്ച സൈനിക സാങ്കേതികവിദ്യയും ഭരണ നടപടികളും ഉപയോഗിച്ച് 1817 സെപ്റ്റംബറോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ കലാപം അടിച്ചമർത്തി.
ചരിത്രപ്രാധാന്യം
അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും പൈക്ക കലാപത്തിന് വലിയ ചരിത്രപ്രാധാന്യമുണ്ട്. ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിനെതിരായ ആദ്യത്തെ സുസംഘടിതമായ സായുധ കലാപമായാണ് ഇത് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് — 1857-ലെ ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന് നാല് പതിറ്റാണ്ട് മുൻപ്. ഒഡിഷയിലെ പിൽക്കാല ബ്രിട്ടീഷ് വിരുദ്ധ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഇത് പ്രചോദനമായി — സംഭൽപൂരിൽ വീർ സുരേന്ദ്ര സായിയുടെ പോരാട്ടം (1827 മുതൽ, ഗറില്ലാ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെ) ഉൾപ്പെടെ. ഒഡിഷയിലെ കൊളോണിയൽ ചൂഷണത്തിനെതിരായ പ്രതിരോധത്തിന്റെ പ്രതീകമായി പൈക്ക കലാപം ഇന്നും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
ഒഡിഷയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ തുടക്കം
പൈക്ക കലാപത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം മനസ്സിലാക്കാൻ ഒഡിഷയിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം എങ്ങനെ വന്നുവെന്ന് അറിയണം. 1803-ലെ രണ്ടാം ആംഗ്ലോ-മറാഠ യുദ്ധത്തോടെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ ഒഡിഷയുടെ നിയന്ത്രണം ഏറ്റെടുത്തു; ഖുർദ രാജാവ് മുകുന്ദ ദേവ് രണ്ടാമനുമായി സഹായ സഖ്യമുണ്ടാക്കി. തുടർന്ന് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണസംവിധാനം അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു — പുതിയ ഭൂനികുതി സമ്പ്രദായങ്ങൾ, നീതിന്യായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ, ഭരണ കേന്ദ്രീകരണം. ഖുർദ രാജ്യത്തെ പരമ്പരാഗത ഭരണഘടന തകർന്നു; രാജാവിന്റെ അധികാരങ്ങൾ ചുരുക്കപ്പെട്ടു. പൈക്കകളുടെ സൈനിക പങ്ക് ഇല്ലാതായി — ബ്രിട്ടീഷ് സൈന്യമാണ് ഇനി സുരക്ഷ. ജാഗീർ ഭൂമികൾ പുനഃപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാക്കി പലതും പിടിച്ചെടുത്തു. 1804-ൽ തന്നെ ഖുർദയിൽ ചെറിയ കലാപശ്രമങ്ങൾ നടന്നിരുന്നു. 1817-ലെ വലിയ കലാപത്തിന് മുൻപ് പൈക്കകൾക്കിടയിൽ അസംതൃപ്തി പതിറ്റാണ്ടുകളായി വളർന്നുവന്നിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിന്റെ ആദ്യ ദശകങ്ങളിൽ പരമ്പരാഗത സ്ഥാപനങ്ങളെല്ലാം തകർക്കപ്പെട്ടതിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രതികരണമായിരുന്നു പൈക്ക കലാപം — പഴയ ക്രമം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു യോദ്ധാവർഗ്ഗത്തിന്റെ അവസാന പോരാട്ടം.
പൈക്കകളുടെ യോദ്ധാവ് പാരമ്പര്യം ഇന്നും ഒഡിഷയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു — പൈക്ക അഖാഡ എന്ന ആയോധനകലാരൂപത്തിലൂടെ. പൈക്ക നൃത്തം ഒഡിഷയിലെ പരമ്പരാഗത യുദ്ധനൃത്തമാണ്; വാൾ, പരിച എന്നിവയുമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഈ കലാരൂപം പൈക്കകളുടെ സൈനിക പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്നു. ഖുർദയിലും പരിസരങ്ങളിലും പൈക്ക അഖാഡകൾ ഇന്നും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ദസറ പോലുള്ള ഉത്സവങ്ങളിൽ പ്രദർശനങ്ങൾ നടക്കുന്നു. 1817-ലെ കലാപത്തിന്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി ഒഡിഷയിൽ സ്മാരകങ്ങളുണ്ട്; ബക്ഷി ജഗബന്ധുവിന്റെ പേരിൽ സ്ഥാപനങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നു. പൈക്ക കലാപത്തെ 'ഒന്നാം സ്വാതന്ത്ര്യസമരം' എന്ന് വിളിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഒഡിഷയിൽ ശക്തമാണ് — 1857-ന് നാല് പതിറ്റാണ്ട് മുൻപ് നടന്ന സംഘടിത സായുധ പോരാട്ടമെന്ന നിലയിൽ ഈ അംഗീകാരം അർഹിക്കുന്നുവെന്നാണ് വാദം. ചരിത്രപരമായ ഈ ചർച്ച ഇന്നും തുടരുന്നു; എന്തായാലും പൈക്ക കലാപം ഒഡിഷയുടെ അഭിമാനകരമായ പോരാട്ടചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
ബക്ഷി ജഗബന്ധുവിന്റെ നേതൃത്വഗുണം കലാപത്തിന്റെ സംഘടനയിൽ പ്രകടമായി — അദ്ദേഹം പൈക്കകളെ മാത്രമല്ല, കർഷകരെയും ജമീന്ദാർമാരെയും ഗോത്രവർഗ്ഗക്കാരെയും ഒരൊറ്റ പതാകയ്ക്ക് കീഴിൽ അണിനിരത്തി. ഖുർദ രാജാവിന്റെ സൈന്യത്തിലെ പരിചയം അദ്ദേഹത്തിന് തന്ത്രപരമായ മുൻതൂക്കം നൽകി. കലാപം അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടെങ്കിലും ജഗബന്ധുവിന്റെ പേര് ഒഡിഷയിലെ ധീരതയുടെ പ്രതീകമായി — അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണയ്ക്കായി ഖുർദയിൽ സ്മാരകങ്ങളുണ്ട്. പൈക്ക കലാപം ഒഡിഷയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലെ ആദ്യ അധ്യായമായി ഇന്നും പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
ഒഡിഷ സർക്കാർ പൈക്ക കലാപത്തിന്റെ ദ്വിശതാബ്ദി 2017-ൽ വിപുലമായി ആചരിച്ചു; കേന്ദ്ര സർക്കാരും പ്രത്യേക സ്മരണിക സ്റ്റാമ്പ് പുറത്തിറക്കി.
പരീക്ഷകൾക്ക് ഓർക്കേണ്ടത്: പൈക്ക കലാപം (പൈക്ക ബിദ്രോഹം/ഖുർദ കലാപം) 1817, ഒഡിഷ (ഖുർദ); നേതാവ് ബക്ഷി ജഗബന്ധു ബിദ്യാധർ; പൈക്കകൾ — ഖുർദ രാജാക്കന്മാരുടെ പരമ്പരാഗത ഭൂവുടമസ്ഥരായ സൈനികർ (കാലാൾപ്പട); കാരണം — പൈക്കാലി (വാടകയില്ലാത്ത) ഭൂമികൾ പിടിച്ചെടുത്തത്, ചൂഷണപരമായ നികുതി, സ്ഥിരം സെറ്റിൽമെന്റ്, വെള്ളി നാണയം, ഉപ്പുനികുതി; കലാപം മാർച്ച് 1817 - സെപ്റ്റംബർ 1817; 1857-ന് നാല് പതിറ്റാണ്ട് മുൻപ്; ഘുംസൂരിലെ കന്ധ ഗോത്രക്കാരും ജമീന്ദാർമാരും പങ്കെടുത്തു.