പട്ടച്ചിത്രം: ഒഡിഷയുടെ പുരാതന ചിത്രകല
ഒഡിഷയിലെ പുരി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പട്ടച്ചിത്രം ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ജീവിക്കുന്ന ചിത്രകലകളിലൊന്നാണ്. രഘുരാജ്പൂർ ഗ്രാമവും ചിത്രകാരന്മാരും അറിയാം.
പട്ടച്ചിത്രം എന്നാൽ തുണിയിലെ ചിത്രം എന്നാണ് അർഥം. സംസ്കൃതത്തിൽ പട്ട എന്നാൽ തുണിയും ചിത്രം എന്നാൽ ചിത്രവുമാണ്. ഒഡിഷയിലെ പുരി ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രവുമായി അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ചിത്രകല ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ ജീവിക്കുന്ന ചിത്രകലകളിലൊന്നാണ്. പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ ഇതിന്റെ ഉത്ഭവം ചെന്നെത്തുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ജഗന്നാഥൻ, കൃഷ്ണൻ, രാമായണം, മഹാഭാരതം എന്നിവയാണ് പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ.
പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രം പുരിക്കടുത്തുള്ള രഘുരാജ്പൂർ ഗ്രാമമാണ്. ഈ ഗ്രാമത്തിലെ ഓരോ കുടുംബവും ചിത്രകലയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇന്ത്യയിൽ ഓരോ കുടുംബവും കരകൗശലത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഏക ഗ്രാമമാണിത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ചിത്രകാരന്മാരെ ചിത്രകാർ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പുരി, കൊണാർക്ക്, ഭുവനേശ്വർ എന്നീ ക്ഷേത്രനഗരങ്ങൾക്ക് ചുറ്റുമാണ് ഈ കല വളർന്നത്.
നിർമാണ രീതി
പട്ടച്ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നതിന് ആദ്യം നേർത്ത പരുത്തിത്തുണി തയ്യാറാക്കുന്നു. അതിൽ വെളുത്ത കല്ലുപൊടിയും പുളിമ്പശയും ചേർത്ത് പുരട്ടി മിനുസമുള്ള പ്രതലമുണ്ടാക്കുന്നു. ഉണങ്ങിയ ശേഷം അതിൽ കറുത്ത വരകൾ കൊണ്ട് രൂപങ്ങൾ വരച്ച്, പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ നിറയ്ക്കുന്നു. ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, കറുപ്പ്, വെളുപ്പ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന നിറങ്ങൾ. ചിത്രത്തിന്റെ ചുറ്റും സങ്കീർണമായ പുഷ്പാലങ്കാര അതിർത്തി വരയ്ക്കുന്നതും പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്. ചിത്രത്തിൽ ഒഴിഞ്ഞ സ്ഥലം ഒട്ടും അവശേഷിപ്പിക്കാറില്ല.
ജഗന്നാഥനും രഥയാത്രയും
പട്ടച്ചിത്രം ജഗന്നാഥ ക്ഷേത്രാചാരങ്ങളുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രഥയാത്രയ്ക്ക് മുമ്പ് ദേവവിഗ്രഹങ്ങൾ പൊതുദർശനത്തിന് ഇല്ലാത്ത അനസര കാലത്ത് ഭക്തർ പട്ടച്ചിത്രത്തിലെ ജഗന്നാഥനെ ആരാധിക്കുന്നു. ഇതാണ് പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ മതപരമായ പ്രാധാന്യം. രഥയാത്രയുടെ ദൃശ്യങ്ങൾ, ജഗന്നാഥന്റെ വിവിധ ഭാവങ്ങൾ, കൃഷ്ണലീല എന്നിവ പട്ടച്ചിത്രങ്ങളിൽ ആവർത്തിച്ച് വരയ്ക്കപ്പെടുന്നു. പശ്ചിമ ബംഗാളിലും പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ ഒരു ശാഖയുണ്ട്; അവിടെ ഇതിനെ പടചിത്രം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഭൗമസൂചികയും ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയും
2008-ൽ ഒഡിഷയിലെ പട്ടച്ചിത്രത്തിന് ഭൗമസൂചിക പദവി ലഭിച്ചു. ഇന്ന് രഘുരാജ്പൂർ ഒരു പൈതൃക ഗ്രാമമായി അറിയപ്പെടുന്നു. ചിത്രകാരന്മാർ തുണിക്ക് പുറമെ താളിയോല, മരം, കടലാസ് എന്നിവയിലും വരയ്ക്കുന്നു. വിനോദസഞ്ചാരികൾക്കുള്ള സമ്മാനവസ്തുക്കളായും പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾ വിറ്റഴിക്കപ്പെടുന്നു. പരീക്ഷകളിൽ പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രദേശം, രഘുരാജ്പൂർ, ഭൗമസൂചിക വർഷം, ജഗന്നാഥനുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പതിവാണ്.
നിറങ്ങളും പശ്ചിമ ബംഗാൾ ശാഖയും
പട്ടച്ചിത്രത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്ന നിറങ്ങൾ പൂർണമായും പ്രകൃതിദത്തമാണ്. കറുപ്പിന് വിളക്കുകരിയും വെളുപ്പിന് ചുണ്ണാമ്പും ചുവപ്പിന് ഹിങ്കുലവും മഞ്ഞയ്ക്ക് ഹർത്താലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. കടലാസ് തയ്യാറാക്കുന്നതിന് പുളിമ്പശയും കല്ലുപൊടിയും ചേർക്കുന്നു. ചിത്രകാരന്മാർ സ്വന്തമായി ബ്രഷുകൾ നിർമിക്കുന്നു; എലിയുടെ രോമം കൊണ്ടാണ് നേർത്ത ബ്രഷുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ചിത്രകാരൻ പ്രാർഥന നടത്തുന്ന പതിവുണ്ട്. ഓരോ ചിത്രവും ഒരു ആരാധനയുടെ ഭാഗമാണ്.
പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ പടചിത്രം ഒഡിഷയിലെ പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ സഹോദര ശാഖയാണ്. പശ്ചിമ മിഡ്നാപൂർ ജില്ലയിലെ പിംഗ്ല ഗ്രാമത്തിലെ പടുവ സമുദായമാണ് ഇതിന്റെ കേന്ദ്രം. അവിടെ ചിത്രങ്ങൾ ചുരുളുകളായി വരച്ച്, കഥ പാടി പറയുന്ന പതിവുണ്ട്. ഈ പാട്ടുകഥാ പാരമ്പര്യത്തിന് പടുവ സംഗീതം എന്നാണ് പേര്. ഒഡിഷയിലെയും ബംഗാളിലെയും പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾ ഒരേ വേരിൽ നിന്ന് വന്നവയാണെങ്കിലും അവയുടെ ശൈലികൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. രണ്ട് ശാഖകളും ഇന്ത്യയുടെ ജീവിക്കുന്ന ചിത്രകലാ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
രഘുരാജ്പൂർ: ചിത്രകാരന്മാരുടെ ഗ്രാമം
രഘുരാജ്പൂർ ഗ്രാമം പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ ഹൃദയമാണ്. പുരിയിൽ നിന്ന് ഏകദേശം പതിനാല് കിലോമീറ്റർ അകലെയാണ് ഈ ഗ്രാമം. ഗ്രാമത്തിലെ ഓരോ വീടും ഒരു ചിത്രശാലയാണ്. വീടുകളുടെ ചുമരുകളിൽ പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചിരിക്കുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ കുട്ടികൾ ചെറുപ്പം മുതൽ ചിത്രം വരയ്ക്കാൻ പഠിക്കുന്നു. രഘുരാജ്പൂരിലെ ചിത്രകാരന്മാർ താളിയോല ചിത്രങ്ങളും മരപ്പാവകളും നിർമിക്കുന്നു. ഗ്രാമം ഒരു പൈതൃക ഗ്രാമമായി പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിനോദസഞ്ചാരികൾ രഘുരാജ്പൂർ സന്ദർശിച്ച് ചിത്രകാരന്മാരുടെ ജോലി നേരിട്ട് കാണുന്നു.
പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ പ്രചാരത്തിന് ഒഡിഷ സർക്കാർ പദ്ധതികൾ നടപ്പാക്കുന്നു. ചിത്രകാരന്മാർക്ക് പരിശീലനവും സാമ്പത്തിക സഹായവും നൽകുന്നു. പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾ ഇന്ന് ഓൺലൈൻ വഴിയും വിൽക്കപ്പെടുന്നു. പുരി രഥയാത്രാ കാലത്ത് പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾക്ക് വലിയ ആവശ്യമുണ്ട്. ഭക്തർ ജഗന്നാഥന്റെ പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾ വീടുകളിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നു. പട്ടച്ചിത്രം ഒഡിഷയുടെ സാംസ്കാരിക അടയാളമായി ലോകമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ കലയുടെ പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഒഡിഷയുടെ കടമയാണ്.
പട്ടച്ചിത്രത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ അർഥവും കേന്ദ്രവും ഭൗമസൂചിക വർഷവും ഒരുമിച്ച് ഓർക്കുക. പട്ട എന്നാൽ തുണിയും ചിത്രം എന്നാൽ ചിത്രവുമാണ്. രഘുരാജ്പൂർ ഗ്രാമമാണ് കേന്ദ്രം; പുരിക്കടുത്താണ് ഈ ഗ്രാമം. ചിത്രകാരന്മാരെ ചിത്രകാർ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. ജഗന്നാഥനും രഥയാത്രയുമാണ് പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ. അനസര കാലത്ത് ഭക്തർ പട്ടച്ചിത്രത്തിലെ ജഗന്നാഥനെ ആരാധിക്കുന്നു. 2008-ൽ ഭൗമസൂചിക പദവി ലഭിച്ചു. പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ പടചിത്രം ഈ കലയുടെ സഹോദര ശാഖയാണ്; പിംഗ്ല ഗ്രാമമാണ് അതിന്റെ കേന്ദ്രം.
പട്ടച്ചിത്രം ഒഡിഷയുടെ സാംസ്കാരിക അടയാളമായി ലോകമെമ്പാടും അറിയപ്പെടുന്നു; പുരി സന്ദർശിക്കുന്ന തീർഥാടകർ ജഗന്നാഥന്റെ പട്ടച്ചിത്രങ്ങൾ സ്മരണികയായി വാങ്ങുന്നത് പതിവാണ്.
പട്ടച്ചിത്രം വരയ്ക്കുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്ന നിറങ്ങൾ പൂർണമായും പ്രകൃതിദത്തമാണ്; കറുപ്പിന് വിളക്കുകരിയും വെളുപ്പിന് ചുണ്ണാമ്പും ചുവപ്പിന് ഹിങ്കുലവും മഞ്ഞയ്ക്ക് ഹർത്താലും ഉപയോഗിക്കുന്നു, ചിത്രകാരന്മാർ സ്വന്തമായി ബ്രഷുകളും നിർമിക്കുന്നു.
പട്ടച്ചിത്രത്തിന്റെ പൈതൃകം സംരക്ഷിക്കുന്നത് ഒഡിഷയുടെ കടമയാണ്; രഘുരാജ്പൂരിലെ ചിത്രകാരന്മാർ തലമുറകളായി ഈ കല കൈമാറ്റം ചെയ്ത് ജീവിക്കുന്ന പാരമ്പര്യം നിലനിർത്തുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | കാര്യം |
|---|---|
| അർഥം | പട്ട (തുണി) + ചിത്രം |
| പ്രദേശം | ഒഡിഷ; കേന്ദ്രം രഘുരാജ്പൂർ, പുരി |
| ഉത്ഭവം | പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ട് വരെ പഴക്കം |
| പ്രധാന വിഷയം | ജഗന്നാഥൻ, കൃഷ്ണൻ, രാമായണം, മഹാഭാരതം |
| ചിത്രകാരന്മാർ | ചിത്രകാർ സമുദായം |
| ഭൗമസൂചിക | 2008 |