ഫാഡ് ചിത്രകല: രാജസ്ഥാനിലെ കഥപറച്ചിൽ കല
രാജസ്ഥാനിലെ നീണ്ട തുണി ചുരുളുകളിൽ നാടോടി ദേവതകളുടെ കഥകൾ വരയ്ക്കുന്ന കലയാണ് ഫാഡ് ചിത്രകല. ജോഷി കുടുംബവും ഭോപ്പ ഗായകരും അറിയാം.
രാജസ്ഥാനിലെ നാടോടി ദേവതകളുടെ കഥകൾ നീണ്ട തുണി ചുരുളുകളിൽ വരയ്ക്കുന്ന കലയാണ് ഫാഡ് ചിത്രകല. ഫാഡ് എന്നാൽ നീണ്ട തുണി ചുരുള് എന്നാണ് അർഥം. പതിനഞ്ച് മുതൽ മുപ്പത് അടി വരെ നീളമുള്ള ചുരുളുകളിൽ ഒരു മുഴുവൻ ഇതിഹാസകഥയും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, പച്ച എന്നീ തിളക്കമുള്ള നിറങ്ങളാണ് പ്രധാനം. ഫാഡ് ചിത്രങ്ങൾ വെറും അലങ്കാരവസ്തുക്കളല്ല; അവ സഞ്ചരിക്കുന്ന ക്ഷേത്രങ്ങളാണ്. ഗ്രാമങ്ങളിൽ രാത്രിയിൽ ഫാഡ് തൂക്കി, അതിന് മുന്നിൽ കഥ പാടി പറയുന്ന ചടങ്ങ് നൂറ്റാണ്ടുകളായി നടന്നുവരുന്നു.
ഫാഡ് ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രധാന വിഷയങ്ങൾ പാബുജി, ദേവനാരായൺ എന്നീ നാടോടി ദേവതകളുടെ കഥകളാണ്. പാബുജി രാജസ്ഥാനിലെ റാഠോഡ് രജപുത്ര വീരനായിരുന്നു; ഹിന്ദു ദൈവത്തിന്റെ അവതാരമായി അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിക്കുന്നു. റബാരി ഗോത്രക്കാർ പാബുജിയെ പ്രത്യേകമായി ആരാധിക്കുന്നു. ദേവനാരായൺ ഗുജ്ജർ സമുദായത്തിന്റെ ദേവതയാണ്. ഫാഡ് ചിത്രങ്ങളിൽ ദേവതയുടെ ജീവിതത്തിലെ സംഭവങ്ങൾ ക്രമത്തിൽ ചിത്രീകരിക്കുന്നു; ഓരോ രംഗവും കഥയുടെ ഒരു ഭാഗമാണ്.
ജോഷി കുടുംബവും ഭോപ്പ ഗായകരും
ഫാഡ് ചിത്രകലയുടെ പരമ്പരാഗത ചിത്രകാരന്മാർ രാജസ്ഥാനിലെ ഭിൽവാര, ഷാപുര പ്രദേശങ്ങളിലെ ജോഷി കുടുംബങ്ങളാണ്. തലമുറകളായി ഈ കുടുംബങ്ങൾ ഫാഡ് വരയ്ക്കുന്നു. പദ്മശ്രീ ജേതാവായ ശ്രീലാൽ ജോഷി ഈ കുടുംബത്തിലെ പ്രശസ്തനായ ചിത്രകാരനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ കല്യാൺ ജോഷി 2012-ൽ ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടി. ഫാഡ് ചിത്രങ്ങൾ വരയ്ക്കുന്നതിന് മുമ്പ് തുണി തയ്യാറാക്കുന്നതിനും ചായങ്ങൾ നിർമിക്കുന്നതിനും പ്രത്യേക രീതികളുണ്ട്.
ഫാഡ് ചിത്രങ്ങളുടെ കഥ പറയുന്നവരാണ് ഭോപ്പമാർ. നായക് ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ട ഭോപ്പമാർ സഞ്ചരിക്കുന്ന പുരോഹിത ഗായകരാണ്. രാത്രിയിൽ വിളക്കിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ ഫാഡ് തൂക്കി, രാവണഹത്ഥ എന്ന വാദ്യം വായിച്ച് അവർ കഥ പാടുന്നു. കഥ പറയുമ്പോൾ ചിത്രത്തിലെ രംഗങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. ഫാഡ് പാട്ട് എന്ന ഈ പാരമ്പര്യം രാജസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ കഥപറച്ചിൽ കലകളിലൊന്നാണ്.
ഭൗമസൂചികയും ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയും
2014-ൽ ഫാഡ് ചിത്രകലയ്ക്ക് ഭൗമസൂചിക പദവി ലഭിച്ചു. ഇന്ന് ഫാഡ് ചിത്രങ്ങൾ ചെറിയ വലുപ്പത്തിലും വരയ്ക്കുന്നു; സമ്മാനവസ്തുക്കളായും വീടുകളുടെ അലങ്കാരമായും അവ വിൽക്കപ്പെടുന്നു. ഭിൽവാരയിലെ ഫാഡ് ചിത്രശാലയിൽ ചിത്രകാരന്മാർ ഈ കല പഠിപ്പിക്കുന്നു. പരീക്ഷകളിൽ ഫാഡിന്റെ പ്രദേശം, ജോഷി കുടുംബം, പാബുജി, ദേവനാരായൺ, ഭോപ്പമാർ, ഭൗമസൂചിക വർഷം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പതിവാണ്.
ഫാഡ് നിർമാണവും ദേവനാരായണന്റെ കഥയും
ഫാഡ് ചിത്രം നിർമിക്കുന്നതിന് ആദ്യം പരുത്തിത്തുണി അരി മാവ് കൊണ്ട് കട്ടിയാക്കുന്നു. പിന്നീട് അതിൽ രൂപങ്ങൾ വരച്ച് പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങൾ നൽകുന്നു. ചുവപ്പിന് സിന്ദൂരവും മഞ്ഞയ്ക്ക് മഞ്ഞളും പച്ചയ്ക്ക് ഇലച്ചാറും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ചിത്രത്തിന്റെ ഓരോ ഭാഗവും കഥയുടെ ഒരു രംഗമാണ്. ദേവതയുടെ രൂപം ചിത്രത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ വലുതായി വരയ്ക്കുന്നു; മറ്റ് കഥാപാത്രങ്ങൾ ചുറ്റും ചെറുതായി വരയ്ക്കുന്നു. ഈ രീതി ഫാഡ് ചിത്രങ്ങളുടെ പ്രത്യേകതയാണ്.
ദേവനാരായൺ ഗുജ്ജർ സമുദായത്തിന്റെ പ്രധാന ദേവതയാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതകഥ ഫാഡ് ചിത്രങ്ങളിൽ വിശദമായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. പാബുജിയുടെ കഥ പോലെ ദേവനാരായണന്റെ കഥയും രാത്രിയിൽ പാടി പറയുന്നു. ഭോപ്പമാർ രാവണഹത്ഥ വായിച്ച് കഥ പാടുമ്പോൾ ശ്രോതാക്കൾ ചിത്രത്തിലെ രംഗങ്ങൾ നോക്കുന്നു. ഭിൽവാരയിലെ ഫാഡ് ചിത്രശാലയിൽ സന്ദർശകർക്ക് ചിത്രകാരന്മാർ ജോലി ചെയ്യുന്നത് കാണാം. ഫാഡ് ചിത്രകല രാജസ്ഥാന്റെ നാടോടി സംസ്കാരത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന അടയാളമാണ്.
ഫാഡ് പാട്ടിന്റെ ചടങ്ങ്
ഫാഡ് പാട്ട് രാജസ്ഥാനിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ രാത്രിയിൽ നടക്കുന്ന ചടങ്ങാണ്. സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം ഗ്രാമത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഫാഡ് തൂക്കുന്നു. ഭോപ്പയും ഭോപ്പിയും ചേർന്ന് കഥ പാടുന്നു. ഭോപ്പ രാവണഹത്ഥ വായിച്ച് കഥ പറയുമ്പോൾ ഭോപ്പി വിളക്ക് പിടിച്ച് ചിത്രത്തിലെ രംഗങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കഥ രാത്രി മുഴുവൻ നീളുന്നു; ചിലപ്പോൾ പല രാത്രികൾ നീളുന്നു. ഗ്രാമവാസികൾ ഒത്തുചേർന്ന് കഥ കേൾക്കുന്നു. ഈ ചടങ്ങ് വിനോദവും ആരാധനയും ഒരുമിച്ച് ചേർന്നതാണ്. ഫാഡ് പാട്ട് രാജസ്ഥാനിലെ നാടോടി സംസ്കാരത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന പാരമ്പര്യമാണ്.
ആധുനിക കാലത്ത് ഫാഡ് ചിത്രകല പുതിയ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു. ചെറിയ ഫാഡ് ചിത്രങ്ങൾ സമ്മാനവസ്തുക്കളായി വിൽക്കപ്പെടുന്നു. കല്യാൺ ജോഷി പോലുള്ള ചിത്രകാരന്മാർ പുതിയ വിഷയങ്ങളും ഫാഡിൽ വരയ്ക്കുന്നു. ഭിൽവാരയിലെ ഫാഡ് ചിത്രശാലയിൽ സന്ദർശകർക്ക് ചിത്രകല പഠിക്കാം. രാജസ്ഥാൻ സർക്കാർ ഫാഡ് ചിത്രകലയെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു. ഫാഡ് ചിത്രങ്ങൾ ഡൽഹിയിലെ ദേശീയ കരകൗശല മ്യൂസിയത്തിൽ പ്രദർശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ചുരുളിൽ ഒരു ഇതിഹാസം മുഴുവൻ വരയ്ക്കുന്ന കലയാണ് ഫാഡ്.
ഫാഡ് ചിത്രകലയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ വിഷയങ്ങളും ചിത്രകാരന്മാരും ഭൗമസൂചിക വർഷവും ഒരുമിച്ച് ഓർക്കുക. പാബുജിയും ദേവനാരായണും ആണ് പ്രധാന നാടോടി ദേവതകൾ. പതിനഞ്ച് മുതൽ മുപ്പത് അടി വരെ നീളമുള്ള തുണി ചുരുളുകളിലാണ് ഫാഡ് വരയ്ക്കുന്നത്. ഭിൽവാര, ഷാപുര പ്രദേശങ്ങളിലെ ജോഷി കുടുംബങ്ങളാണ് പരമ്പരാഗത ചിത്രകാരന്മാർ. ശ്രീലാൽ ജോഷിക്ക് പത്മശ്രീ ലഭിച്ചു; മകൻ കല്യാൺ ജോഷി 2012-ൽ ദേശീയ പുരസ്കാരം നേടി. ഭോപ്പമാർ രാവണഹത്ഥ വായിച്ച് കഥ പാടി പറയുന്നു. 2014-ൽ ഫാഡ് ചിത്രകലയ്ക്ക് ഭൗമസൂചിക പദവി ലഭിച്ചു.
ഫാഡ് ചിത്രകല രാജസ്ഥാന്റെ നാടോടി സംസ്കാരത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന അടയാളമാണ്; ഭിൽവാരയിലെ ചിത്രശാലയിൽ സന്ദർശകർക്ക് ചിത്രകാരന്മാർ ജോലി ചെയ്യുന്നത് നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയും.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | കാര്യം |
|---|---|
| പ്രദേശം | രാജസ്ഥാൻ; ഭിൽവാര, ഷാപുര |
| ചുരുളിന്റെ നീളം | 15-30 അടി |
| വിഷയങ്ങൾ | പാബുജി, ദേവനാരായൺ എന്നീ നാടോടി ദേവതകൾ |
| ചിത്രകാരന്മാർ | ജോഷി കുടുംബങ്ങൾ |
| കഥ പറയുന്നവർ | ഭോപ്പമാർ (നായക് ഗോത്രം) |
| ഭൗമസൂചിക | 2014 |