പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ: ആദ്യ വനിതാ രാഷ്ട്രപതി
ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്നു പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ. 2007 മുതൽ 2012 വരെ രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനം വഹിച്ച അവരുടെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം പരിചയപ്പെടാം.
ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ രാഷ്ട്രപതിയായിരുന്നു പ്രതിഭാ ദേവീസിങ് പാട്ടീൽ. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ ജനിച്ച്, സംസ്ഥാന നിയമസഭാംഗവും മന്ത്രിയും രാജസ്ഥാൻ ഗവർണറുമായി ഉയർന്ന അവർ 2007-ൽ രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പരമോന്നത സ്ഥാനത്തെത്തി.
ആദ്യകാല ജീവിതവും രാഷ്ട്രീയ തുടക്കവും
1934 ഡിസംബർ 19-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ജൽഗാവ് ജില്ലയിലെ നാദ്ഗാവ് ഗ്രാമത്തിലാണ് പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ ജനിച്ചത്. ജൽഗാവിലെ മൂലജി ജയ്ത്ത കോളേജിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രതന്ത്രശാസ്ത്രത്തിലും സാമ്പത്തികശാസ്ത്രത്തിലും ബിരുദാനന്തര ബിരുദം നേടിയ അവർ പിന്നീട് നിയമബിരുദവും എടുത്തു. കോളേജ് കാലത്ത് തന്നെ വാഗ്മിത്വത്തിനും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനത്തിനും പേരെടുത്ത അവർ 1962-ൽ മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് നാല് തവണ നിയമസഭാംഗമായി. മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിൽ വിവിധ വകുപ്പുകളുടെ മന്ത്രിയായി പ്രവർത്തിച്ചു.
ദേശീയ രാഷ്ട്രീയവും രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനവും
1986 മുതൽ 1988 വരെ രാജ്യസഭാംഗമായിരുന്ന പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ 1991-ൽ അമരാവതിയിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. 2004 നവംബർ 8 മുതൽ 2007 ജൂൺ 21 വരെ രാജസ്ഥാൻ ഗവർണറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 2007 ജൂലൈ 19-ന് നടന്ന രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വിജയിച്ച അവർ 2007 ജൂലൈ 25-ന് ഇന്ത്യയുടെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ രാഷ്ട്രപതിയായി സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. രാഷ്ട്രപതിയാകുന്ന ആദ്യ വനിതയായിരുന്നു അവർ. അഞ്ച് വർഷത്തെ കാലാവധി പൂർത്തിയാക്കി 2012 ജൂലൈ 25-ന് അവർ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു. പ്രണബ് മുഖർജിയാണ് പിൻഗാമിയായത്.
സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾ
രാഷ്ട്രീയത്തിനൊപ്പം വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തും പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ സജീവമായിരുന്നു. വിദ്യാഭാരതി എജ്യുക്കേഷൻ ട്രസ്റ്റ് സ്ഥാപിച്ച് മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിരവധി സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും നടത്തി. സ്ത്രീകളുടെ വിദ്യാഭ്യാസവും ശാക്തീകരണവും അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രവിഷയമായിരുന്നു.
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ രാഷ്ട്രീയ ജീവിതം
1962-ൽ നിയമസഭയിലെത്തിയ പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ തുടർന്ന് നാല് തവണ നിയമസഭാംഗമായി. മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാരിൽ നാല് തവണ മന്ത്രിയായും അവർ പ്രവർത്തിച്ചു. 1986 മുതൽ 1988 വരെ രാജ്യസഭാംഗമായിരുന്ന അവർ 1988-89 കാലത്ത് മഹാരാഷ്ട്ര പ്രദേശ് കോൺഗ്രസ് അധ്യക്ഷയായി. 1991-ൽ അമരാവതിയിൽ നിന്ന് ലോക്സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട രാഷ്ട്രീയ ജീവിതത്തിൽ സംസ്ഥാന, ദേശീയ തലങ്ങളിൽ അവർ പ്രവർത്തിച്ചു. രാജസ്ഥാൻ ഗവർണറായ കാലത്ത് സംസ്ഥാനത്തെ സ്ത്രീ വിദ്യാഭ്യാസ പരിപാടികൾക്ക് അവർ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകി.
രാഷ്ട്രപതി എന്ന നിലയിൽ
രാഷ്ട്രപതി കാലത്ത് സ്ത്രീ ശാക്തീകരണത്തിനും വിദ്യാഭ്യാസത്തിനും പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ ഊന്നൽ നൽകി. വിദേശ രാഷ്ട്രത്തലവന്മാരെ സ്വീകരിക്കുകയും നിരവധി രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിക്കുകയും ചെയ്തു. രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ സാധാരണക്കാരായ സന്ദർശകർക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്ന പരിപാടികൾ അവരുടെ കാലത്ത് നടന്നു. സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞ ശേഷം അവർ പൂണെയിൽ താമസമാക്കി. വിദ്യാഭാരതി എജ്യുക്കേഷൻ ട്രസ്റ്റിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ അവർ തുടർന്നും സജീവമായി. ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ രാഷ്ട്രപതി എന്ന നിലയിൽ അവരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്നെ രാജ്യത്തെ സ്ത്രീകൾക്ക് വലിയ പ്രചോദനമായി.
വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനവും വിദ്യാഭാരതി
രാഷ്ട്രീയത്തിന് മുമ്പ് പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ ജൽഗാവിൽ അഭിഭാഷകയായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ അവരുടെ താൽപ്പര്യം വിദ്യാഭാരതി എജ്യുക്കേഷൻ ട്രസ്റ്റിന്റെ സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് നയിച്ചു. ഈ ട്രസ്റ്റിന്റെ കീഴിൽ മഹാരാഷ്ട്രയിൽ അമ്പതിലധികം സ്കൂളുകളും കോളേജുകളും പ്രൊഫഷണൽ സ്ഥാപനങ്ങളും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഗ്രാമീണ മേഖലയിലെ വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക്, പ്രത്യേകിച്ച് പെൺകുട്ടികൾക്ക്, ഗുണമേന്മയുള്ള വിദ്യാഭ്യാസം ലഭ്യമാക്കുകയായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. ശാസ്ത്രം, സാങ്കേതികവിദ്യ, വൈദ്യം, നിയമം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ ഈ സ്ഥാപനങ്ങൾ വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്നു. രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷവും അവർ ഈ വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായി തുടരുന്നു.
വ്യക്തിജീവിതം
1965-ൽ പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ ഡോ. ദേവീസിങ് ശേഖാവത്തിനെ വിവാഹം ചെയ്തു. ദേവീസിങ് ശേഖാവത്ത് അധ്യാപകനും സാമൂഹിക പ്രവർത്തകനുമായിരുന്നു. ദമ്പതികൾക്ക് ഒരു മകനും ഒരു മകളുമുണ്ട്. വിവാഹശേഷവും പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ രാഷ്ട്രീയത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും സജീവമായി തുടർന്നു. കുടുംബത്തിന്റെ പിന്തുണയാണ് തന്റെ പൊതുജീവിതത്തിന് ശക്തി നൽകിയതെന്ന് അവർ പലപ്പോഴും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തുനിന്ന് വിരമിച്ച ശേഷം അവർ പൂണെയിൽ താമസമാക്കി. വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നടത്തിപ്പിലും സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും അവർ ഇപ്പോഴും സജീവമാണ്. മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് രാഷ്ട്രപതി ഭവനിലെത്തിയ അവരുടെ യാത്ര ഇന്ത്യൻ വനിതകൾക്ക് പ്രചോദനമായി തുടരുന്നു.
2007-ലെ രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ പ്രതിഭാ പാട്ടീൽ ഉപരാഷ്ട്രപതിയായിരുന്ന ഭൈറോൺ സിങ് ശേഖാവത്തിനെ പരാജയപ്പെടുത്തി. വോട്ടുകളിൽ ഏകദേശം മൂന്നിൽ രണ്ട് ഭാഗം അവർ നേടി. രാഷ്ട്രപതി തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ഒരു വനിത വിജയിക്കുന്നത് ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിൽ ആദ്യമായിരുന്നു. പാർലമെന്റ് അംഗങ്ങളും സംസ്ഥാന നിയമസഭാംഗങ്ങളും അടങ്ങുന്ന ഇലക്ടറൽ കോളേജാണ് രാഷ്ട്രപതിയെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത്. 2007 ജൂലൈ 25-ന് അവർ സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേറ്റു. രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ അഞ്ച് വർഷം താമസിച്ച ശേഷം 2012-ൽ അവർ സ്ഥാനമൊഴിഞ്ഞു.
രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനത്തേക്കുള്ള പ്രതിഭാ പാട്ടീലിന്റെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ നാഴികക്കല്ലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മഹാരാഷ്ട്ര നിയമസഭയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ അവരുടെ യാത്ര രാഷ്ട്രപതി ഭവനിൽ എത്തിയത് നാല് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട പൊതുസേവനത്തിന് ശേഷമാണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് ഉന്നത സ്ഥാനങ്ങൾ ലഭ്യമാണെന്നതിന്റെ തെളിവായി അവരുടെ ജീവിതം ചൂണ്ടിക്കാട്ടപ്പെടുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | വിശദാംശം |
|---|---|
| ജനനം | 1934 ഡിസംബർ 19, നാദ്ഗാവ്, ജൽഗാവ്, മഹാരാഷ്ട്ര |
| രാഷ്ട്രപതി സ്ഥാനം | 2007 ജൂലൈ 25 – 2012 ജൂലൈ 25 (12-ാമത് രാഷ്ട്രപതി) |
| പ്രത്യേകത | ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വനിതാ രാഷ്ട്രപതി |
| രാജസ്ഥാൻ ഗവർണർ | 2004–2007 |
| നിയമസഭാംഗം | മഹാരാഷ്ട്ര, 1962 മുതൽ നാല് തവണ |
| ലോക്സഭ | അമരാവതി, 1991 |