വീണ: ചരിത്രവും പ്രാധാന്യവും
സരസ്വതിയുടെ വീണ എന്നറിയപ്പെടുന്ന വീണ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും പുരാതനമായ തന്ത്രിവാദ്യമാണ്. വേദകാലം മുതൽ കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ കേന്ദ്രം വരെയുള്ള വീണയുടെ യാത്ര അറിയാം.
ഇന്ത്യൻ സംഗീതത്തിന്റെ പ്രതീകങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രാചീനവും പവിത്രവുമായ വാദ്യമാണ് വീണ. വിദ്യയുടെയും കലകളുടെയും ദേവിയായ സരസ്വതിയുടെ കൈകളിൽ വീണയുണ്ട് എന്ന സങ്കല്പം തന്നെ ഈ വാദ്യത്തിന് ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൽ ലഭിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനം വ്യക്തമാക്കുന്നു. വേദങ്ങളിൽ വീണയെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. നാട്യശാസ്ത്രത്തിലും സംഗീതരത്നാകരം പോലുള്ള പുരാതന ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും വീണ വിശദമായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാലക്രമേണ വീണയുടെ രൂപം മാറിയെങ്കിലും അതിന്റെ ആത്മാവ് ഇന്നും അതേപടി നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇന്ന് കർണാടക സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത് സരസ്വതി വീണ എന്നറിയപ്പെടുന്ന തഞ്ചാവൂർ വീണയാണ്. പ്ലാവിന്റെ തടിയിൽ നിർമിക്കുന്ന ഈ വീണയ്ക്ക് ഒരു വലിയ കുടവും നീണ്ട ദണ്ഡും ഉണ്ട്. ഏഴ് തന്ത്രികളും ഇരുപത്തിനാല് സ്വരസ്ഥാനങ്ങളുമാണ് ഇതിലുള്ളത്. വീണയിൽ രാഗത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഭാവങ്ങൾ ഗമകങ്ങളിലൂടെ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ കഴിയും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ മാനദണ്ഡമായി വീണ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; വീണയുടെ ശൈലിയിലാണ് ഗായകർ പോലും രാഗം ആലപിക്കേണ്ടത് എന്ന് പറയാറുണ്ട്.
വീണയുടെ ഭാഗങ്ങളും നിർമാണവും
വീണയുടെ പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ കുടം, ദണ്ഡ്, തന്ത്രികൾ, സ്വരസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയാണ്. കുടം എന്ന വലിയ ഗോളാകൃതിയിലുള്ള ഭാഗം ശബ്ദം പ്രതിധ്വനിപ്പിക്കുന്നു. ദണ്ഡിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന സ്വരസ്ഥാനങ്ങളിൽ വിരലുകൾ അമർത്തിയാണ് സ്വരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. നാല് പ്രധാന തന്ത്രികളും മൂന്ന് താളത്തന്ത്രികളും ചേർന്ന് ഏഴ് തന്ത്രികളാണ് വീണയിലുള്ളത്. പ്ലാവ്, തേക്ക് തുടങ്ങിയ മരങ്ങളാണ് നിർമാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. തഞ്ചാവൂർ നഗരം വീണനിർമാണത്തിന് ലോകപ്രശസ്തമാണ്; അവിടെ തലമുറകളായി വീണ നിർമിക്കുന്ന കുടുംബങ്ങളുണ്ട്.
വീണയുടെ തരങ്ങളും പ്രശസ്ത വാദകർ
സരസ്വതി വീണയ്ക്ക് പുറമെ രുദ്രവീണ, വിചിത്രവീണ തുടങ്ങിയ തരങ്ങളുമുണ്ട്. ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന രുദ്രവീണയെ ബീൻ എന്നും വിളിച്ചിരുന്നു. ധ്രുപദ് ഗായനത്തോടൊപ്പം വായിച്ചിരുന്ന ഈ വാദ്യം ഇന്ന് അപൂർവമായിരിക്കുന്നു. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ വീണാ ധനമ്മാൾ, എസ്. ബാലചന്ദർ, ഇ. ഗായത്രി, ജയന്തി കുമാരേഷ് തുടങ്ങിയവർ പ്രശസ്തരായ വീണാവാദകരാണ്. വീണാ ധനമ്മാളിന്റെ ശൈലി ഇന്നും വീണാവാദനത്തിന്റെ മാതൃകയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
സംഗീതത്തിൽ വീണയുടെ സ്ഥാനം
കർണാടക സംഗീതത്തിൽ വീണയ്ക്ക് ലഭിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനം മറ്റൊരു വാദ്യത്തിനും ലഭിച്ചിട്ടില്ല. രാഗത്തിന്റെ ശുദ്ധമായ രൂപം വീണയിലാണ് ഏറ്റവും നന്നായി കേൾക്കാൻ കഴിയുക എന്നാണ് വിശ്വാസം. മുത്തുസ്വാമി ദീക്ഷിതരുടെ രചനകൾ വീണാവാദന ശൈലിയിൽ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയവയാണ്. സംഗീത പരീക്ഷകളിൽ വീണയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പതിവാണ്. വീണയുടെ ഭാഗങ്ങൾ, തന്ത്രികളുടെ എണ്ണം, പ്രശസ്ത വാദകർ, തഞ്ചാവൂരുമായുള്ള ബന്ധം എന്നിവയെല്ലാം ഓർമിക്കേണ്ട പ്രധാന വിവരങ്ങളാണ്.
ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ശില്പങ്ങളിലും വീണ
ഇന്ത്യയിലെ പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളിലെ ശില്പങ്ങളിൽ വീണ ധാരാളമായി കാണാം. തഞ്ചാവൂരിലെ ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലും മറ്റ് ചോളക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീണ വായിക്കുന്ന ദേവതകളുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും ശില്പങ്ങളുണ്ട്. സരസ്വതിയെ വീണയോടൊപ്പം ചിത്രീകരിക്കുന്ന പതിവ് ആയിരക്കണക്കിന് വർഷം പഴക്കമുള്ളതാണ്. നാരദനും വീണയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാവണൻ വീണാവാദകനായിരുന്നു എന്നും രാമായണത്തിൽ പറയുന്നു. ഇതെല്ലാം വീണ ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൽ എത്ര ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയതാണെന്ന് കാട്ടുന്നു.
വീണ പഠിക്കുന്നത് കർണാടക സംഗീത പഠനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. സംഗീത വിദ്യാർഥികൾ ആദ്യം സ്വരാവലികളും അലങ്കാരങ്ങളും പഠിച്ചശേഷം വീണയിൽ വർണങ്ങളും കൃതികളും വായിക്കാൻ പഠിക്കുന്നു. വീണയുടെ സ്വരസ്ഥാനങ്ങളുടെ ക്രമീകരണം കർണാടക സംഗീതത്തിലെ മേളകർത്താ രാഗവ്യവസ്ഥയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എഴുപത്തിരണ്ട് മേളകർത്താ രാഗങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥ വീണയുടെ സ്വരസ്ഥാനങ്ങളിൽ വ്യക്തമായി കാണാൻ കഴിയും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വീണ സംഗീതശാസ്ത്രം പഠിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും നല്ല ഉപകരണമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
വീണയുടെ തരങ്ങളും ആധുനിക വീണ
സരസ്വതി വീണയ്ക്ക് പുറമെ പല തരം വീണകളുമുണ്ട്. രുദ്രവീണ ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിലെ പുരാതന വാദ്യമാണ്. വിചിത്രവീണയിൽ സ്വരസ്ഥാനങ്ങളില്ല; സ്ലൈഡ് കൊണ്ടാണ് സ്വരങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത്. ഗോട്ടുവാദ്യം എന്നറിയപ്പെടുന്ന ചിത്രവീണ തമിഴ്നാട്ടിലെ പ്രത്യേക വാദ്യമാണ്. നാരായണ അയ്യങ്കാർ ഗോട്ടുവാദ്യത്തെ പ്രശസ്തമാക്കി. ഓരോ വീണയ്ക്കും സ്വന്തമായ ശബ്ദവും ശൈലിയുമുണ്ട്. വീണകളിൽ സരസ്വതി വീണയാണ് ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ളത്.
ആധുനിക കാലത്ത് വീണ സിനിമാസംഗീതത്തിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇളയരാജ പോലുള്ള സംഗീതസംവിധായകർ വീണയുടെ ശബ്ദം സിനിമാഗാനങ്ങളിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. വൈദ്യുത വീണകളും ഇന്ന് ലഭ്യമാണ്. എന്നാൽ പരമ്പരാഗത വീണയുടെ ശബ്ദത്തിന്റെ മാധുര്യം മറ്റൊരു വാദ്യത്തിനും ഇല്ല. വീണ പഠിക്കുന്ന കുട്ടികൾ ഇന്ന് ഓൺലൈൻ വഴിയും പഠിക്കുന്നു. സംഗീത പരീക്ഷകളിൽ വീണയുടെ ഭാഗങ്ങൾ, തന്ത്രികളുടെ എണ്ണം, പ്രശസ്ത വാദകർ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ പതിവായി വരുന്നു.
വീണയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളും തഞ്ചാവൂരുമായുള്ള ബന്ധവും പ്രത്യേകം ഓർക്കുക. കുടം, ദണ്ഡ്, തന്ത്രികൾ, സ്വരസ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് പ്രധാന ഭാഗങ്ങൾ. ഏഴ് തന്ത്രികളും ഇരുപത്തിനാല് സ്വരസ്ഥാനങ്ങളുമാണ് വീണയിലുള്ളത്. പ്ലാവിൻ തടിയാണ് നിർമാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. തഞ്ചാവൂർ വീണനിർമാണത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാണ്. സരസ്വതിയുടെ വീണ എന്ന പേരും വേദങ്ങളിലെ പരാമർശവും വീണയുടെ പുരാതനത്വം കാട്ടുന്നു. വീണാ ധനമ്മാൾ, എസ്. ബാലചന്ദർ, ഇ. ഗായത്രി എന്നിവരാണ് പ്രശസ്തരായ വാദകർ. കർണാടക സംഗീതത്തിൽ വീണയ്ക്കുള്ള സ്ഥാനം മറ്റൊരു വാദ്യത്തിനും ഇല്ല; രാഗത്തിന്റെ ശുദ്ധരൂപം വീണയിലാണ് കേൾക്കാൻ കഴിയുക എന്നാണ് വിശ്വാസം.
വീണയുടെ ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോൾ കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെ ആത്മാവ് കേൾക്കുന്നതുപോലെയാണ്; അതുകൊണ്ടുതന്നെ സംഗീത സദസ്സുകളിൽ വീണാവാദകർക്ക് പ്രത്യേക ആദരവ് ലഭിക്കുന്നു, വീണ പഠിക്കുന്ന വിദ്യാർഥികൾ രാഗങ്ങളുടെ സൂക്ഷ്മതകൾ ആദ്യം വീണയിൽ പരിശീലിക്കുന്നു.
ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ
| വിവരം | കാര്യം |
|---|---|
| ദേവത | സരസ്വതി |
| സംഗീത സമ്പ്രദായം | കർണാടക സംഗീതം |
| തന്ത്രികളുടെ എണ്ണം | ഏഴ് |
| നിർമാണ കേന്ദ്രം | തഞ്ചാവൂർ, തമിഴ്നാട് |
| പ്രധാന മരം | പ്ലാവ് |
| പ്രശസ്ത വാദകർ | വീണാ ധനമ്മാൾ, എസ്. ബാലചന്ദർ, ഇ. ഗായത്രി |